Mede-eigendom

Een kavel verkopen vóór de mede-eigendom bestaat

Een eigenaar wil de appartementen van een gebouw dat hij alleen bezit afzonderlijk verkopen. Zolang er geen basisakte verleden is, bestaan er geen privatieve kavels en geen mede-eigendom. De verkoop van het eerste appartement veronderstelt dus dat eerst het juridisch kader gecreëerd wordt, dat de opsplitsing vergund is en dat de attesten van elk gewest verzameld zijn.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Geen kavel zonder basisakte

Elk gebouw waarvan de eigendom verdeeld is in kavels die elk een privatief deel en een aandeel in gemeenschappelijke delen omvatten, moet beheerst worden door een basisakte en een reglement van mede-eigendom, en door een reglement van orde, dat onderhands opgemaakt mag worden (art. 3.84 Burgerlijk Wetboek). De basisakte en het reglement van mede-eigendom vormen de statuten van het gebouw en moeten bij authentieke akte vastgelegd worden (art. 3.85).

Zonder die statuten kan men enkel een onverdeeld aandeel in het hele gebouw verkopen, geen appartement. Het Wetboek laat alleen toe af te wijken van de gedwongen mede-eigendom als de aard van de gemeenschappelijke delen dat verantwoordt en alle mede-eigenaars akkoord gaan, bijvoorbeeld voor twee woningen met een gedeelde oprit: ook dat vraagt een basisakte.

De opsplitsing moet vergund zijn

Meerdere woningen creëren in een gebouw of hun aantal verhogen, vraagt in de drie gewesten in principe een vergunning. Vergelijk vóór de opsplitsing het bestaande aantal woningen met de vergunde toestand: een basisakte die een onwettige opsplitsing vastlegt, wist de inbreuk niet uit en brengt de kopers in moeilijkheden.

GewestOpsplitsing in woningenTe verzamelen voor de verkoop van een kavel
VlaanderenOmgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingenEPC van de kavel, asbestattest (gebouw van vóór 2001), bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen
WalloniëStedenbouwkundige vergunning (permis d'urbanisme)PEB-certificaat van de kavel, uittreksel uit de databank van de bodemtoestand, stedenbouwkundige inlichtingen
BrusselStedenbouwkundige vergunningPEB-certificaat van de kavel, bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen

Het model van basisakte vermeldt de vergunning waarmee het gebouw opgericht of verbouwd werd, en preciseert of de opsplitsing in kavels door die vergunning gedekt is of door een afzonderlijke vergunning.

Wat de statuten bevatten

  • De basisakte beschrijft het geheel, de privatieve en gemeenschappelijke delen, en bepaalt het aandeel van elke kavel in de gemeenschappelijke delen. Dat aandeel houdt rekening met de respectieve waarde van de kavels, bepaald op grond van de netto vloeroppervlakte, de bestemming en de ligging, op basis van een omstandig verslag van een notaris, een landmeter-expert, een architect of een vastgoedmakelaar, dat in de akte opgenomen wordt (art. 3.85, § 1).
  • Het reglement van mede-eigendom beschrijft ieders rechten en plichten over de privatieve en gemeenschappelijke delen, en de gemotiveerde criteria en de berekeningswijze van de verdeling van de lasten.
  • Het reglement van orde regelt minstens de bijeenroeping en de werking van de algemene vergadering, de benoeming van de syndicus en de jaarlijkse periode van vijftien dagen voor de gewone algemene vergadering.
  • De plannen van het gebouw en, in de praktijk, de prekadastratie van de kavels bij de administratie.

Voorbeeld: de aandelen verdelen

Een herenhuis wordt opgesplitst in drie appartementen. Het verslag van de landmeter-expert weegt de netto oppervlakte af met bestemming en ligging (verdieping, tuin, zicht). Louter illustratieve cijfers:

  • Gelijkvloers met tuin: 90 m², coëfficiënt 1,10 = 99 punten.
  • Eerste verdieping: 85 m², coëfficiënt 1,00 = 85 punten.
  • Tweede verdieping onder het dak: 70 m², coëfficiënt 0,90 = 63 punten.

Op een totaal van 247 punten worden de aandelen ongeveer 401, 344 en 255 duizendsten. Ze bepalen de stemmen in de algemene vergadering en, als het reglement dat voorziet, het deel van elke kavel in de gemeenschappelijke lasten: een koper moet ze kennen vóór hij tekent.

In Vlaanderen: asbest in de gemeenschappelijke delen

  • Sinds 1 mei 2025 vraagt de verkoop van een kavel in een gebouw met één eigenaar en meerdere eenheden een asbestattest van de gemeenschappelijk gebruikte delen, als het gebouw van vóór 2001 dateert. Bestaat dat attest, dan is na de opsplitsing geen nieuw attest gemene delen nodig.
  • Elke vereniging van mede-eigenaars van een gebouw van vóór 2001 moet uiterlijk op 31 december 2026 een attest gemene delen hebben. Voor een compromis gesloten vanaf 1 januari 2027 moet het bij elke verkoop van een kavel meegedeeld worden; zonder dat attest kan de akte niet verleden worden, ook al heeft het appartement een eigen attest.
  • De verkochte kavel zelf heeft een eigen asbestattest nodig, dat slechts één wooneenheid dekt.

De planning van de eerste verkoop

  • Het compromis kan vóór de basisakte getekend worden, onder de opschortende voorwaarde dat ze binnen een bepaalde termijn verleden en overgeschreven wordt.
  • De koper krijgt vóór de ondertekening het ontwerp van basisakte, reglement van mede-eigendom en reglement van orde, en het compromis stelt dat vast.
  • De verkoopakte wordt na de basisakte verleden, of op dezelfde dag, onmiddellijk erna.
  • De vereniging van mede-eigenaars krijgt rechtspersoonlijkheid zodra twee voorwaarden vervuld zijn: de overdracht van een eerste kavel en de overschrijving van de statuten (art. 3.86). Ze moet een werkkapitaal en een reservekapitaal hebben, en er moet een syndicus zijn, vaak voorlopig aangesteld in de statuten tot de eerste algemene vergadering.

Valkuilen

  • Een woning opsplitsen in drie woongelegenheden terwijl er maar één vergund is: de basisakte regulariseert niets en de koper erft de inbreuk.
  • Oppervlakten of aandelen aankondigen die niet overeenstemmen met het verslag in de basisakte.
  • Buitensporige rechten voor zichzelf houden (exclusief genot van een tuin, een dak of kelders) zonder ze aan de koper te melden.
  • Niet voorzien wie de basisakte, de plannen en de prekadastratie betaalt.
  • In Vlaanderen het asbestattest van de gemeenschappelijk gebruikte delen vergeten.

Wat het compromis moet zeggen

  • De voorlopige beschrijving van de kavel (privatieve delen, kelder, staanplaats) en de beoogde aandelen
  • De opschortende voorwaarde van het verlijden en de overschrijving van de basisakte, met een termijn
  • De overhandiging van het ontwerp van statuten aan de koper vóór de ondertekening
  • De vergunning die het aantal woningen dekt
  • Wie de kosten van de basisakte en de plannen draagt
  • De eerste gemeenschappelijke lasten, de samenstelling van de fondsen en de aanstelling van de syndicus

Veelgestelde vragen

Kan men een appartement verkopen zonder basisakte?

Men kan het compromis tekenen onder de voorwaarde dat de basisakte verleden en overgeschreven wordt. De verkoopakte van een privatieve kavel veronderstelt wel dat de statuten bestaan; anders kan enkel een onverdeeld aandeel in het hele gebouw verkocht worden.

Wie betaalt de basisakte?

In principe de eigenaar die opsplitst, omdat hij de kavels creëert die hij verkoopt. Een deel van de kosten wordt soms doorgerekend aan de kopers: het compromis moet dat zeggen en het bedrag vermelden.

Hoe worden de aandelen bepaald?

Volgens de respectieve waarde van elke kavel, bepaald op grond van de netto vloeroppervlakte, de bestemming en de ligging. Een notaris, landmeter-expert, architect of vastgoedmakelaar maakt een omstandig verslag op, dat in de basisakte opgenomen wordt.

Is er vanaf de eerste verkoop een syndicus nodig?

Ja. De vereniging van mede-eigenaars ontstaat met de eerste overdracht van een kavel, zodra de statuten overgeschreven zijn. Dan moet een syndicus het gebouw beheren; hij wordt vaak voorlopig in de statuten aangesteld.

Regulariseert de basisakte een opsplitsing zonder vergunning?

Nee. Ze regelt de eigendom, niet de stedenbouw. Is het aantal woningen niet vergund, dan blijft de inbreuk bestaan en kan de koper de gevolgen dragen.

Welk asbestattest voor een Vlaams gebouw met één eigenaar?

Sinds 1 mei 2025 is voor een gebouw van vóór 2001 een attest van de gemeenschappelijk gebruikte delen vereist, naast het attest van de verkochte kavel. Het blijft geldig na de opsplitsing van het gebouw.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook