Clausules opstellen

De opschortende voorwaarde van vergunning

De koper van een bouwgrond wil er bouwen, de koper van een woning wil ze opsplitsen in appartementen of er een praktijk in onderbrengen. Zonder vergunning valt zijn project weg. De opschortende voorwaarde van vergunning beschermt hem, op voorwaarde dat ze nauwkeurig is over het project, de termijnen en de beroepen, en de verkoper niet eindeloos blokkeert.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Wanneer voorzien?

De voorwaarde is verantwoord wanneer het project van de koper een vergunning vereist en niet gewaarborgd is door de stedenbouwkundige inlichtingen: bouwen op een grond die niet door een verkavelingsvergunning gedekt is, uitbreiden, een woning opsplitsen in meerdere wooneenheden, een functiewijziging, bomen vellen, slopen en heropbouwen.

Ze is niet verantwoord voor een project dat zonder vergunning kan, of dat al door een geldige en overdraagbare vergunning gedekt is. In dat geval vermeldt het compromis die vergunning, haar datum en voorwaarden, en controleert de koper dat ze niet vervallen is.

In het compromis: een nauwkeurige formulering

  • Het beoogde project, concreet omschreven (aantal wooneenheden, bouwvolume, oppervlakte, bestemming), bij voorkeur met de schets in bijlage
  • De termijn waarbinnen de koper op zijn kosten een volledige aanvraag indient, en het bewijs dat hij daarvan aan de verkoper bezorgt
  • De uiterste datum om de vergunning te verkrijgen, met mogelijke verlenging in onderling en schriftelijk akkoord
  • Een definitieve en uitvoerbare vergunning: geen administratief beroep meer mogelijk en, als partijen dat willen, verstreken termijn voor beroep bij het bevoegde rechtscollege
  • Het lot van stedenbouwkundige lasten en opgelegde voorwaarden: tot welke kostprijs of welke inperking van het project moet de koper ze aanvaarden?
  • De begunstigde van de voorwaarde: enkel de koper (die eraan kan verzaken) of beide partijen
  • De machtiging van de verkoper om de aanvraag te ondertekenen, het goed te betreden voor opmetingen en, bij weigering, beroep aan te tekenen

De modelclausule van het notariaat voor promotieprojecten bepaalt daarnaast dat de aanvrager alle studie-, architecten- en opmetingskosten draagt en de andere partij binnen vijftien dagen na de kennisgeving een afschrift bezorgt van de beslissing, gunstig of niet.

De gewestelijke realiteit

BrusselWalloniëVlaanderen
BasistekstBWROCoDTVlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en Omgevingsvergunningsdecreet
Naam van de vergunningStedenbouwkundige vergunningPermis d'urbanismeOmgevingsvergunning (stedenbouwkundige handelingen)
Gewone overheidCollege van burgemeester en schepenen of gemachtigde ambtenaarGemeentecollege of gemachtigde ambtenaarCollege van burgemeester en schepenen, deputatie of Vlaamse overheid naargelang het project
Administratief beroepStedenbouwkundig college, daarna RegeringWaalse RegeringDeputatie of Vlaamse Regering
Jurisdictioneel beroepRaad van StateRaad van StateRaad voor Vergunningsbetwistingen
Voorafgaande aanwijzingStedenbouwkundig attestCertificat d'urbanisme n° 2Stedenbouwkundig attest

De behandelings- en beroepstermijnen verschillen per gewest en per soort project: een project met openbaar onderzoek, adviesronde of milieueffectbeoordeling neemt meerdere maanden in beslag. Een attest of certificaat geeft een nuttige aanwijzing, maar vervangt nooit de vergunning.

Voorbeeld: een realistisch tijdpad

Een koper tekent in januari voor een bouwgrond, onder de voorwaarde een vergunning te krijgen voor een eengezinswoning. Een voorzichtig tijdpad kan zijn: drie maanden om de plannen te laten tekenen en een volledige aanvraag in te dienen, daarna de behandelingstermijn van het gewest (langer bij openbaar onderzoek), en vervolgens het verstrijken van de beroepstermijn voor derden. Een uiterste datum na zes maanden is vaak te kort; twaalf tot vijftien maanden, met een verlengingsclausule, is realistischer voor een gewoon project.

Dit tijdpad is indicatief: de architect en de dienst omgeving van de gemeente kunnen geval per geval zeggen wat haalbaar is.

De verkoper beschermen

Tijdens de behandeling van de vergunning kan de verkoper niet meer aan een derde verkopen. De termijn moet dus redelijk blijven. Voorzie dat de koper een volledige aanvraag indient die strookt met de geldende voorschriften, dat hij de verkoper over elke stap informeert, en dat een voorwaarde die door zijn schuld niet vervuld wordt (laattijdige, onvolledige of bewust strijdige aanvraag) als vervuld geldt.

De verkoper kan ook een hoger voorschot, een immobilisatievergoeding of een vaste uiterste datum vragen waarna ieder zijn vrijheid terugkrijgt zonder vergoeding.

Valkuilen

  • Een voorwaarde « onder voorbehoud van de nodige vergunningen » zonder omschreven project: niemand weet welke weigering de koper bevrijdt.
  • Een uiterste datum zonder regeling voor beroepen: een verkregen maar aangevochten vergunning laat de partijen in onzekerheid.
  • De stedenbouwkundige lasten vergeten, die het project onrendabel kunnen maken.
  • Omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen en verkavelingsvergunning verwarren: kijk voor een kavel eerst de verkaveling na.

Zie ook onze gids over opschortende voorwaarden en die over de verkoop van een bouwgrond.

Veelgestelde vragen

Kan de koper aan de voorwaarde verzaken?

Ja als ze enkel in zijn voordeel is bedongen. Hij koopt dan zonder zekerheid dat hij de vergunning krijgt. Geldt de voorwaarde in het voordeel van beide partijen, dan vraagt een verzaking het akkoord van beiden.

Wat gebeurt er als de vergunning geweigerd wordt?

Is de weigering definitief binnen de voorziene termijn, dan wordt de verkoop geacht nooit te hebben bestaan: het voorschot gaat terug naar de koper. Anders is het wanneer de weigering aan hem te wijten is, bijvoorbeeld door een strijdige of te laat ingediende aanvraag.

Volstaat een verkregen maar aangevochten vergunning?

Nee als de clausule een definitieve vergunning vereist. Daarom moet worden bepaald of de beroepstermijn voor derden verstreken moet zijn en wat er gebeurt als een beroep wordt ingesteld.

Wie betaalt de architect en de aanvraag?

In principe de koper, die het project draagt. Het compromis kan een verdeling of een terugbetaling bij weigering voorzien, maar dat is niet gebruikelijk.

Moet de verkoper de vergunningsaanvraag ondertekenen?

De aanvrager hoeft niet de eigenaar te zijn, maar sommige overheden vragen zijn akkoord. Het compromis kan dat akkoord en de toegang tot het goed regelen.

Hoelang mag de voorwaarde lopen?

Zo lang als het project nodig heeft, maar niet onbeperkt. Een vaste uiterste datum, met mogelijke verlenging in onderling akkoord, beschermt beide partijen.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook