Clausules opstellen
Burenhinder
Een luidruchtige buur, een aangekondigde werf, een landbouwbedrijf vlakbij, een lopende procedure: die elementen wegen op de waarde en op de rust van de koper. De verkoper mag ze niet verzwijgen, en ook de koper moet vóór de ondertekening een en ander nagaan.
Het principe
Het Burgerlijk Wetboek (artikel 3.101) erkent het recht van elke naburige eigenaar op het gebruik en genot van zijn goed, op voorwaarde dat hij het bestaande evenwicht respecteert: hij mag zijn buur geen hinder berokkenen die de maat van de gewone ongemakken tussen buren overschrijdt en die hem toerekenbaar is. Die regel geldt ook zonder fout. Of de hinder buitensporig is, wordt beoordeeld naar alle omstandigheden: het tijdstip, de frequentie en de intensiteit van de hinder, de eerdere ingebruikname (wie er eerst was) of de openbare bestemming van het goed waarvan de hinder uitgaat. In de stad verwacht men niet dezelfde rust als op het platteland, naast een station niet dezelfde als in een doodlopende straat.
Hinder door werken die de eigenaar uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft toegelaten, wordt geacht hem toerekenbaar te zijn: de eigenaar die laat bouwen, staat in voor de schade die zijn aannemer bij de buur veroorzaakt.
Wat de rechter kan bevelen
Wie het evenwicht verbreekt, moet het herstellen. De rechter kiest de gepaste maatregel:
- een vergoeding om de buitensporige hinder te compenseren;
- een vergoeding voor de compenserende maatregelen aan het gehinderde goed (dubbele beglazing, geluidsscherm);
- het verbod van de hinder of maatregelen aan het goed dat hem veroorzaakt, voor zover dat geen nieuw onevenwicht schept.
Brengt een naburig goed ernstige en kennelijke risico's mee voor de veiligheid, de gezondheid of op het vlak van verontreiniging (een muur die dreigt in te storten, een dode boom), dan kan de buur in rechte preventieve maatregelen vragen nog vóór de schade zich voordoet (artikel 3.102). De vordering wegens abnormale burenhinder verjaart volgens artikel 2262bis van het oud Burgerlijk Wetboek: vijf jaar vanaf de kennis van de schade en van de aansprakelijke, en uiterlijk twintig jaar.
Wat de verkoper moet zeggen
- Lopende of recente conflicten met een buur, ontvangen of verstuurde ingebrekestellingen, en elke procedure.
- Terugkerende hinder die hij kent (lawaai, geur, trillingen, wateroverlast vanaf een naburig erf).
- Afspraken met de buren (lichten en zichten, doorgang, gebruik van een muur, snoeien).
- Projecten waarvan hij op de hoogte werd gebracht, bijvoorbeeld door een openbaar onderzoek of een brief van de gemeente.
Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek verplicht elke partij om tijdens de onderhandelingen de informatie te geven die de wet, de goede trouw of de gebruiken vereisen (artikel 5.16). Wie een ernstig conflict dat hij kent, verzwijgt, stelt zich bloot aan een vordering wegens bedrog of wegens schending van de informatieplicht (zie de informatieplicht van de verkoper).
Wat de koper kan nagaan
De voorzichtige koper bezoekt het goed op verschillende momenten van de dag en de week, spreekt met de buren en leest voor een appartement de notulen van de algemene vergadering: die verraden vaak spanningen. Hij gaat ook na welke projecten rond het goed lopen:
| Gewest | Projecten en vergunningen in de buurt | Gekende hinder |
|---|---|---|
| Brussel | Aangeplakte berichten van openbaar onderzoek, dienst stedenbouw van de gemeente | Gewestelijke geluidskaarten, milieuvergunningen van naburige bedrijven |
| Wallonië | Aangeplakte berichten van openbaar onderzoek, dienst stedenbouw van de gemeente | Milieuvergunningen, nabijheid van landbouwbedrijven of groeven |
| Vlaanderen | Vergunningsaanvragen raadpleegbaar via het Omgevingsloket en ter plaatse aangeplakt | Omgevingsvergunningen, vastgoedinformatie van de gemeente |
Voor hinder door ingedeelde activiteiten en vliegtuiglawaai, zie de milieuvergunning en de geluidszones.
Een lopende procedure op het moment van de verkoop
Een burenprocedure gaat niet automatisch over op de koper. In principe blijft schade uit het verleden een zaak van de verkoper, toekomstige hinder een zaak van de nieuwe eigenaar. Het compromis moet dus beslissen: wie de procedure voortzet, wie de kosten draagt, wie de vergoeding krijgt en wie een eventuele veroordeling uitvoert (bijvoorbeeld een tuinhuis afbreken dat te dicht staat). Bij een groot belang kan een deel van de prijs bij de notaris in consignatie worden gegeven tot de uitspraak (zie een goed met een geschil verkopen).
Valkuilen
- Hinder als „normaal” beschouwen terwijl er al schriftelijke klachten over waren: de verkoper kent hem, hij moet hem melden.
- Tekenen tijdens een openbaar onderzoek zonder het dossier van het naburige project te lezen.
- Een mondelinge afspraak met de buur (doorgang, zicht, gebruik van een koer): ze bindt de koper niet en beschermt de verkoper niet.
- Een algemene clausule „de koper neemt het goed over in de staat waarin het zich bevindt” dekt geen conflict dat de verkoper verzweeg.
In het compromis
Het compromis herneemt de verklaringen van de verkoper over geschillen, ingebrekestellingen en burenafspraken, en bepaalt dat de koper de toestand overneemt zoals beschreven. Schriftelijke afspraken komen als bijlage. Een lopend geschil vraagt een bijzondere clausule: wie de procedure voortzet, wie kosten en uitkomst draagt, en eventueel een consignatie. Een koper voor wie een bijzondere rust een wezenlijke voorwaarde is (bijvoorbeeld geen bebouwing aan de overkant), schrijft dat best op, want zo kan hij later bewijzen dat de informatie doorslaggevend was.
Veelgestelde vragen
Moet de verkoper een luidruchtige buur melden?
Als het gaat om ernstige en terugkerende hinder die hij kent, ja, zeker als er al klachten of een procedure waren. Een gewoon ongemak van het stadsleven hoeft niet gemeld te worden.
Kan een vastgoedproject in de buurt een grond tot vernietiging zijn?
Enkel als de verkoper het kende, wist dat het voor de koper doorslaggevend was en het verzweeg. Anders is het een risico dat de koper zelf moet nagaan, onder meer door de aangevraagde vergunningen rond het goed te raadplegen.
Wie zet een burenprocedure na de verkoop voort?
Het compromis moet dat regelen. Anders betreft toekomstige hinder in principe de koper en hinder uit het verleden de verkoper, wat tot twee parallelle procedures kan leiden.
Is een fout van de buur nodig om vergoeding te krijgen?
Nee. Abnormale burenhinder wordt ook zonder fout hersteld, zodra de hinder de gewone ongemakken tussen buren overschrijdt en aan de buur toerekenbaar is.
Hoelang heeft men om op te treden?
De vordering verjaart in principe vijf jaar na de dag waarop het slachtoffer de schade en de aansprakelijke kende, en uiterlijk twintig jaar na de feiten. Een koper die oude hinder ontdekt, handelt dus best snel.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3 (artikelen 3.101 en 3.102)
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 5 (artikel 5.16)
- Notaris.be: burenrelaties
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.