Stappen van de verkoop

De informatieplicht van de verkoper vóór de ondertekening

De verkoper kent zijn goed beter dan wie ook. Wat hij verzwijgt, kan duur uitvallen: zwijgen over een doorslaggevend element volstaat soms om de verkoop te laten vernietigen, jaren na de akte. Het nieuwe Burgerlijk Wetboek heeft die plicht verduidelijkt, en elk Gewest legt daarnaast documenten op die de koper moet krijgen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Een plicht tot loyauteit

Het Burgerlijk Wetboek zegt het nu met zoveel woorden: partijen zijn vrij om te onderhandelen, maar moeten dat te goeder trouw doen (artikel 5.15), en zij verstrekken elkaar tijdens de onderhandelingen de informatie die de wet, de goede trouw en de gebruiken vereisen, rekening houdend met hun hoedanigheid, hun gerechtvaardigde verwachtingen en het voorwerp van de overeenkomst (artikel 5.16).

Concreet moet de verkoper de koper de informatie geven die hij kent en waarvan hij weet dat ze voor de koper doorslaggevend is: een geschil met een buur, terugkerende insijpeling, een onteigeningsplan, een stedenbouwkundige overtreding, een dure beslissing van de mede-eigendom, een lopende huur.

De koper moet zich van zijn kant redelijk informeren: bezoeken, vragen stellen, de ontvangen documenten lezen. De informatieplicht van de verkoper weegt zwaarder naarmate de koper het probleem niet zelf kan ontdekken.

De sancties

  • Bedrog door achterhouden van informatie: het Burgerlijk Wetboek preciseert dat een kunstgreep kan bestaan in het opzettelijk achterhouden van informatie die men had moeten meedelen (artikel 5.35). Een overeenkomst die door een wilsgebrek is aangetast, is relatief nietig (artikel 5.33): de koper kan de nietigverklaring en schadevergoeding vorderen.
  • Dwaling: de koper die zich op verschoonbare wijze vergiste over een doorslaggevend element, waarvan de verkoper wist of moest weten dat het doorslaggevend was, kan eveneens de nietigheid vorderen (artikel 5.34).
  • Verborgen gebreken: het exoneratiebeding beschermt de verkoper niet die het gebrek kende.
  • Precontractuele aansprakelijkheid: ook zonder nietigverklaring kan onvolledige informatie tot schadevergoeding leiden (artikel 5.17).

Wat de wet laat overhandigen, per Gewest

Naast de algemene plicht legt elk Gewest documenten op die aan de koper moeten worden meegedeeld, in principe vóór het compromis:

DocumentBrusselWalloniëVlaanderen
EnergieEPB-certificaatEPB-certificaatEPC
BodemBodemattest van Leefmilieu BrusselUittreksel uit de BDESBodemattest van de OVAM
AsbestGeen verplicht attestGeen verplicht attestAsbestattest bij constructie van vóór 2001
OverstromingGeen specifieke gewestelijke vermeldingVermelding van het overstromingsrisicoP- en G-score

Overal komen daar de keuring van de elektrische installatie bij, het postinterventiedossier voor werken sinds 1 mei 2001, de stedenbouwkundige inlichtingen en, voor een appartement, de informatie van de syndicus. Zie onze gids over de documenten bij het compromis.

De rol van de makelaar

De vastgoedmakelaar heeft een eigen informatieplicht tegenover de koper. Hij moet de verkoper ondervragen, nagaan wat kan worden nagegaan en doorgeven wat hij verneemt. Een inlichtingenfiche die de verkoper vóór de tekoopstelling ondertekent, is een eenvoudig en doeltreffend hulpmiddel.

  • Gekende problemen van vocht, insijpeling of stabiliteit
  • Uitgevoerde werken, met of zonder vergunning, en lopende waarborgen
  • Geschillen, procedures, erfdienstbaarheden en afspraken met de buren
  • Huursituatie, bewoning, voorkooprechten
  • Voor een appartement: recente of aangekondigde beslissingen van de algemene vergadering

Een spoor van de informatie bewaren

Wat mondeling werd gezegd, is moeilijk te bewijzen. Het compromis moet daarom de nuttige verklaringen van de verkoper opnemen en vaststellen welke documenten de koper kreeg (attesten, verslagen, notulen van de algemene vergadering). Een element dat vóór de ondertekening schriftelijk werd meegedeeld, kan in principe niet meer als verborgen gebrek worden ingeroepen.

Voorbeeld: de verkoper weet dat er bij elke zware regenbui water in de kelder sijpelt. Meldt hij dat schriftelijk, dan koopt de koper met kennis van zaken en kan hij over de prijs onderhandelen. Zwijgt hij en schildert hij de muur vóór de bezoeken, dan riskeert hij een vordering tot nietigverklaring of prijsvermindering, met schadevergoeding, en het beding « in de staat waarin het goed zich bevindt » beschermt hem niet.

Valkuilen

  • Denken dat een « hersteld » probleem niet meer gemeld moet worden, terwijl het kan terugkomen.
  • Een lijvig document overhandigen zonder de doorslaggevende passage aan te wijzen (bijvoorbeeld een beslissing over gevelwerken).
  • « Ik weet het niet » antwoorden op een vraag waarvan het antwoord gekend is.
  • Het bewijs niet bewaren dat de documenten vóór de ondertekening aan de koper werden bezorgd.
  • Vergeten dat een professionele vastgoedverkoper strenger wordt beoordeeld.

In het compromis

Het model van compromis laat elke ondertekenaar zijn bekwaamheid en de afwezigheid van een insolventieprocedure verklaren, en daarna de verkoper dat hij enige eigenaar is, dat het goed niet onderworpen is aan een ander voorkoop- of wederinkooprecht dan de vermelde, en dat hij geen kennis heeft van een lopend geschil of een procedure over het goed. Het wijst erop dat rechtbanken de aansprakelijkheid van een vastgoedprofessional strenger kunnen beoordelen.

Kijk na dat elk ontvangen document in het compromis wordt opgesomd, met zijn datum, en dat de verklaringen over de staat van het goed overeenstemmen met wat tijdens de bezoeken werd gezegd. Zie ook onze gidsen over verborgen gebreken en de nietigheid van het compromis.

Veelgestelde vragen

Moet de verkoper een zichtbaar gebrek melden?

Een zichtbaar gebrek dat een normaal oplettende koper bij het bezoek kan vaststellen, hoeft niet te worden gemeld. Toch meldt u het beter schriftelijk, om elke discussie over wat werkelijk zichtbaar was te vermijden.

Wat riskeert een verkoper die een insijpeling verzwijgt?

De nietigverklaring van de verkoop of een prijsvermindering, met schadevergoeding. Het Burgerlijk Wetboek stelt het opzettelijk achterhouden van informatie gelijk met een bedrieglijke kunstgreep, en het beding « in de staat waarin het goed zich bevindt » beschermt geen verkoper die het probleem kende.

Moet de koper de verkoper ook informeren?

Hij moet loyaal zijn, met name over zijn financieringsmogelijkheden en over de voorwaarden die hij wil stellen. Hij hoeft daarentegen niet te zeggen welke waarde hij zelf aan het goed toekent, noch wat hij ermee van plan is.

Hoe lang kan de koper optreden?

De termijn hangt af van de grondslag: nietigheid wegens bedrog of dwaling, vrijwaring voor verborgen gebreken, aansprakelijkheid. De vordering wegens verborgen gebreken moet binnen een korte termijn na de ontdekking worden ingesteld: wacht niet om raad te vragen.

Is een door de verkoper ondertekende inlichtingenfiche verplicht?

Neen, maar ze is erg nuttig. Ze dwingt de verkoper de juiste vragen te stellen, helpt de makelaar zijn eigen informatieplicht na te komen en bewijst wat werd verklaard.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook