Stappen van de verkoop
De dag van de akte: verloop en overhandiging van de sleutels
De ondertekening van de akte is het sluitstuk van de verkoop. Ze duurt doorgaans een à twee uur, op voorwaarde dat alles is voorbereid: geld tijdig overgeschreven, volmachten klaar, ontwerp nagelezen, pand vrijgemaakt.
Wat vooraf geregeld moet zijn
- Het saldo van de prijs en de kosten worden per overschrijving op de rekening van de notaris gestort, vanaf de rekening die in het compromis werd vermeld, tijdig genoeg om op de dag van de akte op de rekening te staan.
- Leent de koper, dan wordt de kredietakte dezelfde dag ondertekend, net voor of na de verkoopakte; de bank stort het geld rechtstreeks aan de notaris.
- Het ontwerp van akte werd ontvangen en nagelezen, bij voorkeur minstens vijf werkdagen vooraf.
- Afwezige partijen hebben een volmacht gegeven, in de vorm die de notaris vraagt.
- De verkoper heeft het pand vrijgemaakt en de koper kon het een laatste keer bezoeken.
- Elke partij brengt haar geldige identiteitskaart of paspoort mee.
Het verloop
De notaris controleert de identiteit van de partijen aan de hand van hun identiteitskaart of paspoort en bevestigt hun gegevens via het Rijksregister. Daarna licht hij de akte toe: beschrijving van het goed, prijs, voorwaarden, stedenbouwkundige toestand, attesten, fiscaal regime. De wet verplicht hem bepaalde vermeldingen integraal voor te lezen, waaronder de identiteit van de partijen en de wijzigingen aan het ontwerp; werd het ontwerp niet tijdig meegedeeld, dan leest hij de volledige akte voor.
De partijen kunnen vragen stellen en een fout laten verbeteren. Daarna tekenen ze, steeds vaker op een tablet, waarbij de akte elektronisch wordt opgemaakt. Vanaf dat ogenblik is de koper eigenaar en gaat het risico over op hem: zijn brandverzekering moet het goed vanaf dan dekken.
De betaling van de verkoper
De prijs gaat niet rechtstreeks van koper naar verkoper: hij loopt over de rekening van de notaris. Vóór hij het geld vrijgeeft, zorgt de notaris ervoor dat:
- de hypothecaire schuldeisers van de verkoper worden terugbetaald, zodat het goed vrij van schulden overgaat;
- rekening wordt gehouden met de antwoorden van de FOD Financiën en de RSZ, die vóór de akte werden bevraagd, en eventuele fiscale of sociale schulden van de verkoper worden ingehouden;
- er geen berichten van beslag of overdracht bestaan op de sommen die aan de verkoper toekomen.
Hoe snel de verkoper betaald wordt, hangt dus van zijn toestand af. Zonder hypotheek of schulden gaat het vaak om enkele dagen; met een krediet dat moet worden afgelost of een beslag kan het langer duren. Een verkoper die de prijs nodig heeft voor een andere aankoop, zegt dat al bij het compromis aan zijn notaris.
Sleutels, meterstanden en genot
Tenzij anders afgesproken, krijgt de koper het genot op de dag van de akte. Het model van compromis bepaalt dat de verkoper uiterlijk bij de ondertekening alle sleutels overhandigt (afstandsbedieningen, badges, alarmcode), het goed vrij van elke bewoning en leeg van niet-verkocht meubilair oplevert, en het in normaal schone staat achterlaat. De partijen nemen samen de standen op van de water-, elektriciteits- en gasmeters, om ze aan de leveranciers door te geven.
Blijft de verkoper na de akte in het pand, dan moet die bezetting schriftelijk worden geregeld: vertrekdatum, vergoeding of kosteloosheid, verzekering van zijn risico als bewoner. Een kosteloze bezetting van meer dan een maand kan de registratierechten verhogen (zie vervroegde ingenottreding en bezetting).
Tekenen zonder aanwezig te zijn
Een partij die verhinderd is, kan een volmacht geven aan een vertrouwenspersoon of aan een medewerker van het kantoor; voor een verkoop vraagt de notaris doorgaans een authentieke volmacht. De wet laat ook toe de akte op afstand te verlijden: elke partij verschijnt voor de notaris van haar keuze en de ondertekening gebeurt via videoconferentie, als alle betrokkenen akkoord gaan. De volmacht moet klaar zijn vóór de afspraak, anders wordt de ondertekening uitgesteld.
Na de ondertekening
De notaris laat de akte registreren, waarmee de rechten worden geïnd, en laat ze overschrijven op het kantoor Rechtszekerheid, waardoor de verkoop tegenwerpelijk wordt aan derden. De notaris die het origineel (de minuut) bewaart, doet dat minstens vijftig jaar. Na die formaliteiten is een officieel afschrift van de akte raadpleegbaar in NABAN, de Notariële Aktebank, via notaris.be, en kan elke partij het downloaden in haar digitale IZIMI-kluis.
Valkuilen
- Het geld de dag vooraf overschrijven: een overschrijving tussen banken kan meer dan een werkdag duren.
- Geld sturen vanaf een niet-aangekondigde rekening of van een derde: de notaris moet de herkomst van de gelden kunnen verantwoorden.
- De verzekering van de verkoper te vroeg opzeggen, of die van de koper vergeten.
- Pas op de dag zelf vaststellen dat het pand niet leeg is: doe het laatste bezoek vóór de afspraak.
Veelgestelde vragen
Wordt de verkoper dezelfde dag betaald?
De notaris geeft de prijs vrij na de ondertekening, zodra de hypothecaire schuldeisers zijn terugbetaald en eventuele fiscale of sociale schulden zijn ingehouden. Dat duurt enkele dagen of langer, naargelang de toestand van de verkoper.
Hoe lang duurt de ondertekening?
Doorgaans een à twee uur. Het duurt langer als de akte integraal moet worden voorgelezen, bijvoorbeeld omdat het ontwerp niet minstens vijf werkdagen vooraf werd meegedeeld.
Kan de akte op afstand worden ondertekend?
Ja, met een volmacht of met een akte op afstand: elke partij gaat naar haar notaris en de ondertekening verloopt via videoconferentie, als alle betrokkenen daarmee instemmen.
Wanneer moet de koper verzekerd zijn?
Uiterlijk op het moment van de ondertekening, want vanaf dan is hij eigenaar en draagt hij het risico. Bij een appartement dekt de collectieve polis van het gebouw de constructie, maar niet de inboedel.
Wat als het pand op de dag van de akte niet vrij is?
Meld het aan de notaris vóór de ondertekening. Een onvoorziene bezetting moet schriftelijk worden geregeld, met een vertrekdatum en zo nodig een vergoeding of een inhouding op de prijs.
Officiële bronnen
- Justel: wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt (art. 9 en 12)
- Notaris.be: een woning kopen, wanneer krijg je de sleutels?
- Notaris.be: waarom is de aankoopakte zo belangrijk?
- FOD Financiën: Rechtszekerheid
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.