Prijs en fiscaliteit

Meeneembaarheid en teruggave van registratierechten

Een eigenaar die het goed dat hij net kocht snel doorverkoopt, een koper die zijn oude woning verkoopt kort nadat hij een nieuwe kocht: afhankelijk van het Gewest kan een deel van de reeds betaalde registratierechten worden terugbetaald. Het gaat vaak om duizenden euro's, maar niets gebeurt automatisch: u moet de termijnen kennen, die tussen authentieke akten lopen, en de aanvraag tijdig doen.

Bijgewerkt op · 6 min leestijd

De mechanismen in het kort

VlaanderenBrusselWallonië
Wederverkoop binnen twee jaarTeruggave van drie vijfde (60 %) van het verkooprecht betaald tegen het algemene tariefTeruggave van 36 % van het betaalde rechtTeruggave van 60 % van de betaalde rechten
TermijnWederverkoop bij authentieke akte binnen twee jaar na de aankoopakteWederverkoop bij authentieke akte binnen twee jaar na de aankoopakteVerkoopakte minder dan twee jaar na de aankoopakte
Aankoop van een nieuwe woningMeeneembaarheid afgeschaft voor akten vanaf 1 januari 2024; 2 % mogelijk als de oude woning binnen twee jaar wordt verkochtAbattement door teruggave als de oude woning binnen twee jaar wordt verkochtTarief van 3 % mogelijk als de andere woning binnen drie jaar wordt overgedragen

Vlaanderen: teruggave en einde van de meeneembaarheid

Snelle wederverkoop. De eigenaar die een goed dat hij tegen het algemene tarief (12 %) kocht binnen twee jaar wederverkoopt, kan drie vijfde van het betaalde verkooprecht terugkrijgen (art. 3.6.0.0.6, § 2, Vlaamse Codex Fiscaliteit, VCF). De wederverkoop moet bij authentieke akte vastgesteld zijn binnen twee jaar na de aankoopakte; het verzoek moet worden ingediend binnen vijf jaar vanaf 1 januari van het jaar waarin het recht op teruggave ontstond. De belasting op het deel van de aankoopprijs dat hoger is dan de heffingsgrondslag van de wederverkoop, wordt niet teruggegeven.

Meeneembaarheid. De meeneembaarheid van de rechten betaald op de vorige woning kan alleen nog voor een nieuwe aankoop waarvan de authentieke akte uiterlijk op 31 december 2023 is verleden (art. 2.9.5.0.1 VCF). Ze was begrensd tot 12.500 euro (geïndexeerd) en gaf nooit recht op een terugbetaling.

De huidige regeling. Een koper die nog een andere woning bezit, kan het tarief van 2 % voor de enige eigen woning krijgen als hij zich ertoe verbindt de oude woning binnen twee jaar na de akte volledig te verkopen en het verband tussen beide verrichtingen aantoont (art. 2.9.4.2.11, § 3, VCF). Het tarief van 2 % is niet combineerbaar met de meeneembaarheid. Een verhoging naar 3 % is aangekondigd voor overeenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van goedkeuring door het Vlaams Parlement.

Wallonië en Brussel: wederverkoop binnen twee jaar

De eigenaar die een goed binnen twee jaar na de aankoop wederverkoopt, kan een deel van de bij die aankoop betaalde rechten terugkrijgen: 60 % in Wallonië, 36 % in Brussel. De wederverkoop moet binnen die termijn bij authentieke akte vastgesteld zijn. Gebeurde de aankoop of de wederverkoop onder opschortende voorwaarde, dan loopt de termijn vanaf de vervulling van de voorwaarde.

In Brussel kan het verzoek onderaan op de akte van wederverkoop worden gesteld, ondertekend door de verkoper en de notaris, met een kopie van de registratievermelding van de aankoopakte en het rekeningnummer van de begunstigde. Zoals in Vlaanderen wordt het recht op het deel van de aankoopprijs dat hoger is dan de wederverkoopprijs niet teruggegeven: wie goedkoper verkoopt dan hij kocht, krijgt minder terug.

Brussel: het abattement door teruggave

De Brusselse koper die op de dag van zijn aankoop nog een andere woning bezat, kon het abattement van 200.000 euro op de heffingsgrondslag (koopprijs van maximaal 600.000 euro) niet krijgen. Verkoopt hij die woning binnen twee jaar na de ondertekening van de aankoopakte, dan kan hij achteraf de teruggave vragen van de rechten die met het abattement overeenstemmen, mits hij de verbintenissen over zijn hoofdverblijfplaats in de nieuwe woning naleeft. Het notariële model voorziet dat verzoek in de verkoopakte van de oude woning, en de aankoopakte wijst de koper al op die mogelijkheid.

Op een abattement van 200.000 euro kan de teruggave oplopen tot 25.000 euro (12,5 % van 200.000), indicatief bedrag.

Voorbeelden in cijfers

Indicatieve bedragen, zonder kosten en onder voorbehoud van de controle van de voorwaarden door de notaris.

  • Vlaanderen: een appartement gekocht voor 250.000 euro tegen het algemene tarief van 12 % (30.000 euro verkooprecht) wordt achttien maanden later voor 260.000 euro verkocht. Mogelijke teruggave: drie vijfde van 30.000, dus 18.000 euro.
  • Brussel: een goed gekocht voor 500.000 euro zonder abattement (12,5 %, dus 62.500 euro) wordt binnen twee jaar voor 520.000 euro verkocht. Teruggave: 36 %, dus 22.500 euro.
  • Wallonië: een goed gekocht voor 300.000 euro tegen 12,5 % (37.500 euro) wordt binnen twee jaar tegen dezelfde prijs verkocht. Teruggave: 60 %, dus 22.500 euro. Werd bij de aankoop het tarief van 3 % (9.000 euro) toegepast, dan is de teruggave 5.400 euro, maar de koper riskeert ook aanvullende rechten als hij de bewoningsduur niet naleefde.

De rol van de makelaar

  • De verkoper vragen naar de datum van zijn eigen aankoopakte: een snelle wederverkoop opent misschien een recht op teruggave
  • De koper vragen of hij een ander goed bezit of verkoopt: verlaagd tarief met verkoopverbintenis, abattement door teruggave
  • Eraan herinneren dat de termijnen strikt zijn en tussen authentieke akten lopen, niet tussen compromissen
  • Een aktetermijn vermijden waardoor de akte van wederverkoop na de twee jaar valt
  • De regeling en het bedrag laten bevestigen door de notaris: ze hangen af van het Gewest en van de datum van de akten

Valkuilen

  • In Vlaanderen rekenen op meeneembaarheid voor een recente aankoop: die bestaat niet meer voor akten vanaf 2024.
  • Denken dat de Vlaamse teruggave ook geldt voor rechten betaald tegen 2 %: ze slaat op het verkooprecht betaald tegen het algemene tarief.
  • Het compromis van wederverkoop binnen de twee jaar tekenen, maar de akte erna: de datum van de authentieke akte telt.
  • Vergeten het verzoek in te dienen: niets wordt ambtshalve terugbetaald.

Veelgestelde vragen

Gebeurt de teruggave automatisch?

Nee. Ze moet worden aangevraagd, in principe in de akte van wederverkoop of via een verzoek binnen de wettelijke termijn. De notaris van de verkoper doet dat vaak, op voorwaarde dat hij de datum van de vorige aankoop kent.

Bestaat de meeneembaarheid nog?

In Vlaanderen enkel voor een nieuwe aankoop waarvan de akte uiterlijk op 31 december 2023 werd verleden. Brussel en Wallonië kennen ze niet in die vorm: zij voorzien een teruggave bij snelle wederverkoop en, in Brussel, het abattement door teruggave.

Loopt de termijn van twee jaar vanaf het compromis?

Nee: hij loopt tussen de authentieke akten (of, bij een opschortende voorwaarde, vanaf de vervulling ervan). Stel de akte van wederverkoop dus niet uit.

Hoeveel kan men terugkrijgen?

Drie vijfde van het verkooprecht betaald tegen het algemene tarief in Vlaanderen, 60 % in Wallonië en 36 % in Brussel, zonder de rechten op de wederverkoopprijs te overschrijden. Op een aankoop van 300.000 euro tegen het algemene tarief is dat ongeveer 13.500 euro in Brussel, 21.600 euro in Vlaanderen en 22.500 euro in Wallonië (indicatieve bedragen).

Wat als ik koop vóór ik mijn oude woning heb verkocht?

In Vlaanderen blijft het tarief van 2 % mogelijk als u zich verbindt de oude woning binnen twee jaar te verkopen. In Wallonië vraagt het tarief van 3 % dat u de andere woning binnen drie jaar overdraagt. In Brussel betaalt u eerst zonder abattement en vraagt u na de verkoop de teruggave. Zie ook onze gids over kopen vóór verkopen.

Geldt de teruggave ook bij een gedeeltelijke wederverkoop?

Ja, naar verhouding: het verzoek vermeldt welk deel van de aankoopprijs op het wederverkochte deel slaat, onder controle van de administratie.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook