Bijzondere panden en situaties

De mondelinge huurovereenkomst of zonder vaste datum bij de verkoop

Een oudere eigenaar verhuurt al jaren een appartement « op vertrouwen », zonder geschrift. Een ander heeft een ondertekende huurovereenkomst, maar liet ze nooit registreren. Bij de verkoop is de vraag dezelfde: moet de koper die huur tot het einde respecteren, of kan hij het goed terugnemen om er zelf te wonen? Het antwoord hangt af van het gewest, van de vaste datum van de huurovereenkomst en van de duur van de bewoning. Hieronder de regels, een tijdlijn en wat het compromis moet regelen.

Bijgewerkt op · 6 min leestijd

De vaste datum

Een onderhandse akte heeft tegenover derden, zoals de koper, pas vaste datum vanaf de dag van haar registratie, vanaf de dag waarop haar hoofdinhoud in een authentieke akte is vastgesteld, of vanaf de dag waarop een partij de akte niet meer kan wijzigen, onder meer door haar overlijden (artikel 8.22 van het Burgerlijk Wetboek).

De registratie van woninghuurovereenkomsten is verplicht, gratis en ten laste van de verhuurder, binnen twee maanden na de ondertekening. In Brussel gebeurt ze sinds 1 januari 2025 bij de gewestelijke registratiedienst voor huurovereenkomsten, en ze geeft de huurovereenkomst vaste datum. Een mondelinge huurovereenkomst kan per definitie pas worden geregistreerd als ze op schrift is gesteld; de gewesten eisen in principe een geschrift voor de huur van een hoofdverblijfplaats.

De regels bij de verkoop per gewest

GewestRegel bij de verkoop
Wallonië (decreet van 15 maart 2018, art. 63)Huurovereenkomst met vaste datum vóór de verkoop: de verkrijger treedt in de plaats van de verhuurder op de datum van de authentieke akte, ook als de huurovereenkomst uitzetting bij verkoop toelaat. Zonder vaste datum, maar huurder sinds minstens zes maanden in het goed: zelfde indeplaatsstelling, maar de verkrijger kan opzeggen met een opzegtermijn van drie maanden, betekend binnen drie maanden na de akte, om de redenen van het decreet.
Brussel (Huisvestingscode, art. 229)Sinds 1 november 2024 neemt de nieuwe eigenaar de rechten en verplichtingen van de verhuurder over; een beding van uitzetting bij verkoop wordt voor niet geschreven gehouden. De verhuurder moet de kandidaat-verkrijger over de verhuring inlichten en hem een kopie van de huurovereenkomst bezorgen.
Vlaanderen (decreet van 9 november 2018, art. 38)Voor huurovereenkomsten onder het decreet neemt de verkrijger de rechten en verplichtingen van de verhuurder over, ook als de huurovereenkomst uitzetting bij verkoop toelaat; de verhuurder moet de kandidaat-verkrijger inlichten. Voor huurovereenkomsten van vóór 2019 blijft de vroegere federale regel, gebaseerd op de vaste datum, gelden.

Overgangsregels kunnen spelen voor oudere huurovereenkomsten of verkopen: de notaris gaat na welke regeling op de betrokken huur van toepassing is.

De Waalse regel in detail

In Wallonië kan de verkrijger van een goed dat zonder vaste datum verhuurd is en sinds minstens zes maanden bewoond wordt, de huur beëindigen om de redenen en onder de voorwaarden van artikel 55, §§ 2 tot 4 van het decreet:

  • eigen gebruik door hemzelf of een naaste die het decreet aanwijst; de bewoning moet binnen het jaar beginnen en minstens twee jaar duren, op straffe van een vergoeding van achttien maanden huur;
  • ingrijpende werken die aan de voorwaarden van het decreet voldoen;
  • opzegging zonder reden, met de vergoeding die het decreet voorschrijft.

De opzegtermijn bedraagt drie maanden en de opzegging moet de huurder op straffe van verval worden betekend binnen drie maanden na de authentieke akte. Bewoont de huurder het goed minder dan zes maanden zonder huurovereenkomst met vaste datum, dan staat hij zwakker tegenover de verkrijger.

Voorbeeld van een tijdlijn

Een woning in Namen wordt sinds 2019 bewoond door een huurder, op grond van een mondelinge huurovereenkomst van 750 euro per maand. De authentieke verkoopakte wordt op 15 februari 2027 getekend, en de koper wil er zelf wonen.

  • De huurovereenkomst heeft geen vaste datum en de huurder woont er langer dan zes maanden: de koper neemt de huur over.
  • Om het goed terug te krijgen, moet hij een opzegging voor eigen gebruik met een opzegtermijn van drie maanden betekenen, uiterlijk op 15 mei 2027. Een opzegging op 20 mei komt te laat.
  • Daarna moet hij het goed binnen het jaar na het einde van de opzegtermijn effectief betrekken, gedurende minstens twee jaar; anders kan de huurder, zonder buitengewone omstandigheid, achttien maanden huur vorderen, of 13.500 euro.

Indicatief voorbeeld: in Brussel of Vlaanderen zou dezelfde koper gebonden zijn door de gewone, strengere opzegregels van de huurovereenkomst.

De risico's voor elke partij

  • De verkoper die de huurovereenkomst niet liet registreren, stelt zich bloot aan de gewestelijke sancties. In Brussel gelden, zolang de huurovereenkomst niet geregistreerd is, de opzegtermijnen en de vergoeding die normaal ten laste van de huurder zijn, niet; in Wallonië geldt dat na een ingebrekestelling tot registratie die een maand zonder gevolg bleef. In beide gewesten blokkeert een niet-geregistreerde huur ook elke verhoging door indexatie (zie indexatie van de huur).
  • De koper die er wil wonen, moet snel handelen waar een termijn vanaf de akte loopt, en elders niet rekenen op een snel einde van de huur.
  • De huurder moet correct worden ingelicht; een onregelmatige of laattijdige opzegging kan voor de vrederechter worden betwist.

In het compromis

  • De bewoning precies omschrijven: wie, sinds wanneer, tegen welke huur, met of zonder geschrift, geregistreerd of niet
  • De verkoper vragen de huurovereenkomst op schrift te stellen en te laten registreren vóór de verkoop als de koper ze overneemt
  • Wil de koper er zelf wonen: de toepasselijke regeling nagaan, de tijdlijn van de opzegging regelen en bepalen wie eventuele vergoedingen draagt
  • De verkoper laten bevestigen dat geen opzegging werd gegeven en dat er geen achterstallen zijn

De modelclausule herinnert eraan dat de verkrijger werd ingelicht over de bescherming van de huurder en, bij een woninghuur, over de noodzaak om een eventuele opzegging binnen drie maanden na de akte te betekenen. Zie ook een verhuurd goed verkopen en pand bewoond zonder titel.

Veelgestelde vragen

Moet de koper een mondelinge huurovereenkomst respecteren?

In principe wel, als ze bewezen is. In Wallonië neemt de koper de huur over als de huurder er sinds minstens zes maanden woont, maar kan hij ze om de redenen van het decreet beëindigen met een opzegging van drie maanden, betekend binnen drie maanden na de akte. In Brussel en Vlaanderen neemt de verkrijger de huur over onder de gewone voorwaarden.

Wat is de vaste datum van een huurovereenkomst?

Dat is de datum die aan derden kan worden tegengeworpen. Een huurovereenkomst verkrijgt ze onder meer door registratie, door de vaststelling van haar hoofdinhoud in een authentieke akte of door het overlijden van een partij (artikel 8.22 van het Burgerlijk Wetboek).

Wat riskeert de verhuurder die de huurovereenkomst niet laat registreren?

In Brussel en, na ingebrekestelling, in Wallonië kan de huurder vertrekken zonder opzegtermijn en zonder vergoeding. Een verhoging door indexatie is niet verschuldigd. De registratie is gratis en moet binnen twee maanden na de ondertekening gebeuren.

Is de termijn van drie maanden om op te zeggen strikt?

Ja. In Wallonië moet de opzegging door de verkrijger van een huur zonder vaste datum binnen drie maanden na de authentieke akte worden betekend, op straffe van verval. Daarna kan hij die bijzondere mogelijkheid van de verkrijger niet meer gebruiken.

Moet de koper die voor eigen gebruik opzegt er echt gaan wonen?

Ja. De bewoning moet beginnen binnen het jaar na het einde van de opzegtermijn en minstens twee jaar duren. Anders heeft de huurder, behoudens buitengewone omstandigheid, recht op een vergoeding van achttien maanden huur.

Kan de verkoper de huurovereenkomst nog vóór de verkoop laten registreren?

Ja, dat kan op elk moment, en hij is ertoe verplicht. Een mondelinge huur moet eerst samen met de huurder op schrift worden gesteld. Het compromis kan er een verplichting van de verkoper vóór de akte van maken.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook