Verhuurd goed
De verkoop van een opbrengsteigendom
Een woning opgesplitst in drie appartementen, een kotgebouw bij een universiteit: de investeerder koopt inkomsten. Is de opsplitsing niet vergund of voldoen de woningen niet aan de normen, dan komen die inkomsten in gevaar. Dit moet u gewest per gewest nagaan, en dit moet het compromis regelen.
Het vergunde aantal woningen
Dat is het gevoeligste punt. Bijkomende woningen creëren in een gebouw vraagt in principe een vergunning, in de drie gewesten. Vergelijk het werkelijke aantal woningen, brievenbussen en deurbellen met de vergunde toestand die blijkt uit de stedenbouwkundige inlichtingen en de vergunningen.
- Een onwettige opsplitsing kan leiden tot een dure regularisatie, boetes of de verplichting om naar minder woningen terug te keren, met verlies van de bijbehorende huur.
- De ouderdom van de opsplitsing volstaat niet om ze regelmatig te maken; enkel de vergunningen en, desgevallend, een wettelijk vermoeden van vergunning eigen aan elk gewest kunnen dat aantonen.
- Wordt het gebouw opgesplitst in kavels die afzonderlijk verkocht worden, dan is een basisakte nodig (zie Een ongesplitst gebouw verkopen).
Kwaliteitsnormen en verhuurvergunningen
| Gewest | Vereiste | Betrokken woningen | Risico als ze ontbreekt |
|---|---|---|---|
| Wallonië | Verhuurvergunning (permis de location) | Collectieve woningen en kleine individuele woningen, koten inbegrepen | Verhuurverbod, administratieve boete |
| Brussel | Normen van de Brusselse Huisvestingscode; conformiteitsattest voor sommige woningen | Alle verhuurde woningen; attest onder meer voor gemeubelde en kleine woningen | Verhuurverbod, boete |
| Vlaanderen | Kwaliteitsnormen van de Vlaamse Codex Wonen; conformiteitsattest opgelegd door heel wat gemeenten | Alle verhuurde woningen, kamers en koten inbegrepen | Ongeschikt- of onbewoonbaarverklaring, verhuurverbod |
De verkoper overhandigt de bestaande vergunningen en attesten. Een woning die ongeschikt of onbewoonbaar verklaard werd, of op een gewestelijke inventaris staat, wordt in het compromis gemeld (zie Leegstaand of ongeschikt goed).
De lopende huurovereenkomsten
De huurovereenkomsten volgen het goed: de koper wordt verhuurder en int de huur vanaf de akte. Het regime hangt af van het gewest en de datum van de huurovereenkomst:
- In Vlaanderen (huurovereenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2019) en in Wallonië (vanaf 1 september 2018) geldt het gewestelijke decreet en neemt de koper alle rechten en plichten van de verkoper over.
- Voor een oudere huurovereenkomst die niet vóór de akte geregistreerd werd, kan de koper er sneller een einde aan maken, voor persoonlijke bewoning, met een opzegging binnen drie maanden na de akte en een opzeggingstermijn van drie maanden.
- In Brussel moet de verkoper de huurder zijn voornemen om te verkopen meedelen, en de huurder met een huurovereenkomst hoofdverblijfplaats van negen jaar heeft een voorkeurrecht. Dat recht geldt niet wanneer het gebouw in zijn geheel verkocht wordt, wat bij een opbrengsteigendom vaak het geval is.
De koper moet elke huurovereenkomst krijgen, het bewijs van registratie, de plaatsbeschrijving, de staat van de huurgelden en achterstallen, en de lopende geschillen.
De huurwaarborgen
De huurwaarborgen behoren de huurders toe; de koper neemt de verplichting over om ze op het einde van de huur terug te geven. Hun lot wordt geregeld volgens hun vorm: geblokkeerde rekening op naam van de huurder, waarvan het voordeel aan de koper overgedragen wordt; bankwaarborg, die overgedragen moet worden; waarborg die contant aan de verhuurder overhandigd werd, en die de verkoper bij de akte aan de koper moet doorstorten. Een waarborg die nooit gesteld werd, blijft een risico ten laste van de verkoper.
Meters, lasten en veiligheid
- Individuele of gemeenschappelijke meters, en de verdeelsleutel van de lasten tussen de huurders.
- Rookmelders, brandveiligheid, elektrische keuring van elke wooneenheid.
- Een EPC, of een PEB-certificaat in Brussel en Wallonië, voor elke woning die te koop of te huur gesteld wordt.
- In Vlaanderen een asbestattest dat alles dekt wat verkocht wordt, woningen en gemeenschappelijk gebruikte delen, als het gebouw van vóór 2001 dateert.
Voorbeeld: het rendement op het spel
Een gebouw met drie appartementen wordt verkocht voor 480.000 euro. De huurprijzen bedragen 850, 800 en 750 euro per maand, of 28.800 euro per jaar: een bruto rendement van 6 %. Indicatieve cijfers:
- Dekt de vergunning maar twee woningen, dan komt de derde huur (9.000 euro per jaar) in gevaar en daalt het bruto rendement tot ongeveer 4,1 %, nog vóór de kosten van een regularisatie.
- In Wallonië of Brussel betaalt de investeerder bovendien 12,5 % registratierechten, of 60.000 euro; in Vlaanderen 12 %, of 57.600 euro.
De prijs van een opbrengsteigendom steunt op het aantal vergunde woningen, niet op het aantal bestaande woningen.
Valkuilen
- Een rendement aankondigen dat berekend is op woningen die zonder vergunning gecreëerd werden.
- Een mondelinge huurovereenkomst of een niet-aangegeven medehuur vergeten.
- De achterstallen en de lopende procedures bij de vrederechter niet nagaan.
- In Brussel een afzonderlijk verhuurde woning verkopen zonder de kennisgeving aan de huurder na te leven.
- Contant betaalde huurwaarborgen laten liggen zonder hun overdracht te regelen.
Wat het compromis moet zeggen
- Het aantal woningen en hun stedenbouwkundige toestand, met de vergunningen
- De bestaande verhuurvergunningen of conformiteitsattesten
- De lijst van huurovereenkomsten, huurprijzen, waarborgen, achterstallen en hun registratie
- De lopende procedures: verhuurverbod, herstelvordering, huurgeschil
- De indeplaatsstelling van de koper in de huurovereenkomsten en de overdracht van de waarborgen
- De verdeling van de huur van de maand van de akte en van de lasten
Veelgestelde vragen
Is een gebouw dat al lang opgesplitst is, noodzakelijk in orde?
Nee. De ouderdom van de opsplitsing volstaat niet. Enkel de vergunningen en de stedenbouwkundige inlichtingen tonen het vergunde aantal woningen aan.
Neemt de koper de huurwaarborgen over?
Hij neemt de verplichting over om ze op het einde van de huur terug te geven. Hun overdracht moet in het compromis en de akte geregeld worden, naargelang het om een geblokkeerde rekening, een bankwaarborg of contanten gaat.
Is per woning een EPC nodig?
Ja voor woningen die afzonderlijk verkocht of verhuurd worden: elk heeft een eigen EPC, of een PEB-certificaat in Brussel en Wallonië. Voor een gebouw dat in blok verkocht wordt, gaat u de vereisten na met de notaris.
Kan de koper de huurovereenkomsten beëindigen?
Enkel in de gevallen die de gewestelijke huurwetgeving voorziet. Voor een oude huurovereenkomst die niet vóór de akte geregistreerd werd, heeft hij een snellere opzeggingsmogelijkheid voor persoonlijke bewoning, binnen drie maanden na de akte.
Heeft de Brusselse huurder een voorkeurrecht?
De huurder met een huurovereenkomst hoofdverblijfplaats van negen jaar heeft er een wanneer een verhuurde woning te koop gesteld wordt. Dat recht geldt niet bij de verkoop van een gebouw in zijn geheel.
Is voor koten een verhuurvergunning nodig?
In Wallonië wel: collectieve woningen en kleine individuele woningen, koten inbegrepen, vragen een verhuurvergunning. In Brussel en Vlaanderen gelden de kwaliteitsnormen, in sommige gevallen met een conformiteitsattest.
Officiële bronnen
- SPW Logement: de verhuurvergunning voor collectieve woningen en koten (Frans)
- Brussel Huisvesting: normen en conformiteit
- Vlaanderen.be: conformiteitsattest huurwoningen
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.