Vóór het compromis

Openbare verkoop of verkoop uit de hand?

Een verkoper twijfelt tussen een veiling op Biddit en een verkoop via een makelaar met een compromis. Beide wegen leiden tot een notariële akte, maar het ogenblik waarop de verkoop tot stand komt, de kosten, de betalingstermijnen en de risico's verschillen. Hieronder een concrete vergelijking, voor verkoper en koper.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Wanneer is de verkoop gesloten?

  • Uit de hand: de verkoop is voltrokken zodra men het eens is over zaak en prijs, dus bij de ondertekening van het compromis of de aanvaarding van een bod. De authentieke akte volgt, meestal binnen vier maanden.
  • Bij openbare verkoop: in afwijking van het gemeen recht komt de verkoop pas tot stand bij de ondertekening van het proces-verbaal van toewijzing bij de notaris. Een bod op Biddit bindt de bieder, maar maakt hem nog geen koper. Het proces-verbaal van toewijzing is zelf de authentieke akte: er is geen compromis.

De toewijzing op Biddit is definitief. Het hoger bod dat na een voorlopige toewijzing in de zaal mogelijk was, bestaat niet bij de online verkoop.

Het verloop op Biddit

  • De notaris bepaalt een instelprijs, desgevallend na advies van een deskundige. Die is geen aanbod tot verkopen. De eerste bieder die ze biedt, krijgt een premie van 1 % op zijn eerste bod, op voorwaarde dat het goed definitief aan hem toegewezen wordt (artikel 1193 van het Gerechtelijk Wetboek). Biedt niemand de instelprijs, dan verlaagt de notaris de startprijs.
  • De biedperiode duurt acht kalenderdagen. Een bod in de laatste vijf minuten verlengt de sluiting met vijf minuten (de "zandloper"); enkel wie al geboden had, kan dan nog bieden.
  • Biedingen kunnen manueel of automatisch tot een plafond gebeuren; bij een gelijk bedrag heeft het automatische bod voorrang.
  • Na de sluiting controleert de notaris de weerhouden bieder, deelt hij het bedrag aan de verkoper mee zonder de identiteit te onthullen, en aanvaardt of weigert de verkoper. De toewijzing volgt uiterlijk tien werkdagen na de sluiting.

Beide wegen naast elkaar

Verkoop uit de handOpenbare verkoop op Biddit
Totstandkoming van de verkoopAkkoord over zaak en prijs (aanvaard bod, compromis)Ondertekening van het proces-verbaal van toewijzing
PrijsOnderhandeldHoogste bod dat de verkoper aanvaardt
Opschortende voorwaardenGebruikelijk (krediet, vergunning, verkoop van een ander goed)In principe geen; een financieringsvoorwaarde kan als de verkoopsvoorwaarden ze voorzien
BetalingBij de akte, meestal binnen vier maandenKosten binnen vijf dagen, prijs binnen zes weken na de toewijzing
Kosten van de koperRegistratierechten en werkelijke aktekostenForfaitaire bijdrage, als percentage van de prijs
Partij die afhaaktSchadebeding van het compromis, vaak 10 %Forfaitaire vergoeding van 10 % van het bod, met een minimum

Voorbeeld met cijfers: wat de koper betaalt

Bij een openbare verkoop betaalt de koper niet de werkelijke kosten: hij stort een forfaitaire bijdrage in de kosten, rechten en erelonen, waarvan het percentage daalt naarmate de prijs stijgt en dat per gewest verschilt, omdat het registratierecht er niet hetzelfde is. Een eventueel saldo is voor de verkoper.

Voor een goed dat in Wallonië voor 220.000 euro toegewezen wordt aan een koper die geen verlaagd tarief geniet, past de schaal van de eenvormige verkoopsvoorwaarden ongeveer 15,6 % toe, of bijna 34.300 euro. Hetzelfde goed uit de hand verkocht, kost de koper 27.500 euro registratierechten (12,5 %) en ongeveer 4.600 euro ereloon en kosten, of bijna 32.100 euro. Heeft de koper recht op een verlaagd tarief of een abattement, dan wordt de forfaitaire bijdrage met dat bedrag verminderd.

Die cijfers zijn indicatief: het toepasselijke percentage staat in de verkoopsvoorwaarden van elk goed.

Als de bieder of de verkoper terugkrabbelt

De bieder blijft gebonden tot de sluiting. Daarna blijven de vijf hoogste bieders gebonden tot de toewijzing, uiterlijk tien werkdagen na de sluiting.

De weerhouden bieder wiens bod aanvaard werd en die weigert het proces-verbaal van toewijzing te ondertekenen, is een forfaitaire vergoeding verschuldigd van 10 % van zijn bod, met een minimum dat de verkoopsvoorwaarden bepalen (5.000 euro in de geldende Biddit-voorwaarden). Wordt het goed aan een vorige bieder toegewezen, dan is hij het prijsverschil verschuldigd, met hetzelfde minimum. De verkoper die na aanvaarding van het bod weigert te tekenen, riskeert dezelfde vergoeding van 10 %. De koper die na de toewijzing niet betaalt, riskeert de herveiling van het goed op zijn kosten (rouwkoop) of de ontbinding, met een vergoeding van 10 % van de prijs.

Opschortende voorwaarden en financiering

De openbare verkoop gebeurt in principe zonder opschortende voorwaarde: de koper moet prijs en kosten binnen de termijnen betalen, met of zonder krediet. Het Gerechtelijk Wetboek laat de verkoopsvoorwaarden wel toe te bepalen dat de toewijzing gebeurt onder de opschortende voorwaarde van het verkrijgen van een financiering; wie erom vroeg, draagt dan de gemaakte kosten als ze niet vervuld wordt, binnen de vastgelegde grenzen.

In de praktijk laat een koper die leent zijn kredietaanvraag best analyseren vóór hij biedt. Bij een verkoop uit de hand is de opschortende voorwaarde van krediet daarentegen de regel.

Hoe kiezen?

  • De openbare verkoop past bij een moeilijk te schatten goed, een nalatenschap waarover de erfgenamen het niet eens raken, of een verkoop die snel en transparant moet verlopen. Sommige verkopen moeten trouwens openbaar gebeuren, tenzij een verkoop uit de hand toegestaan wordt (bijvoorbeeld een goed onder beslag).
  • De verkoop uit de hand laat toe voorwaarden te onderhandelen, een voorwaardelijk bod te aanvaarden, de koper te begeleiden en een passende datum van ingenottreding vast te leggen.
  • In beide gevallen zijn de attesten (EPC, bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen, elektrische keuring enzovoort) verschuldigd en moet de stedenbouwkundige toestand beschreven worden.

Valkuilen

  • Bieden zonder bevestigde financiering: de prijs is binnen zes weken verschuldigd, met of zonder krediet.
  • De forfaitaire kostenbijdrage vergeten, die binnen vijf dagen betaald moet worden.
  • Per vergissing tegen zichzelf opbieden: de notaris oordeelt, maar het bod vervalt niet vanzelf.
  • Denken dat men na de toewijzing nog kan bezoeken of voorwaarden stellen: alles wordt vóór het bieden nagegaan.

Veelgestelde vragen

Kan een bod op Biddit ingetrokken worden?

Nee. De bieder blijft gebonden tot de sluiting en, als hij bij de vijf hoogste bieders hoort, tot de toewijzing of uiterlijk tien werkdagen na de sluiting. Een kennelijke vergissing kan de notaris rechtzetten; hij beoordeelt dat geval per geval.

Moet de verkoper het hoogste bod aanvaarden?

Nee. Hij kan het bereikte bedrag weigeren, waarna het goed ingehouden wordt. Eens het bod aanvaard, moet hij wel het proces-verbaal van toewijzing tekenen, op straffe van een vergoeding van 10 % van het bod.

Zijn de attesten nodig bij een openbare verkoop?

Ja. EPC, bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen, elektrische keuring en de andere attesten blijven verschuldigd en staan in de verkoopsvoorwaarden. De koper leest ze best vóór hij biedt, want na de toewijzing kan hij niet meer onderhandelen.

Mag men bieden voor iemand anders?

Ja, door zich sterk te maken voor een derde of door een lastgever aan te wijzen, volgens de regels van de verkoopsvoorwaarden. De derde moet binnen de termijn bekrachtigen; zo niet, dan wordt de bieder geacht voor zichzelf te hebben gekocht.

Wanneer krijgt de koper het goed in bezit?

Na betaling van prijs en kosten, volgens de verkoopsvoorwaarden. Bewoont de eigenaar het goed en verlaat hij het niet, dan kan de koper hem op basis van het proces-verbaal van toewijzing laten uitdrijven.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook