Partijen

Nalatenschap, onverdeeldheid, minderjarigen: wie mag het pand verkopen?

Een compromis dat door één erfgenaam getekend is, verbindt de anderen niet. Behoort het goed aan meerdere personen, aan een minderjarige of aan een vennootschap, dan moet u vóór de ondertekening nagaan wie bevoegd is om te verkopen. Hier vindt u de regels, een voorbeeld van prijsverdeling en wat het compromis moet voorzien.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Een pand in onverdeeldheid: het akkoord van iedereen

Zijn meerdere personen samen eigenaar (erfgenamen, ex-echtgenoten, vrienden die samen kochten), dan vereist de verkoop van het hele goed het akkoord van alle onverdeelde eigenaars. Een compromis dat één van hen tekent, verbindt de anderen niet en laat niet toe het goed te verkopen.

Weigert een mede-eigenaar, dan kunnen de anderen de verdeling in rechte vorderen: bij gebrek aan akkoord verloopt de vereffening-verdeling gerechtelijk en eindigt ze vaak in een openbare verkoop. Dat gaat niet snel. Een alternatief is de overname van zijn aandeel door een andere mede-eigenaar (zie een aandeel in onverdeeldheid overnemen).

Een pand uit een nalatenschap

  • Identificeer alle erfgenamen aan de hand van de akte of het attest van erfopvolging, opgesteld door de notaris.
  • De langstlevende echtgenoot heeft vaak het vruchtgebruik: hij moet samen met de blote eigenaars in de verkoop tussenkomen om de volle eigendom te verkopen.
  • Een goed uit de nalatenschap verkopen geldt in principe als aanvaarding ervan. Dreigt de nalatenschap negatief te zijn, dan raadplegen de erfgenamen de notaris vóór de ondertekening.
  • De prijs wordt vaak bij de notaris in bewaring gehouden tot de erfbelasting en de schulden van de overledene betaald zijn.
  • De verplichte attesten (bodem, EPC of PEB, elektriciteit, asbest in Vlaanderen) blijven nodig: de erfgenamen vragen ze aan zoals elke verkoper.

Voorbeeld: de prijs verdelen tussen vruchtgebruikster en blote eigenaars

Rekenvoorbeeld (indicatief): een woning wordt verkocht voor 400 000 euro. De weduwe, 75 jaar, heeft het vruchtgebruik; haar twee kinderen hebben de blote eigendom. Als de partijen de prijs verdelen volgens de burgerrechtelijke omzettingstabellen van het vruchtgebruik, bekendgemaakt op 3 juli 2026, dan is het vruchtgebruik van een vrouw van 75 jaar 29,20 % van de volle eigendom waard:

  • aandeel van de vruchtgebruikster: 116 800 euro;
  • aandeel van de blote eigenaars: 283 200 euro, of 141 600 euro elk.

De partijen kunnen ook een andere verdeling afspreken, of een wederbelegging van de prijs waarop het vruchtgebruik overgaat. Het compromis of de akte moet dat zeggen, want de keuze heeft burgerrechtelijke en fiscale gevolgen. Zie onze gids vruchtgebruik en blote eigendom.

Minderjarigen en beschermde personen

Is een minderjarige, of een beschermde persoon die onbekwaam verklaard werd om onroerende goederen te vervreemden, eigenaar of mede-eigenaar, dan vereist de verkoop uit de hand een machtiging van de vrederechter (of naargelang het geval van de familierechtbank). Artikel 1193bis van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat bij het verzoekschrift een door een notaris opgesteld ontwerp van verkoopakte, een schattingsverslag en een hypothecair getuigschrift gevoegd worden. De machtiging wordt enkel verleend als het belang van de beschermde persoon dat vereist; de rechter kan een minimumprijs opleggen.

  • Het compromis wordt gesloten onder de opschortende voorwaarde van die machtiging.
  • De verkoop gebeurt daarna volgens het goedgekeurde ontwerp van akte, door de notaris die in de beslissing is aangewezen.
  • Voorzie een realistische termijn: de procedure duurt doorgaans meerdere weken, soms langer.

Een vennootschap als verkoper of koper

  • Ga in de statuten en de publicaties in het Belgisch Staatsblad na wie de vennootschap mag vertegenwoordigen voor een daad van beschikking.
  • Vermeld de naam, de rechtsvorm, de zetel, het ondernemingsnummer en de vertegenwoordiger die tekent.
  • De notaris moet de uiteindelijke begunstigden van de vennootschap identificeren op grond van de antiwitwaswetgeving.
  • Een vennootschap die een nieuw gebouw verkoopt, kan aan btw onderworpen zijn: zie onze gids nieuwbouw, btw en wet Breyne.

Volmachten

Een erfgenaam of mede-eigenaar die niet aanwezig kan zijn, kan zich laten vertegenwoordigen. De volmacht moet bijzonder zijn (het goed en de voorwaarden van de verkoop vermelden) en voor de authentieke akte in principe notarieel. Controleer ze vóór de ondertekening van het compromis, niet op de dag van de akte. Een erfgenaam die in het buitenland woont, moet ze vaak laten legaliseren of apostilleren: houd rekening met die termijn.

In het compromis

  • Alle eigenaars geïdentificeerd volgens de titel of de akte van erfopvolging, met hun aandelen
  • Vruchtgebruiker en blote eigenaars aanwezig of vertegenwoordigd, en verdeling van de prijs geregeld
  • Machtiging van de vrederechter als opschortende voorwaarde voor een minderjarige of beschermde persoon
  • Vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennootschap nagegaan
  • Bijzondere volmachten gecontroleerd
  • Eventuele bewaring van de prijs tot de betaling van de erfbelasting

Veelgestelde vragen

Kan één erfgenaam voor de anderen tekenen?

Alleen als hij van elk van hen een volmacht heeft. Anders verbindt zijn handtekening alleen hemzelf en kan het hele goed niet overgedragen worden. De koper kan de verkoop van de aandelen van de anderen niet afdwingen.

Moet de aangifte van nalatenschap afgewacht worden om te verkopen?

Nee, de verkoop kan eerder gesloten worden. De erfgenamen moeten wel geïdentificeerd zijn, en de notaris waakt over de betaling van de erfbelasting, vaak door een deel van de prijs in te houden.

Hoe lang duurt de machtiging van de vrederechter?

Dat hangt af van het kanton en het dossier. Reken doorgaans op meerdere weken, vanaf het ogenblik dat het verzoekschrift volledig is met het ontwerp van akte en de schatting. De opschortende voorwaarde moet voldoende marge laten.

Hoe wordt de prijs verdeeld tussen vruchtgebruiker en blote eigenaars?

Zoals de partijen afspreken. Ze verwijzen vaak naar de jaarlijks bekendgemaakte omzettingstabellen van het vruchtgebruik, die rekening houden met de leeftijd en het geslacht van de vruchtgebruiker. Het resultaat moet in de akte staan.

Kan de rechter de verkoop van een goed van een minderjarige weigeren?

Ja, als hij oordeelt dat de verkoop uit de hand het belang van de minderjarige niet dient, bijvoorbeeld omdat de prijs te laag is. Hij kan de verkoop ook toestaan op voorwaarde dat een minimumprijs gehaald wordt.

Geldt de verkoop als aanvaarding van de nalatenschap?

In principe wel: een goed uit de nalatenschap verkopen is een daad van erfgenaam. Dreigen de schulden het actief te overstijgen, dan overwegen de erfgenamen met de notaris een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving vóór ze tekenen.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook