Prijs en fiscaliteit
Financieringsquotiteit en eigen inbreng
Een koper krijgt een principieel akkoord "voor de prijs" en ontdekt daarna dat de bank noch de registratiebelasting noch de notariskosten financiert. Enkele weken vóór de akte ontbreekt hem 35.000 euro. Wie de financieringsquotiteit begrijpt, kan als verkoper of makelaar de stevigheid van een bod nagaan, en als koper zijn werkelijke inbreng berekenen vóór hij tekent. Deze gids legt de regel uit, becijfert ze in de drie Gewesten en toont hoe u ze in de financieringsvoorwaarde vertaalt.
Wat is de quotiteit?
De financieringsquotiteit is de verhouding tussen het kredietbedrag en de waarde van het pand die de kredietgever in aanmerking neemt (in het Engels loan to value). Een lening van 270.000 euro voor een pand geschat op 300.000 euro is een quotiteit van 90 %. De weerhouden waarde is vaak die van de schatting door de bank, die lager kan liggen dan de overeengekomen prijs.
De aankoopkosten (registratiebelasting, ereloon en kosten van de koopakte en de kredietakte, zie notariskosten en kosten van de kredietakte) komen bovenop de prijs: ze worden in principe met de eigen inbreng van de koper betaald.
De verwachtingen van de Nationale Bank
Sinds 1 januari 2020 formuleerde de Nationale Bank van België prudentiële verwachtingen voor de kredietgevers, om risicovolle kredieten te beperken:
- voor kopers van een eigen woning moeten kredieten boven 90 % van de waarde van het pand beperkt blijven tot een deel van de productie van elke bank, met een ruimere marge voor eerste kopers;
- voor aankopen bestemd voor verhuur is de referentiedrempel 80 %, met een kleinere tolerantie;
- kredieten die een hoge quotiteit combineren met hoge aflossingslasten ten opzichte van het inkomen worden eveneens gevolgd.
Die verwachtingen zijn geen individuele verboden: elke bank behoudt haar beleid, en een sterk dossier kan een hogere quotiteit krijgen. Maar in de praktijk moeten de meeste kopers minstens de kosten en een deel van de prijs inbrengen.
Becijferd voorbeeld: de nodige inbreng per Gewest
Huis van 300.000 euro, gekocht als enige eigen woning, krediet van 270.000 euro (quotiteit van 90 %). Indicatieve bedragen, btw inbegrepen op ereloon en kosten:
| Gewest | Registratiebelasting | Koopakte (ereloon en kosten) | Kredietakte (heffingen, ereloon en kosten) | Totale inbreng |
|---|---|---|---|---|
| Vlaanderen (2 %) | 6.000 euro | ongeveer 4.600 euro | ongeveer 6.400 euro | ongeveer 47.000 euro |
| Wallonië (3 %) | 9.000 euro | ongeveer 4.600 euro | ongeveer 6.400 euro | ongeveer 50.000 euro |
| Brussel (abattement van 200.000 euro) | 12.500 euro | ongeveer 4.600 euro | ongeveer 6.400 euro | ongeveer 53.500 euro |
De inbreng omvat de 30.000 euro van de prijs die niet wordt gefinancierd. In Vlaanderen zou het tarief van 3 % dat is aangekondigd voor compromissen vanaf 1 januari 2027 de belasting op 9.000 euro brengen, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet. Een deel van het krediet waarborgen met een hypothecair mandaat verlaagt de heffingen (zie hypothecair mandaat).
De stevigheid van een bod nagaan
- De koper vragen naar het bedrag van zijn inbreng en de herkomst ervan (spaargeld, schenking, verkoop van een ander goed)
- De totale behoefte berekenen: prijs, belasting, kosten, eventuele werken
- Nagaan dat het verwachte krediet strookt met de waarde van het pand en het inkomen
- Komt de inbreng uit de verkoop van een ander goed, de data nagaan: een overbruggingskrediet kan nodig zijn
- Voorzichtig zijn met een bod "zonder inbreng": het kan mislukken, zelfs met een goed dossier
Zie onze gids om de financieringscapaciteit van de koper na te gaan.
In de financieringsvoorwaarde
De voorwaarde moet een precies bedrag en redelijke voorwaarden betreffen, niet "de financiering van de aankoop". Heeft de koper een hoge quotiteit nodig, dan is het eerlijk dat te zeggen en een voldoende termijn te voorzien:
"De verkoop wordt gesloten onder de opschortende voorwaarde dat de koper uiterlijk op 15 februari 2027 één of meer kredieten verkrijgt voor een totaalbedrag van 285.000 euro, ongeveer 95 % van de prijs, tegen een rentevoet van hoogstens 4 % over een looptijd van 25 jaar."
De modelclausule bepaalt ook welke stappen de koper moet zetten, hoe hij de weigering bewijst en wat er gebeurt als hij niet binnen de termijn verwittigt. Zie de opschortende voorwaarde van financiering in detail.
Valkuilen
- Een voorwaarde zonder bedrag: de koper kan beweren dat een krediet van 80 % niet volstond, of de verkoper dat een weigering niet ernstig was.
- Een schatting onder de prijs: de quotiteit wordt berekend op de geschatte waarde, en de nodige inbreng stijgt evenveel.
- Vergeten werken in de financieringsbehoefte, terwijl de bank ze kan financieren als ze van bij de aanvraag zijn voorzien.
- Een investeerder die redeneert als een bewoner: voor verhuur is de referentiedrempel 80 %.
Veelgestelde vragen
Lenen banken in België nog 100 % van de prijs?
Zelden. Sinds 2020 verwacht de Nationale Bank dat kredietgevers kredieten boven 90 % van de waarde van het pand beperken. De aankoopkosten worden in principe met de eigen inbreng betaald.
Hoeveel inbreng is nodig voor een huis van 300.000 euro?
Met een krediet van 90 % is 30.000 euro nodig voor de prijs, plus de belasting en de kosten van de koop- en kredietakte. Voor een enige eigen woning komt dat indicatief neer op ongeveer 47.000 euro in Vlaanderen, 50.000 euro in Wallonië en 53.500 euro in Brussel.
Welke quotiteit voor een huurinvestering?
De referentiedrempel van de Nationale Bank is 80 % voor aankopen bestemd voor verhuur, met een kleinere tolerantie. De verwachte inbreng is dus hoger.
Wordt de quotiteit berekend op de prijs of op de geschatte waarde?
Op de waarde die de bank in aanmerking neemt, vaak die van haar schatting. Ligt die lager dan de prijs, dan daalt het mogelijke krediet en stijgt de nodige inbreng.
Moet het kredietbedrag in de opschortende voorwaarde staan?
Ja. Een voorwaarde die een bedrag, een maximale rentevoet en een precieze termijn bepaalt, voorkomt betwisting over de vervulling ervan.
Krijgen eerste kopers meer ruimte?
Ja: de verwachtingen van de Nationale Bank laten de banken een ruimere marge voor eerste kopers die hun eigen woning kopen. Elke bank beslist echter geval per geval.
Officiële bronnen
- Nationale Bank van België: FAQ over de prudentiële verwachtingen voor nieuwe hypothecaire leningen
- FOD Economie: het hypothecair krediet
- Notaris.be: een woonkrediet krijgen, welke rol spelen je inkomen en eigen inbreng?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.