Clausules opstellen

De opschortende voorwaarde van financiering in detail

Het is de meest voorkomende en meest betwiste clausule van het compromis. Ze beschermt de koper die zijn krediet niet zou krijgen, maar ze legt het goed van de verkoper wekenlang vast. Alles draait om enkele woorden: welk bedrag, welke termijn, welk bewijs, en vooral wat gebeurt er als de koper bij het verstrijken van de termijn niets zegt? Hieronder vindt u de drie formuleringen van het model van compromis, de regels van het Burgerlijk Wetboek, een voorbeeld van vergoeding en de valkuilen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Drie hypotheses

Het model van compromis in heldere taal biedt drie formuleringen, waartussen de partijen uitdrukkelijk moeten kiezen:

FormuleAls de koper bij de vervaldag zwijgtWie ze beschermt
Geen voorwaardeNiet van toepassing: de verkoop gaat door, ook als de bank weigertDe verkoper; de koper koopt op eigen risico
Voorwaarde, stilzwijgen = verkoop gaat doorDe voorwaarde wordt geacht vervuld te zijn en de verkoop gaat doorDe verkoper, die snel weet waar hij staat
Voorwaarde, stilzwijgen = verkoop onbestaandeDe verkoper kan meedelen dat de verkoop onbestaande is; zolang hij dat niet doet, wordt de termijn verlengdDe koper, die zijn krediet moet bevestigen opdat de verkoop standhoudt

Het is een onderhandelingspunt, dat best vanaf het bod wordt beslecht en getrouw in het compromis wordt overgenomen.

De te preciseren elementen

  • Het gezochte kredietbedrag, in verhouding tot de prijs, de waarborg en de kosten
  • De rentevoet: "normale marktrente", eventueel met een afgesproken maximum
  • De termijn, overgenomen zoals het bod hem schrijft, met zijn eenheid (tien dagen, zes weken), en zijn vertrekpunt
  • De bestemmeling van de kennisgeving: de notaris, en in voorkomend geval de makelaar, per mail
  • Het bij te voegen bewijs: de schriftelijke weigering van de bank
  • De gevolgen van een weigering: terugbetaling van de waarborg, eventuele vergoeding, opmaakkosten

De gids over het berekenen van termijnen toont hoe een vervaldag tot op de dag wordt bepaald.

Wat het Burgerlijk Wetboek zegt

Sinds 1 januari 2023 regelt boek 5 van het Burgerlijk Wetboek de voorwaarden:

  • een verbintenis is voorwaardelijk wanneer haar opeisbaarheid afhangt van een toekomstige en onzekere gebeurtenis; de voorwaarde is opschortend wanneer haar vervulling de verbintenis opeisbaar maakt (artikel 5.139);
  • wanneer een partij de vervulling van de voorwaarde door haar fout verhindert, mag de andere partij ze als vervuld beschouwen (artikel 5.144): de koper die geen kredietaanvraag indient, kan zich niet op de weigering beroepen;
  • een partij kan afstand doen van de voorwaarde die in haar uitsluitend belang is bepaald, zolang ze hangende is (artikel 5.145);
  • tijdens de wachtperiode moet elke partij zich onthouden van handelingen die de rechten van de andere aantasten (artikel 5.146): de verkoper mag het goed niet aan een derde verkopen;
  • de vervulling van de voorwaarde heeft van rechtswege gevolg voor de toekomst (artikel 5.147), het uitblijven ervan doet de verbintenis voor de toekomst tenietgaan (artikel 5.148).

Als het krediet geweigerd wordt

De koper moet alles in het werk stellen om de financiering te verkrijgen: volledige aanvragen indienen, op de vragen van de bank antwoorden, zijn toestand niet wijzigen. Meldt hij binnen de termijn een weigering, met het bewijs, dan wordt de verkoop als onbestaande beschouwd en krijgt hij zijn waarborg terug.

Als de partijen dat afspraken, kan het compromis een forfaitaire vergoeding voor de immobilisatie van het goed voorzien, af te trekken van de waarborg, hetzij als percentage van de prijs, hetzij per dag tussen het compromis en de mail met de weigering, en de terugbetaling van de opmaakkosten van het compromis. Indicatief voorbeeld: voor een prijs van 300.000 euro is een vergoeding van 1 % gelijk aan 3.000 euro; een vergoeding van 50 euro per dag, bij een weigering gemeld 30 dagen na de ondertekening, komt op 1.500 euro. Die bedragen zijn enkel verschuldigd als ze in het compromis staan.

Verlengen of verzaken

De partijen kunnen samen afspreken de termijn te verlengen; ze doen dat schriftelijk, vóór de vervaldag, en lichten de notarissen in. De koper kan ook aan de voorwaarde verzaken, want ze is in zijn belang bedongen: hij doet dat per mail aan zijn notaris. De verkoop wordt dan definitief, en een latere weigering van de bank bevrijdt hem niet meer.

Valkuilen

  • Een omgezette termijn ("twee weken" in plaats van "tien dagen") die twee mogelijke vervaldagen schept.
  • Een kredietbedrag hoger dan wat de bank kan toestaan, waardoor de weigering zeker is.
  • Een mondelinge melding aan de makelaar, zonder mail aan de notaris en zonder bewijs van de weigering.
  • Een standaard gekozen formule, zonder dat de verkoper weet wat het stilzwijgen van de koper betekent.
  • Een termijn voor het krediet die niet past bij de datum die voor de akte is voorzien.

Veelgestelde vragen

Volstaat de weigering van één bank?

Het model vraagt het bewijs van de weigering van de financiering. Het compromis kan stappen bij meerdere banken eisen; zo niet, dan volstaat doorgaans een ernstige en gemotiveerde weigering. Een weigering op een kennelijk onrealistische aanvraag telt niet.

Kan de koper zich beroepen op een te hoge rentevoet?

Enkel als het compromis een maximale rentevoet bepaalt. Zo niet, dan vervult een aanbod tegen de normale marktrente de voorwaarde, ook als het minder gunstig is dan de koper hoopte.

Wat als de koper de weigering een dag te laat meldt?

In de formule waarbij stilzwijgen als vervulling geldt, gaat de verkoop door: de voorwaarde wordt op de vervaldag geacht vervuld te zijn. Vandaar het belang de datum te bewaken en de mail tijdig te versturen.

Kan de verkoper aan de financieringsvoorwaarde verzaken?

Neen. Ze is in het belang van de koper bedongen, en enkel de partij in wier uitsluitend belang de voorwaarde bestaat, kan er afstand van doen, zolang ze hangende is.

Krijgt de koper zijn volledige waarborg terug?

Ja, tenzij het compromis een immobilisatievergoeding of de terugbetaling van de opmaakkosten voorziet, die dan van de waarborg worden afgetrokken. Zonder clausule is geen inhouding mogelijk.

Is een voorwaarde nodig als de koper al een principeakkoord heeft?

Een principeakkoord is geen vast kredietaanbod: de bank kan nog weigeren na schatting of analyse van het dossier. Zolang het vaste aanbod niet getekend is, blijft de voorwaarde voorzichtig voor de koper.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook