Bijzondere panden en situaties
De huur van een praktijkruimte bij de verkoop
Een gelijkvloers is verhuurd aan een kinesitherapiepraktijk, een kantoor aan een accountant. Die huurovereenkomsten zijn geen woninghuur en geen handelshuur. Hun stelsel is soepeler, maar houdt voor de koper enkele verrassingen in, zeker als hij het pand zelf wil gebruiken of vrij wil doorverkopen. Dit zijn de toepasselijke regels, wat bepaalt of de koper de huur moet respecteren, een rekenvoorbeeld en wat het compromis moet regelen.
Een gemeenrechtelijke huur
De handelshuurwet viseert goederen die hoofdzakelijk bestemd zijn voor kleinhandel of voor de activiteit van een ambachtsman die rechtstreeks met het publiek in contact staat (zie handelshuur). Vrije beroepen (artsen, advocaten, architecten, kinesisten, accountants) zijn er in principe van uitgesloten. Hun huur valt dus onder het gemeen huurrecht, vandaag geregeld door het oud Burgerlijk Wetboek (artikelen 1714 en volgende), en vanaf 1 september 2027 door boek 7 van het Burgerlijk Wetboek over de bijzondere overeenkomsten.
De partijen bepalen vrij de duur, de huurprijs, de indexatie, de lasten en de opzeggingsvoorwaarden. Er is geen minimumduur en geen recht op huurhernieuwing zoals voor een handelaar. Alles hangt dus af van de overeenkomst: die moet u lezen vóór het compromis wordt getekend.
Drie stelsels die u niet mag verwarren
| Vraag | Professionele huur (gemeen recht) | Handelshuur | Huur hoofdverblijfplaats |
|---|---|---|---|
| Wie wordt geviseerd | Vrije beroepen, kantoren, praktijken | Kleinhandel, ambachtsman in contact met het publiek | Woning van de huurder |
| Duur | Vrij | Minstens negen jaar | In principe negen jaar |
| Hernieuwing | Volgens de overeenkomst | Recht op huurhernieuwing | Verlenging volgens de gewestelijke regels |
| Lot bij verkoop | Tegenwerpelijk bij vaste datum, behoudens opzeggingsbeding bij verkoop | Eigen regels van de handelshuurwet | Beschermende gewestelijke regels |
Neemt de koper de huurovereenkomst over?
- Volgens artikel 1743 van het oud Burgerlijk Wetboek kan de koper, als de verhuurder het verhuurde goed verkoopt, de huurder met een authentieke huurovereenkomst of een huurovereenkomst met vaste datum niet uitzetten, tenzij dat recht in de huurovereenkomst werd voorbehouden. De koper die van die mogelijkheid gebruikmaakt, moet de huurder binnen de voorziene termijn verwittigen (artikel 1748).
- Een onderhandse huurovereenkomst krijgt vaste datum onder meer op de dag van haar registratie, of op de dag waarop haar inhoud in een authentieke akte wordt vastgesteld (artikel 8.22 van het Burgerlijk Wetboek).
- Een huur van meer dan negen jaar moet bovendien worden overgeschreven: zo niet wordt de huurtijd verminderd tot de lopende periode van negen jaar (artikel 3.30, § 2, van het Burgerlijk Wetboek, zie overschrijving).
- Een huurovereenkomst zonder vaste datum is zwakker tegenover de koper, maar die moet toch een redelijke opzegtermijn of die van de overeenkomst respecteren (zie huur zonder vaste datum).
Rekenvoorbeeld
Een dokterspraktijk is sinds 1 januari 2020 verhuurd voor twaalf jaar, tegen 1.500 euro per maand. De huurovereenkomst is geregistreerd maar niet overgeschreven. De koper tekent de akte op 15 maart 2027. Door de vaste datum is de huur tegenwerpelijk, maar bij gebrek aan overschrijving slechts tot het einde van de lopende periode van negen jaar, dus tot 31 december 2028, en niet tot 31 december 2031. Over de drie jaar verschil gaat het om 54.000 euro huur voor de huurder, en om de vrije beschikking over het pand voor de koper.
Bevat de huurovereenkomst een beding dat de verhuurder toelaat ze bij verkoop te beëindigen, dan kan de koper zich daarop beroepen in de voorziene vorm. Het compromis moet zeggen wat de koper van plan is, om elke betwisting over de prijs of de vrijwaring tegen uitwinning te vermijden.
Gemengd gebruik: let op de woning
Woont de beroepsbeoefenaar er met akkoord van de verhuurder ook, dan kan het woongedeelte onder de gewestelijke regels van de huur voor hoofdverblijfplaats vallen, die veel beschermender zijn (duur van negen jaar, beperkte opzeggingen, en in Brussel een voorkeurrecht van de huurder bij verkoop van de woning). Het werkelijke gebruik en de inhoud van de huurovereenkomst moeten dus worden vastgesteld (zie gemengd goed). Ook de stedenbouwkundige functie moet overeenstemmen: een woning die zonder vergunning tot praktijk werd omgevormd, kan volgens het Gewest en de gemeente een niet-vergunde functiewijziging zijn (zie functiewijziging).
Valkuilen
- Een lokaal waar de huurder kleinhandelscliënteel ontvangt als professionele huur bestempelen: de handelshuurwet zou van toepassing kunnen zijn.
- De koper een vrij pand beloven terwijl de huur vaste datum heeft en geen opzeggingsmogelijkheid bij verkoop voorbehoudt.
- De termijn en de vorm van de verwittiging vergeten die de overeenkomst of de wet voorschrijft om na de verkoop op te zeggen.
- De inrichting door de huurder (toegankelijkheid, tandartspraktijk) over het hoofd zien, en het beding dat het lot ervan bij het einde van de huur regelt.
In het compromis
- De huurovereenkomst, de aanhangsels en het bewijs van registratie bijvoegen, en bij meer dan negen jaar het bewijs van overschrijving
- De resterende duur, de huurprijs, de indexatie en de waarborg vermelden
- Het opzeggingsbeding bij verkoop overnemen of vermelden, en zeggen of de koper het wil gebruiken
- Het werkelijke gebruik (uitsluitend beroepsmatig of gemengd) en de vergunde functie verklaren
- Het lot van de waarborg, de achterstallen en de lastenafrekening regelen
- Bij een huur met btw de optie en haar gevolgen nagaan (zie verhuur met btw)
Veelgestelde vragen
Is de huur van een dokterspraktijk een handelshuur?
In principe niet. Vrije beroepen zijn uitgesloten van de handelshuurwet: hun huur valt onder het gemeen recht, met een grote contractvrijheid. Dat is anders als de activiteit werkelijk kleinhandel in contact met het publiek is.
Moet de koper de huur van een beroepsbeoefenaar respecteren?
Ja als de huurovereenkomst authentiek is of vaste datum heeft, bijvoorbeeld door registratie, tenzij ze de verhuurder de mogelijkheid voorbehoudt ze bij verkoop te beëindigen (artikel 1743 van het oud Burgerlijk Wetboek). Een huur van meer dan negen jaar moet bovendien overgeschreven zijn om tegenwerpelijk te zijn na de lopende periode van negen jaar.
Hoe krijgt een huurovereenkomst vaste datum?
Meestal door de registratie. Ze krijgt ook vaste datum op de dag waarop haar inhoud in een authentieke akte wordt opgenomen, of wanneer een partij ze niet meer kan wijzigen, bijvoorbeeld door haar overlijden (artikel 8.22 van het Burgerlijk Wetboek).
Wat als de beroepsbeoefenaar er ook woont?
Het woongedeelte kan onder de gewestelijke regels van de huur voor hoofdverblijfplaats vallen, die beschermender zijn, onder meer voor de duur en de opzegging. Het werkelijke gebruik, de inhoud van de huurovereenkomst en de vergunde stedenbouwkundige functie moeten worden vastgesteld.
Verandert het nieuwe boek 7 van het Burgerlijk Wetboek de regels?
Boek 7 over de bijzondere overeenkomsten vervangt vanaf 1 september 2027 de regels van het oud Burgerlijk Wetboek over de gemeenrechtelijke huur. Voor een verkoop die vóór die datum wordt getekend, gelden de huidige regels; voor latere verkopen gaat de notaris de overgangsbepalingen na.
Officiële bronnen
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, artikelen 1714 en volgende, waaronder artikel 1743
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikel 3.30
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 8 (bewijs), artikel 8.22
- Notaris.be: mijn onroerend goed verkopen, wat met mijn huurders?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.