Bijzondere panden en situaties
Gsm-antenne op het dak
Een operator huurt een deel van het dak, een gevel of een grond om er een gsm-antenne te plaatsen: een regelmatig inkomen, maar ook een langlopende overeenkomst die de koper in principe moet naleven. Vóór de ondertekening van het compromis moet u weten welk recht de operator heeft, voor hoelang, en wat de koper precies overneemt.
De overeenkomst met de operator: huur of opstal
Operatoren sluiten met eigenaars overeenkomsten over een plaats op het dak, een gevel of een grond. Er bestaan twee vormen:
- een huurovereenkomst (huur van een standplaats), vaak voor negen jaar of meer, met een geïndexeerde huurprijs, een permanent toegangsrecht voor het onderhoud en opzeggingsvoorwaarden die gunstig zijn voor de operator;
- een opstalrecht, een zakelijk recht waardoor de operator eigenaar is van zijn installaties op andermans grond. Het wordt bij notariële akte gevestigd en overgeschreven.
De kwalificatie bepaalt al de rest: duur, tegenwerpelijkheid aan de koper, mogelijkheid om de overeenkomst te beëindigen. Het compromis moet het precieze document en zijn datum vermelden.
Moet de koper de overeenkomst naleven?
In principe wel. Een huurovereenkomst die vóór de verkoop een vaste datum heeft, onder meer omdat ze geregistreerd werd, is aan de koper tegenwerpelijk: hij neemt de rechten en plichten van de verhuurder over. Hij ontvangt de huur, maar kan de antenne niet vóór de vervaldag laten weghalen, tenzij de overeenkomst een opzeggingsmogelijkheid voorziet.
Bij lange overeenkomsten speelt de hypothecaire publiciteit een beslissende rol. Huurovereenkomsten van meer dan negen jaar moeten worden overgeschreven; zo niet, wordt hun duur ten aanzien van derden verminderd tot de lopende negenjarige termijn (artikel 3.30, § 1, 6°, en § 2 van het Burgerlijk Wetboek). Een niet overgeschreven opstalrecht is niet tegenwerpelijk aan derden te goeder trouw die een concurrerend recht op het onroerend goed hebben.
Hetzelfde artikel onderwerpt de akten die een voorkeur- of voorkooprecht op een onroerend zakelijk recht verlenen aan overschrijving: heeft de operator zo'n recht bedongen, dan moet worden nagegaan of het bij de verkoop speelt. Zie onze gids over de voorkooprechten.
In een gebouw in mede-eigendom
Het dak is doorgaans een gemeenschappelijk deel. De vereniging van mede-eigenaars sluit de overeenkomst, na beslissing van de algemene vergadering, en ontvangt de huur, die de gemeenschappelijke lasten vermindert. De koper van een appartement is geen partij bij de overeenkomst: hij geniet ervan via de rekeningen van de mede-eigendom.
De notulen van de laatste drie jaar en de jaarrekeningen, die de syndicus vóór de verkoop moet bezorgen (artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek), tonen de antenne, het bedrag van de huur en eventuele geschillen of uitbreidingsplannen. Zie onze gids over de verkoop van een appartement.
Voorbeeld: de huur pro rata
Een woning wordt verkocht met een antenne op het dak. De jaarhuur bedraagt 6.000 euro, op 1 januari vooraf betaald door de operator. De akte wordt op 15 april ondertekend en de koper heeft vanaf die dag het genot.
- Van 15 april tot en met 31 december: 261 dagen.
- Deel van de koper: 6.000 × 261 / 365 = 4.290,41 euro, dat de verkoper hem in de afrekening van de akte terugbetaalt.
- De verkoper behoudt 1.709,59 euro voor de periode waarin hij eigenaar was.
Het compromis moet ook bepalen dat de verkoper de verkoop aan de operator meldt, zodat de volgende betalingen aan de koper gebeuren. Indicatief voorbeeld; een eventuele indexering komt erbij.
Vergunningen en conformiteit van de installatie
Een gsm-antenne vraagt in principe een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen en, naargelang van het Gewest en het vermogen van de installaties, een milieuvergunning of -melding. De operator is normaal de houder, maar een niet-vergunde installatie blijft een overtreding die het goed raakt. Vraag een kopie van de vergunningen en ga na of ze de huidige installatie dekken, ook na eventuele uitbreidingen. Zie onze gids over de stedenbouwkundige overtredingen.
In het compromis
- Kopie van de overeenkomst: aard (huur of opstal), datum, duur, huurprijs, indexering, opzegging, toegang
- Bewijs van registratie van de huur of van overschrijving van de overeenkomst
- Verklaring van de verkoper dat er geen geschil is en geen opzegging werd gegeven of ontvangen
- Huur pro rata op de datum van ingenottreding en kennisgeving aan de operator
- Stedenbouwkundige en, in voorkomend geval, milieuvergunning van de antenne
- Voorkeur- of voorkooprecht dat eventueel aan de operator werd toegekend
- Verplichtingen van de eigenaar: toegang, veiligheid, dakwerken
Valkuilen
- De koper beloven dat hij "de antenne kan laten weghalen", terwijl de overeenkomst nog jaren loopt.
- Vergeten dat dakwerken een verplaatsing van de installatie kunnen vragen, onder de voorwaarden van de overeenkomst.
- De vooraf betaalde huur houden zonder pro rata.
- Huur en opstal verwarren: een opstalrecht, een zakelijk recht, eindigt niet door een eenvoudige opzegging.
Voor reclamepanelen en uithangborden: zie de gids over reclamepanelen, en voor huurovereenkomsten in het algemeen die over de verkoop van een verhuurd goed.
Veelgestelde vragen
Mag de verkoper de huur na de verkoop houden?
Nee, tenzij uitdrukkelijk anders overeengekomen: de huur volgt de eigendom van het verhuurde goed vanaf de ingenottreding. De vooraf betaalde huur voor de latere periode wordt de koper pro rata terugbetaald.
Kan de koper de antenne laten weghalen?
Niet vóór de vervaldag van de overeenkomst als ze hem tegenwerpelijk is, tenzij een opzeggingsmogelijkheid voorzien is. Een niet overgeschreven huur van meer dan negen jaar wordt ten aanzien van derden wel verminderd tot de lopende negenjarige termijn.
Drukt een antenne de waarde van een goed?
De meningen verschillen: sommige kopers zien er een inkomen in, andere een hinder. De informatie moet vóór de ondertekening worden gegeven, met de overeenkomst en het bedrag van de huur.
Mag de operator de installatie uitbreiden?
Enkel als de overeenkomst het toelaat en de nodige vergunningen verkregen zijn. In mede-eigendom vraagt een niet voorziene uitbreiding in principe een nieuwe beslissing van de algemene vergadering.
Wie ontvangt de huur in een appartementsgebouw?
De vereniging van mede-eigenaars, wanneer de antenne op een gemeenschappelijk deel staat. De huur vermindert dan de gemeenschappelijke lasten van alle mede-eigenaars, ook van de koper.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikel 3.30 (overschrijving)
- BIPT: antennes en mobiele netwerken
- Notaris.be: mijn onroerend goed verkopen, wat met mijn huurder(s)?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.