Stappen van de verkoop
Een kadastraal uittreksel en een perceelplan lezen
Elk compromis identificeert het goed met zijn kadastrale gegevens, en de authentieke akte moet ze overnemen op basis van een recent uittreksel. Die gegevens zijn waardevol maar misleidend: het kadaster is een fiscaal instrument, geen eigendomsregister. Zo leest u ze, zo verkrijgt u ze, zo spoort u de afwijkingen op die vóór de ondertekening geregeld moeten worden, en zo beschrijft u het goed.
Wat het uittreksel bevat
Het kadastraal uittreksel, bijgehouden door de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie, vermeldt voor elk perceel:
- de gemeente en de afdeling, de sectie (een letter) en het perceelnummer (cijfers, soms met een exponent en een letter, bijvoorbeeld 245 B 3);
- de aard (huis, appartement, bouwgrond, weiland, bos) en het adres;
- de oppervlakte in aren en centiaren (1 are = 100 m²);
- het kadastraal inkomen, basis van de onroerende voorheffing (zie het kadastraal inkomen);
- de titularis(sen) van rechten, met de aard van hun recht (volle eigendom, vruchtgebruik, blote eigendom) en hun aandeel.
Het perceelplan situeert het perceel en zijn buren. U raadpleegt het online via CadGIS, en het uittreksel kan de eigenaar verkrijgen via MyMinfin, of de notaris. Het kadaster is federaal: dezelfde documenten bestaan in Brussel, Wallonië en Vlaanderen.
Waarom de notaris een recent uittreksel eist
De hypotheekwet bepaalt dat elke akte die openbaar gemaakt moet worden, het goed aanduidt met zijn ligging (gemeente, straat, huisnummer), zijn kadastrale beschrijving volgens een uittreksel uit de kadastrale legger van minder dan een jaar oud, zijn aard en zijn oppervlakte (artikel 141). Zijn de gegevens over de ligging of de kadastrale beschrijving gewijzigd sinds de overschrijving van de laatste titel, dan vermeldt de akte ook de oude gegevens. Voor een appartement moet de aanduiding overeenstemmen met de overgeschreven basisakte en haar wijzigingen.
Daarom bestelt de notaris een actueel uittreksel, ook al bezorgt de verkoper een ouder exemplaar, en meldt hij elk verschil tussen titel, kadaster en werkelijkheid.
Wat het kadaster niet bewijst
- De eigendom: enkel de overgeschreven titel bewijst ze. Het kadaster kan achterstand hebben, met name na een nalatenschap (zie de overschrijving).
- De juiste oppervlakte: ze is vaak benaderend, soms ver van de werkelijkheid. Enkel een opmeting door een landmeter is bewijskrachtig (zie oppervlakte en opmeting).
- De grenzen: het kadastraal plan is indicatief. Een afsluiting die de kadastrale lijn niet volgt, bewijst geen overbouw, en omgekeerd (zie afpaling).
- De stedenbouwkundige toestand: de aard "huis" of "appartement" zegt niets over de vergunning, noch over het aantal vergunde woongelegenheden.
De afwijkingen die moeten alarmeren
- De kadastrale eigenaar is niet de verkoper: nalatenschap niet geakteerd, verkoop nog niet gemuteerd, vergissing
- Het perceel uit de titel bestaat niet meer: splitsing of samenvoeging sinds de verwerving
- Het verkochte goed is slechts een deel van een perceel: een splitsingsplan is nodig (zie precadastratie)
- Een afzonderlijk perceel (weg, garage, strook tuin) staat niet in het compromis
- De kadastrale aard stemt niet overeen met het gebruik (garage omgebouwd tot woning, twee woningen aangegeven)
- Het kadastraal inkomen lijkt abnormaal laag voor een gerenoveerd of uitgebreid goed
Becijferd voorbeeld: kadastrale oppervlakte en opmeting
Het uittreksel vermeldt een oppervlakte van 6 a 40 ca, of 640 m². De koper, die een aanbouw wil zetten, laat de grond opmeten: de landmeter stelt 598 m² vast, of 42 m² en 6,6 % minder. Vermeldt het compromis, zoals gebruikelijk, dat de oppervlakte niet gewaarborgd is en dat een verschil, zelfs van meer dan 5 %, de prijs niet wijzigt, dan kan de koper niets eisen. De gebruikelijke clausules voorzien vaak een andere regeling als de verkoper een onderneming is: dan geldt een waarborg van oppervlakte met een marge van 5 %.
Is de oppervlakte doorslaggevend voor de koper (bouwen, splitsen, prijs per vierkante meter), dan moet hij dat vóór de ondertekening zeggen en een opmetingsplan laten opmaken, of een opschortende voorwaarde voorzien.
In het compromis
Vermeld alle verkochte percelen met hun sectie, nummer en kadastrale oppervlakte, en preciseer dat de oppervlakte niet gewaarborgd is. Betreft de verkoop een deel van een perceel, identificeer het dan met een bijgevoegd plan. Voorbeeld van beschrijving:
"Een woonhuis met tuin, op en met grond, gekadastreerd volgens recent uittreksel sectie C, nummers 412 F en 413 A, met een totale oppervlakte van 6 aren 40 centiaren, zonder waarborg van oppervlakte."
De koper gaat via CadGIS na of de nummers wel overeenstemmen met het bezochte goed, of de toegang en de tuin erbij horen, en of het vermelde kadastraal inkomen overeenstemt met het uittreksel.
Veelgestelde vragen
Hoe verkrijgt u een kadastraal uittreksel?
De eigenaar kan het downloaden via MyMinfin. De notaris vraagt het op bij de voorbereiding van de akte. Het perceelplan is online te raadplegen via CadGIS.
Bewijst het kadaster de eigendom?
Neen. Het kadaster is een fiscaal instrument. De eigendom wordt bewezen met de titel die is overgeschreven op het kantoor Rechtszekerheid van de Patrimoniumdocumentatie.
Waarom vraagt de notaris een uittreksel van minder dan een jaar?
Omdat de hypotheekwet vereist dat de akte het goed aanduidt met zijn kadastrale beschrijving volgens een uittreksel van minder dan een jaar oud (artikel 141), en dat ze de wijzigingen sinds de laatste titel vermeldt.
Wat als de kadastrale oppervlakte afwijkt van de werkelijkheid?
De kadastrale oppervlakte niet waarborgen en, als de oppervlakte belangrijk is voor de koper, vóór het compromis of de akte een opmetingsplan laten opmaken door een landmeter.
Wat als de verkoper slechts een deel van zijn perceel verkoopt?
Een splitsingsplan laten opmaken door een landmeter, het bij het compromis voegen en het vóór de akte laten registreren in de databank van de afbakeningsplannen. Afhankelijk van het Gewest en de bestemming kan een vergunning nodig zijn.
Officiële bronnen
- Justel: hypotheekwet van 16 december 1851, artikel 141
- FOD Financiën: kadastraal uittreksel en perceelplan
- CadGIS: kadastraal perceelplan
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.