Stedenbouw en voorkoop

De verkoop van een kavel in een verkaveling

Een bouwgrond in een verkaveling biedt in principe zekerheid: de bebouwbaarheid is onderzocht en de regels van de wijk zijn gekend. Dan moet de vergunning wel nog geldig zijn, de verkavelingsakte bestaan, de uitrusting aangelegd of gewaarborgd zijn en moet de koper de voorschriften kennen die voor zijn toekomstige woning zullen gelden.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Een vergunning om te verkavelen

Wie een grond in kavels voor bebouwing verdeelt, heeft vooraf een vergunning nodig. Die legt de kavels vast, de voorschriften (bouwprofiel, inplanting, dakvorm, materialen, bestemming) en vaak stedenbouwkundige lasten of uitrustingswerken die de verkavelaar moet uitvoeren.

VlaanderenBrusselWallonië
Naam van de vergunningOmgevingsvergunning voor het verkavelen van grondenVerkavelingsvergunning (permis de lotir)Permis d'urbanisation
BasistekstVlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en OmgevingsvergunningsdecreetBrussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO)Code du développement territorial (CoDT)
Vermelding in het compromisVerplicht: of er een verkavelingsvergunning op het goed van toepassing isVergunning, datum, overheid en verkavelingsaktePermis d'urbanisation en verkavelingsakte
Bij te voegen documentKopie van de vergunning en het verkavelingsplanKopie van de verkavelingsakteKopie van de verkavelingsakte en haar wijzigingen

In Vlaanderen verplicht de Codex Ruimtelijke Ordening om in elke verkoopakte, ook een onderhandse, te vermelden of er een verkavelingsvergunning op het goed van toepassing is; wie die vermelding weglaat, riskeert een vordering tot nietigheid.

De verkavelingsakte

Vóór de kavels worden verkocht, laat de verkavelaar bij een notaris een verkavelingsakte opmaken, met de vergunning en het plan als bijlage. Ze beschrijft elke kavel, neemt de voorschriften en lasten over en regelt de erfdienstbaarheden tussen de kavels (toegang, leidingen, hagen). Elke koper neemt de rechten en plichten over die eruit voortvloeien. Het compromis vermeldt die akte, haar datum en de notaris, en stelt vast dat de koper er een kopie van kreeg.

Werd de vergunning gewijzigd, dan wordt ook de verkavelingsakte bij een wijzigende akte aangepast: de laatste versie telt.

Het verval van de vergunning

Een verkavelingsvergunning die niet wordt uitgevoerd, kan vervallen. In Vlaanderen vervalt een verkavelingsvergunning zonder wegeniswerken van rechtswege wanneer binnen vijf jaar na de definitieve vergunning geen registratie is gebeurd van de verkoop (of de verhuur voor meer dan negen jaar, of de vestiging van erfpacht of opstal) van minstens een derde van de kavels. Met wegeniswerken gelden andere termijnen, gekoppeld aan de aanvang en de voltooiing van de werken. Ook Wallonië en Brussel kennen vervalregels.

Indicatief voorbeeld: een Vlaamse verkaveling van zes kavels, zonder wegenis, met een vergunning die op 15 maart 2022 definitief werd. Wordt vóór 15 maart 2027 niet de verkoop van minstens twee kavels geregistreerd, dan vervalt de vergunning voor de hele verkaveling en kan de verkochte kavel haar statuut van bouwkavel verliezen. Een compromis van januari 2027 met de gebruikelijke aktetermijn van vier maanden komt dan te laat: leg een aktedatum vóór de vervaldatum vast of laat het compromis minstens snel registreren.

Wat u nagaat

  • Is de vergunning nog geldig, of dreigt ze vóór de akte te vervallen?
  • Werd ze gewijzigd, en zijn de opgenomen voorschriften die van de laatste versie?
  • Is de uitrusting (wegenis, riolering, water, elektriciteit) aangelegd, of gewaarborgd door een borgstelling van de verkavelaar?
  • Zijn de aansluitingskosten en de bijdragen aan de netten voor rekening van de koper?
  • Bevat de verkavelingsakte erfdienstbaarheden of bijzondere lasten?
  • Rust er een voorkooprecht op de kavel (in Vlaanderen kunnen onbebouwde kavels in goedgekeurde verkavelingen eronder vallen)?
  • Zijn de gewone attesten er: bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen, vermelding van het overstromingsrisico in Vlaanderen en Wallonië?

Vóór de uitrusting van de kavels

De verkoop van de kavels kan afhangen van de uitvoering van de lasten en uitrustingswerken die de vergunning oplegt, of van financiële waarborgen van de verkavelaar. De notaris gaat vóór de akte na of aan de voorwaarden om te mogen verkopen is voldaan, zo nodig op basis van een attest van de gemeente. De informatie over de vergunning moet ook in de publiciteit voor de kavel staan.

Valkuilen

  • Vertrouwen op het plan uit een advertentie in plaats van op de verkavelingsakte en de geldende vergunning.
  • Over het hoofd zien dat een voorschrift (geen plat dak, opgelegde bouwvrije strook, materialen) het project van de koper onmogelijk maakt: die controle hoort vóór de ondertekening.
  • In Vlaanderen de vervaltermijn laten verstrijken door een te late aktedatum.
  • De aansluitingskosten vergeten, die per kavel enkele duizenden euro kunnen bedragen.
  • Denken dat de verkavelingsvergunning de bouwvergunning vervangt: om te bouwen blijft een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (of een permis d'urbanisme) nodig.

In het compromis

  • De referentie van de vergunning (nummer, datum, overheid) en het kavelnummer
  • De referentie van de verkavelingsakte (notaris, datum) en van eventuele wijzigingen, met de bevestiging dat de koper er een kopie van kreeg
  • De stand van de uitrusting en de verdeling van de aansluitingskosten
  • Een aktedatum die rekening houdt met het risico van verval
  • Zo nodig een opschortende voorwaarde van een omgevingsvergunning voor het project van de koper

Veelgestelde vragen

Is een kavel in een verkaveling altijd bebouwbaar?

Als de vergunning geldig is en het project de voorschriften volgt, in principe wel. Om te bouwen blijft wel een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (in Brussel en Wallonië een permis d'urbanisme) nodig.

Kan men afwijken van de verkavelingsvoorschriften?

Soms, via een wijziging van de vergunning of een afwijking bij de bouwvergunning, volgens een procedure waarbij vaak de andere eigenaars van de verkaveling betrokken zijn. Dat is nooit gegarandeerd: reken er niet op voor een onmisbaar project.

Wie betaalt de aansluitingen?

De vergunning en de verkavelingsakte bepalen het. Anders is het meestal de koper voor zijn kavel. Vraag vóór de ondertekening een raming aan de netbeheerders.

Kan een verkavelingsvergunning vervallen?

Ja. In Vlaanderen vervalt een vergunning zonder wegeniswerken als binnen vijf jaar na de definitieve vergunning niet de verkoop van minstens een derde van de kavels is geregistreerd. Ook Wallonië en Brussel kennen vervalregels: de notaris controleert de toestand vóór de akte.

Wat staat er in de verkavelingsakte?

De beschrijving van de kavels, het plan, de stedenbouwkundige voorschriften, de lasten en de erfdienstbaarheden tussen kavels. De koper neemt alle verplichtingen over die eruit voortvloeien: hij moet vóór het compromis een kopie krijgen.

Moet de koper nog iets anders nagaan dan de vergunning?

Ja: het bodemattest, de stedenbouwkundige inlichtingen, het overstromingsrisico, eventuele voorkooprechten en de stand van de uitrusting. Een kavel in een verkaveling blijft een bouwgrond met alle gewone controles.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook