Bijzondere situatie

Een bouwgrond verkopen: de punten om na te gaan vóór het compromis

De koper van een grond koopt niet enkel een oppervlakte: hij koopt de mogelijkheid om er te bouwen. Is die mogelijkheid niet nagegaan, dan kan het compromis slaan op een grond die nog weinig waard is. Dit zijn de controles, gewest per gewest, en wat het compromis moet bepalen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Is de grond werkelijk bebouwbaar?

  • Ga de bestemming na volgens het gewestplan (Vlaanderen, Wallonië) of het gewestelijk bestemmingsplan (Brussel), en daarna de toepasselijke gemeentelijke plannen en verordeningen.
  • Vraag de stedenbouwkundige inlichtingen op: ze vermelden de bestemming, de vergunningen voor het perceel, de voorschriften en vaak ook rooilijn- of onteigeningsmaatregelen.
  • Een stedenbouwkundig attest, als het bestaat, geeft een preciezere aanwijzing over wat er gebouwd zal kunnen worden.
  • Ga na of het perceel aan een voldoende uitgeruste weg ligt (water, elektriciteit, riolering): zonder die weg kan een bouwvergunning geweigerd worden.
  • Ga de overstromingsgevoeligheid na: in een risicozone of op een afstroomas kan een vergunning voorwaarden krijgen of zelfs geweigerd worden (zie onze gids overstromingsgevoelig gebied).

Kavel uit een verkaveling of een splitsing

  • Een grond verdelen in kavels bestemd voor bebouwing vergt in principe een voorafgaande vergunning: omgevingsvergunning voor het verkavelen in Vlaanderen, verkavelingsvergunning (permis de lotir) in Brussel, permis d'urbanisation in Wallonië.
  • Het compromis vermeldt de vergunning (datum, nummer, kavel) en haar voorschriften, en de koper verklaart er een kopie van te hebben gekregen.
  • Verval in Vlaanderen: volgens artikel 102 van het Omgevingsvergunningsdecreet van 25 april 2014 vervalt een verkavelingsvergunning zonder wegeniswerken van rechtswege als binnen vijf jaar na de definitieve afgifte geen registratie heeft plaatsgevonden van de verkoop (of een huur van meer dan negen jaar, een erfpacht of een opstal) van minstens een derde van de kavels. Bij een verkaveling met één lot telt dat ene lot: de verkoop redt de vergunning, of ze vervalt volledig.
  • Een vergunning met lasten (wegeniswerken, gratis grondafstand) kan vereisen dat die lasten vóór de verkoop uitgevoerd of gewaarborgd zijn.

De regels per gewest

GewestVergunning om te verkavelenBodemRegistratierechten op een grond
BrusselVerkavelingsvergunningBodemattest van Leefmilieu Brussel12,5 %; abattement mogelijk onder eigen voorwaarden
WalloniëPermis d'urbanisationUittreksel uit de BDES12,5 %; 3 % voor de eigen en enige woning (domiciliëring binnen vijf jaar bij een bouwgrond)
VlaanderenOmgevingsvergunning voor het verkavelenBodemattest van de OVAM12 %; het tarief van 2 % geldt voor de aankoop van een woning, niet van een onbebouwde grond

Indicatief voorbeeld: voor een grond van 150 000 euro bedragen de gewone rechten 18 750 euro in Brussel en Wallonië, en 18 000 euro in Vlaanderen. In Wallonië kan de koper die er zijn eigen en enige woning bouwt 3 % betalen, of 4 500 euro, als hij de voorwaarden naleeft. De notaris bevestigt het toepasselijke stelsel.

De bodem en de attesten

  • De gewestelijke bodemregels gelden ook voor onbebouwde grond, en het attest wordt vóór het compromis aangevraagd (zie onze gids over bodemverontreiniging).
  • Zonder gebouw is er geen EPC of EPB-certificaat, geen elektrische keuring en geen asbestattest.
  • Ga de erfdienstbaarheden en leidingen na die de grond doorkruisen (zie onze gids over erfdienstbaarheden) en, in sommige zones, de risico's van de ondergrond.

Grenzen, afpaling en oppervlakte

De kadastrale oppervlakte is slechts indicatief. Voor een bouwgrond is een opmetingsplan door een landmeter-expert sterk aan te raden, en het is onmisbaar wanneer de grond van een groter perceel wordt afgesplitst: het wordt vóór de akte geregistreerd om het nieuwe perceel een identificatie te geven. Zie onze gids over oppervlakte en opmeting.

Opschortende voorwaarde van vergunning

De koper kan een opschortende voorwaarde vragen voor het verkrijgen van een bouwvergunning voor zijn project. Om nuttig en onbetwistbaar te zijn, vermeldt ze:

  • het beoogde project (bouwvolume, aantal woningen), anders weet de verkoper niet wat aanvaard wordt;
  • de termijn waarbinnen de koper een volledige aanvraag moet indienen;
  • de uiterste datum waarop de voorwaarde vervuld moet zijn, en wat er gebeurt bij een beroep;
  • wie aan de voorwaarde kan verzaken.

Een grond alleen wordt verkocht onder registratierechten. Samen met een nieuw gebouw verkocht door een btw-plichtige verkoper, kan hij onder het btw-stelsel vallen.

In het compromis

  • De verkavelingsvergunning (datum, nummer, kavel), haar voorschriften en lasten, met een kopie voor de koper
  • In Vlaanderen de vervaldatum van de vergunning en een aktedatum die eraan voorafgaat, eerder dan de gebruikelijke termijn van vier maanden
  • Het bodemattest en de stedenbouwkundige inlichtingen
  • Het opmetings- of splitsingsplan, als bijlage
  • De opschortende voorwaarde van vergunning, als ze is overeengekomen, met haar termijnen
  • Het fiscale stelsel (registratierechten of btw)

Valkuilen

  • Vertrouwen op het woord « bouwgrond » in een advertentie zonder de stedenbouwkundige inlichtingen te lezen.
  • De aktetermijn laten uitlopen tot na het verval van een Vlaamse verkavelingsvergunning: de kavel verliest zijn statuut.
  • Een voorwaarde van vergunning zonder precies project of termijn, die de verkoper maandenlang vastzet.
  • De lasten van de vergunning (wegenis, grondafstand) vergeten die vóór de verkoop uitgevoerd of gewaarborgd moeten zijn.

Veelgestelde vragen

Is een grond in woongebied altijd bebouwbaar?

Niet altijd. Gemeentelijke plannen, verkavelingsvoorschriften, de uitrusting van de weg, het overstromingsrisico of een erfdienstbaarheid kunnen het bouwen beperken of verhinderen. De stedenbouwkundige inlichtingen zijn het vertrekpunt.

Wat als een Vlaamse verkavelingsvergunning vóór de akte vervalt?

De kavel verliest zijn statuut van bouwkavel uit de vergunning. De termijn is vijf jaar vanaf de definitieve vergunning voor een verkaveling zonder wegeniswerken. De aktedatum moet dus vóór het verval liggen, en het risico moet schriftelijk aan de partijen gemeld worden.

Kan de koper eisen dat hij eerst zijn vergunning krijgt?

Hij kan het vragen als opschortende voorwaarde. De verkoper aanvaardt het of niet: het is een kwestie van onderhandeling. Wordt ze overeengekomen, dan vermeldt ze het project, de termijn om de aanvraag in te dienen en de uiterste datum.

Welke registratierechten op een bouwgrond?

In principe 12,5 % in Brussel en Wallonië, 12 % in Vlaanderen. In Wallonië is het tarief van 3 % mogelijk voor de eigen en enige woning, met een termijn van vijf jaar om er zich te domiciliëren bij de aankoop van een grond. De notaris gaat de voorwaarden na.

Is een EPC of EPB-certificaat nodig voor een grond?

Nee. Zonder gebouw is er geen energiecertificaat, geen elektrische keuring en geen asbestattest. Het bodemattest en de stedenbouwkundige inlichtingen blijven wel nodig.

Is een landmeter nodig om een grond te verkopen?

Voor een volledig perceel is het niet altijd verplicht, maar wel sterk aan te raden. Om een deel van een perceel te verkopen, is een splitsingsplan vóór de akte onmisbaar.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook