Stappen van de verkoop
De keuze van de notaris: één of twee notarissen
Verkoper en koper kunnen zich elk door hun eigen notaris laten bijstaan. De wet waarborgt dat, de keuze kost niets extra en vertraagt niets, op voorwaarde dat ze vroeg gebeurt: het compromis vraagt de naam van de notaris mee te delen binnen acht dagen na de ondertekening.
De vrije keuze, gewaarborgd door de wet
De wet op het notarisambt (Ventôsewet, artikel 9) bepaalt: akten worden verleden voor één of meer notarissen en, behalve wanneer een rechtbank de notaris aanstelt, kan elke partij vrij een notaris aanwijzen. De verkoper kan de koper dus niet „zijn” notaris opleggen, en de vastgoedmakelaar kan een notaris aanraden, maar niet opleggen.
Treden twee notarissen op, dan bereiden ze samen één akte voor en delen ze het ereloon. Dat blijft berekend volgens het wettelijke barema op de prijs: er is geen meerkost voor de koper of de verkoper. De partijen kunnen zich ook laten bijstaan door een andere raadsman, bijvoorbeeld een advocaat of een deskundige, maar dat ereloon komt er wel bij.
In het compromis
Het model van compromis in heldere taal van het notariaat herinnert aan die vrije keuze „zonder bijkomende kosten” en vraagt elke partij de naam van haar notaris mee te delen uiterlijk binnen acht kalenderdagen na de ondertekening. Daarna vermeldt het de notaris van de verkoper en die van de koper, met hun standplaats.
- Naam en standplaats van de notaris van elke partij, of minstens de verbintenis die binnen acht dagen mee te delen
- De uiterste datum voor de akte (een vaste datum of „binnen vier maanden”)
- De rekening waarop de waarborg wordt gestort: in principe de derdenrekening van een van de notarissen
- Het akkoord van de partijen dat het ontwerp van akte aan de makelaar wordt bezorgd als hij erom vraagt
Een compromis dat die regels leeg laat, vertraagt de opening van het dossier: vraag de naam van de notaris al bij het bod en noteer hem in het compromis.
Wie doet wat?
| Taak | Notaris van de verkoper | Notaris van de koper |
|---|---|---|
| Eigendomstitel, hypothecaire staat, doorhalingen | Doorgaans hij | Controle |
| Attesten van het goed (EPC, bodemattest, elektrische keuring, stedenbouw, syndicus) | Verzamelt of controleert | Controleert voor zijn cliënt |
| Financiering en kredietakte | Neen | Meestal hij |
| Fiscaal regime van de aankoop (verlaagd tarief, abattement) | Neen | Adviseert de koper |
| Ontwerp van akte, afrekening, datum van ondertekening | Samen | Samen |
De precieze taakverdeling verschilt van dossier tot dossier. In elk geval blijft elke notaris gehouden tot onpartijdigheid en tot zijn adviesplicht tegenover alle partijen bij de akte. Stelt een notaris tegenstrijdige belangen of onevenwichtige bedingen vast, dan moet hij de partijen daarop wijzen, hen eraan herinneren dat ze een andere notaris kunnen aanwijzen of zich door een raadsman kunnen laten bijstaan, en dat in de akte vermelden.
Voorbeeld: één of twee notarissen, dezelfde rekening
Bij de aankoop van een woning van 300 000 euro die de enige woning van de koper is, bedraagt het wettelijke ereloon voor de verkoopakte ongeveer 2 320 euro exclusief btw (barema voor de enige eigen woning, geïndexeerde bedragen van 2026). Of er één notaris optreedt of twee notarissen samen de akte verlijden, dat bedrag verandert niet: de twee notarissen verdelen het onder elkaar. Ook de aktekosten, de btw en de registratierechten blijven gelijk. Dit cijfer is indicatief; enkel de afrekening van de notaris telt.
Twee notarissen, twee steden, één akte
Wie een notaris dicht bij huis kiest, hoeft niet meer naar het kantoor van de andere notaris te reizen. De wet laat toe de akte op afstand te verlijden voor twee of meer notarissen: elke partij verschijnt fysiek bij de notaris van haar keuze en woont het verlijden bij via videoconferentie, als alle betrokkenen akkoord gaan. De akte wordt dan elektronisch ondertekend. Een partij die niet aanwezig kan zijn, kan ook een volmacht geven.
De rol van de makelaar
De makelaar bezorgt het ondertekende compromis aan beide notarissen, met de documenten die hij verzamelde: EPC, bodemattest, elektrische keuring, stedenbouwkundige inlichtingen, informatie van de syndicus. Het model bepaalt dat de notaris hem de datum van de akte meedeelt en dat de partijen aanvaarden dat het ontwerp van akte hem wordt bezorgd als hij erom vraagt. Een volledige overdracht meteen na de ondertekening wint weken tijd.
Valkuilen
- Tijdens het dossier van notaris veranderen: dat mag, maar de nieuwe notaris moet alles hernemen, en de aktedatum schuift vaak op.
- Vergeten dat een koper die leent ook de kredietakte tekent: zijn bank moet zijn notaris zo snel mogelijk kennen.
- Denken dat de notaris van de verkoper de verkoper „verdedigt” tegen de koper: hij adviseert beide partijen.
- De waarborg storten op de rekening van een particulier of van de makelaar in plaats van op de derdenrekening van een notaris.
Veelgestelde vragen
Is het duurder met twee notarissen?
Neen. Het wettelijke ereloon blijft hetzelfde en wordt tussen de notarissen verdeeld. Enkel een bijkomende raadsman, zoals een advocaat die u zelf erbij neemt, kost extra.
Binnen welke termijn moet ik mijn notaris aanwijzen?
Het model van compromis vraagt uw keuze mee te delen uiterlijk binnen acht kalenderdagen na de ondertekening. Hoe vroeger ze bekend is, hoe sneller het dossier start en hoe beter de aktedatum gehaald wordt.
Kan de koper tijdens het dossier van notaris veranderen?
Dat kan, want de keuze blijft vrij, maar het vertraagt de akte vaak. Leg de keuze liefst vast bij de ondertekening van het compromis en verwittig meteen de andere notaris.
Mag de notaris van de verkoper de koper adviseren?
Ja. De notaris is een onpartijdig openbaar ambtenaar die alle partijen moet informeren en adviseren. Stelt hij tegenstrijdige belangen vast, dan moet hij elke partij erop wijzen dat ze een andere notaris of een raadsman kan kiezen.
Moet ik op de dag van de akte naar de andere notaris?
Niet noodzakelijk. De akte kan op afstand worden verleden: elke partij gaat naar haar eigen notaris en de ondertekening verloopt via videoconferentie, als alle betrokkenen daarmee instemmen.
Officiële bronnen
- Justel: wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt (art. 9 en 12)
- Notaris.be: wie kiest de notaris bij een verkoop uit de hand?
- Notaris.be: twee notarissen bij een verkoop, betaal ik dan meer?
- Notaris.be: notarissen gaan voor verkoopovereenkomst in heldere taal
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.