Nieuwbouw
Nieuwbouw of op plan verkopen: btw en wet Breyne
Een nieuw appartement verkoopt u niet zoals een bestaand pand. De btw kan de registratierechten vervangen, en een verkoop op plan valt onder de wet Breyne, waarvan de regels dwingend zijn. Hier vindt u de hoofdzaken, met een rekenvoorbeeld en de punten die u in het compromis controleert.
Btw of registratierechten
- De verkoop van een nieuw gebouw door een btw-plichtige (promotor, aannemer, of verkoper die voor btw gekozen heeft) is onderworpen aan 21 % btw, in plaats van registratierechten.
- Een gebouw geldt als nieuw als het verkocht wordt uiterlijk op 31 december van het tweede jaar na de eerste ingebruikneming.
- De aanhorige grond die samen met het gebouw verkocht wordt, volgt in principe het btw-stelsel. Wordt de grond afzonderlijk verkocht (grondaandelen enerzijds, aannemingsovereenkomst anderzijds), dan blijft hij onderworpen aan registratierechten en de constructie aan btw.
- Een verlaagd tarief van 6 % kan in welbepaalde gevallen gelden, onder meer bij bepaalde operaties van afbraak en heropbouw voor eigen bewoning (zie sloop en heropbouw aan 6 %). De voorwaarden veranderen: laat ze voor elk dossier bevestigen.
- Een particulier die een recent pand doorverkoopt, valt daarom nog niet onder de btw: daarvoor is btw-plichtigheid of een uitdrukkelijke keuze binnen de termijnen nodig.
Rekenvoorbeeld: wat de koper betaalt
Voorbeeld (indicatief, zonder kosten en ereloon van de notaris): een appartement wordt in Wallonië verkocht voor 300 000 euro.
| Toestand | Belasting op de verkoop | Bedrag |
|---|---|---|
| Nieuw appartement verkocht door een promotor, aanhorige grond inbegrepen | 21 % btw op 300 000 euro | 63 000 euro |
| Bestaand appartement, enige eigen woning van de koper | Registratierecht van 3 % | 9 000 euro |
| Bestaand appartement, gewoon tarief | Registratierecht van 12,5 % | 37 500 euro |
Onder de wet Breyne mag het voorschot bij de ondertekening niet meer bedragen dan 5 % van de totale prijs, hier 15 000 euro. Het compromis moet duidelijk zeggen of de prijs exclusief of inclusief btw is: het verschil van 63 000 euro is in dit soort verkoop de duurste bron van misverstanden. Voor de registratierechten per Gewest, zie registratierechten.
Wanneer de wet Breyne geldt
De wet van 9 juli 1971, de wet Breyne, geldt voor elke overeenkomst die de eigendom overdraagt van een te bouwen of in aanbouw zijnde woning of appartement, of waarbij de verkoper zich verbindt het te bouwen, te laten bouwen of te verschaffen, als het goed voor huisvesting (of huisvesting en beroep) bestemd is en de koper vóór de voltooiing een of meer stortingen moet doen. Ze geldt ook voor beloften en, onder voorwaarden, voor bepaalde grote verbouwingen of uitbreidingen. De regels zijn dwingend: er kan niet in het nadeel van de koper van afgeweken worden.
De verplichte vermeldingen (artikel 7)
- Identiteit van de eigenaar van de grond en van de bestaande opstallen
- Datum en voorwaarden van de bouwvergunning, of de opschortende voorwaarde van het verkrijgen ervan
- Als de koper dat wil: opschortende voorwaarde van een financiering, die nooit langer dan drie maanden na de overeenkomst geldt
- Nauwkeurige beschrijving van de privatieve en gemeenschappelijke delen
- Als bijlage: plannen en bestekken ondertekend door een architect, basisakte en reglement van mede-eigendom voor een appartement
- Totale prijs, betalingswijze en eventuele prijsherziening; de prijs omvat alle werken nodig voor een normale bewoonbaarheid
- Bestaan van de gewestelijke overheidstegemoetkomingen voor huisvesting, met de basisvoorwaarden als bijlage
- Aanvangsdatum van de werken, uitvoeringstermijn en vertragingsvergoedingen, minstens gelijk aan een normale huurprijs van het afgewerkte goed
- Wijze van oplevering
- Erkenning van de partijen dat zij sinds vijftien dagen kennis hebben van die gegevens
De overeenkomst vermeldt bovendien in een afzonderlijk lid, in andere en vette letters, dat de koper de nietigheid kan inroepen bij niet-naleving van de artikelen 7 en 12, waarvan de tekst integraal moet worden opgenomen.
Voorschot en betalingen (artikel 10)
- Vóór de ondertekening van de overeenkomst mag geen enkele betaling, in welke vorm ook, geëist of aanvaard worden.
- Het voorschot bij de ondertekening bedraagt hoogstens 5 % van de totale prijs.
- Bij de akte mag de verkoper de prijs van de grond (of het verkochte aandeel) en van de reeds uitgevoerde werken vragen, goedgekeurd door een architect. Het saldo wordt in schijven betaald, die nooit hoger mogen zijn dan de waarde van de uitgevoerde werken.
- Wordt een belofte niet gevolgd door de overeenkomst, dan is de vergoeding ten laste van de koper beperkt tot 5 % van de totale prijs, een bedrag dat de rechter aan de werkelijke schade kan aanpassen.
De voltooiingswaarborg en de sanctie (artikelen 12 en 13)
De erkende verkoper of aannemer moet een zekerheid stellen. Is hij niet erkend, dan moet hij de voltooiing waarborgen of, bij ontbinding wegens niet-voltooiing, de terugbetaling van de gestorte bedragen. Het compromis moet die waarborg vermelden, en de koper vraagt best het attest ervan.
De niet-naleving van de artikelen 7 of 12 leidt tot de nietigheid van de overeenkomst of van het strijdige beding, die alleen de koper kan inroepen, vóór het verlijden van de authentieke akte. De akte moet vermelden dat die artikelen nageleefd werden. Een wet van 22 juli 2026 stemt de artikelen 5 en 6 van de wet Breyne vanaf 1 september 2027 af op het nieuwe Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek: ga de toepasselijke versie na volgens de datum van de overeenkomst.
In het compromis: wat de koper nagaat
- Het gekozen fiscale stelsel (btw, registratierechten of gemengd) en de prijs exclusief en inclusief btw
- De verplichte bijlagen, effectief toegevoegd en geparafeerd
- Een voorschot van niet meer dan 5 %, dat niet vóór de ondertekening betaald werd
- Het attest van waarborg of van erkenning van de aannemer
- De aanvangsdatum van de werken, de termijn en de vertragingsvergoeding
- De volledige tekst van de artikelen 7 en 12 en het vetgedrukte lid over de nietigheid
Veelgestelde vragen
Wat riskeert de verkoper die een verplichte vermelding van de wet Breyne vergeet?
De koper kan de nietigheid van de overeenkomst of van het wetsstrijdige beding inroepen, tot het verlijden van de authentieke akte. De sanctie is zwaar: gebruik een specifiek model, nooit een aangepast compromis voor een bestaand pand.
Mag voor een appartement op plan 10 % voorschot gevraagd worden?
Nee. Onder de wet Breyne is het voorschot bij de ondertekening beperkt tot 5 % van de totale prijs. Een clausule die meer voorziet, wordt voor niet geschreven gehouden.
Zijn registratierechten verschuldigd op een goed dat met btw verkocht wordt?
Niet op het gebouw en de aanhorige grond die onder de btw vallen. Een grond of grondaandelen die afzonderlijk, buiten het btw-stelsel, verkocht worden, blijven wel onderworpen aan registratierechten.
Heeft de koper op plan een bedenktijd?
Niet in de zin van een herroepingsrecht. De partijen moeten wel erkennen dat zij sinds vijftien dagen kennis hebben van de verplichte gegevens en stukken, wat betekent dat die tijdig bezorgd moeten worden.
Wanneer gaat het risico over op de koper van een goed op plan?
De eigendom van de constructies gaat over naarmate de materialen verwerkt worden, maar het risico gaat niet over vóór de voorlopige oplevering van de werken, of van de privatieve delen bij een appartement.
Mag de financieringsvoorwaarde zes maanden duren?
Nee. Onder de wet Breyne kan de opschortende voorwaarde van een financiering nooit langer gelden dan drie maanden vanaf het sluiten van de overeenkomst.
Officiële bronnen
- Justel: wet van 9 juli 1971 (wet Breyne)
- FOD Financiën: btw op nieuwe gebouwen
- FOD Economie: wet Breyne
- Notaris.be: verkoop onder btw
- Notaris.be: jouw bescherming als bouwheer (de wet Breyne)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.