Fiscaliteit

Onroerende voorheffing en belastingen: de verdeling in het compromis

Het aanslagbiljet van de onroerende voorheffing komt op naam van wie op 1 januari eigenaar was. Tussen verkoper en koper wordt de last toch pro rata verdeeld. De belastingclausule regelt die afrekening, en ook enkele belangrijke uitzonderingen: gemeentebelastingen, leegstandheffing, verhuurd goed. Hieronder de regel, een volledige berekening en de punten om na te gaan.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De wettelijke regel en de regel van het compromis

De onroerende voorheffing is voor het hele jaar verschuldigd door wie op 1 januari van het aanslagjaar eigenaar, bezitter, erfpachter, opstalhouder of vruchtgebruiker is. De overheid richt zich enkel tot die persoon: ook als het goed op 2 januari verkocht wordt, ontvangt de verkoper het aanslagbiljet voor het hele jaar en moet hij het betalen.

Tussen partijen bepaalt het compromis dat de koper zijn deel aan de verkoper terugbetaalt, pro rata berekend vanaf de authentieke akte, of vanaf de ingenottreding als die vroeger valt. Het model van compromis in heldere taal neemt de ingenottreding als vertrekpunt.

Wie de voorheffing heft, per gewest

VlaanderenBrusselWallonië
DienstVlaamse BelastingdienstBrussel FiscaliteitWaalse Overheidsdienst (Fiscaliteit)
BelastingplichtigeHouder van het zakelijk recht op 1 januariHouder van het zakelijk recht op 1 januariHouder van het zakelijk recht op 1 januari
GrondslagGeïndexeerd kadastraal inkomenGeïndexeerd kadastraal inkomenGeïndexeerd kadastraal inkomen
Lokale belastingen om na te gaanLeegstandheffing, activeringsheffing op onbebouwde percelenGemeentebelastingen op leegstaande gebouwen of tweede verblijvenGemeentebelastingen op tweede verblijven of leegstaande gebouwen

Het tarief volgt uit de opcentiemen van gewest, provincie en gemeente: twee goederen met hetzelfde kadastraal inkomen kunnen heel verschillende bedragen betalen. Het bedrag van het vorige jaar, op het laatste aanslagbiljet, is de beste aanwijzing voor de koper.

De berekening in de praktijk

De afrekening gebeurt door de notaris bij de akte, op basis van het laatst gekende aanslagbiljet. De verkoper erkent dan het aandeel van de koper ontvangen te hebben. Is het bedrag van het jaar nog niet gekend, dan gaat men uit van dat van het vorige jaar, en is de afrekening in principe definitief.

Voorbeeld: aanslagbiljet van 1.460 euro voor het jaar, akte en ingenottreding op 1 augustus. De koper draagt de 153 dagen van 1 augustus tot 31 december, dus 1.460 x 153 / 365 = ongeveer 612 euro, die hij bij de akte aan de verkoper betaalt. De verkoper betaalt het volledige aanslagbiljet aan de overheid. Het jaar nadien krijgt de koper het aanslagbiljet op zijn naam.

Het bedrag van dit voorbeeld is fictief: enkel de berekening telt.

De belastingen die bij de verkoper blijven

Het model bepaalt dat sommige belastingen van het lopende jaar volledig ten laste van de verkoper blijven:

  • de belasting op tweede verblijven;
  • de leegstand- of verwaarlozingsheffingen;
  • de belastingen op onbebouwde percelen, zoals de activeringsheffing in Vlaanderen.

De verkoper verklaart ook dat er geen verhaalbelasting verschuldigd is voor het openen of verbreden van straten of voor reeds uitgevoerde riool- of wegeniswerken. Voor de andere belastingen (afval, wegen) hoeft de koper niets terug te betalen. Een goed dat in een leegstandsregister staat, volgt de koper: zie onze gids over het leegstaand goed.

Verhuurd goed: let op de huurovereenkomst

Bij een handelshuur of kantoorhuur draagt de huurder vaak de onroerende voorheffing. Er is dan geen afrekening tussen verkoper en koper: de verkoper bezorgt het aanslagbiljet aan de koper, die het aan de huurder doorrekent. Betaalt de huurder niet, dan wordt de last opnieuw pro rata tussen verkoper en koper verdeeld.

Bij een woninghuur daarentegen kan de voorheffing niet ten laste van de huurder gelegd worden. Het Waalse woninghuurdecreet zegt het letterlijk (artikel 59), en de Brusselse en Vlaamse regels gaan in dezelfde richting. Een andersluidende clausule in de huurovereenkomst bindt de huurder niet.

Persoonlijke verminderingen

De verminderingen van voorheffing voor kinderen ten laste of personen met een handicap hangen af van de situatie van de bewoner op 1 januari. Het pro rata wordt in principe berekend op het werkelijk ingekohierde bedrag. Genoot de verkoper een belangrijke vermindering, dan geniet de koper voor zijn aandeel mee van het verminderde bedrag, en betaalt hij het jaar nadien een bedrag volgens zijn eigen situatie. Leg de berekeningsbasis best vast in het compromis.

Valkuilen

  • De vervroegde ingenottreding vergeten: het pro rata moet vanaf die datum lopen, niet vanaf de akte.
  • Rekenen op het niet-geïndexeerde kadastraal inkomen: enkel het werkelijke aanslagbiljet telt.
  • Een lopende leegstandheffing negeren: ze kan het goed volgen en het jaar nadien veel kosten.
  • Een afrekening tussen partijen maken terwijl de handelshuur de voorheffing ten laste van de huurder legt.

In het compromis

  • Het vertrekpunt van het pro rata: authentieke akte of ingenottreding
  • De belastingen die voor het lopende jaar ten laste van de verkoper blijven
  • De verklaring van de verkoper dat er geen verhaalbelasting voor weg- of rioolwerken verschuldigd is
  • Het lot van de voorheffing als het goed verhuurd is en de huurovereenkomst ze ten laste van de huurder legt
  • Het laatste aanslagbiljet, te bezorgen aan de notaris

Veelgestelde vragen

Krijgt de koper het aanslagbiljet in het jaar van de aankoop?

Nee. Het wordt gericht aan de eigenaar op 1 januari, dus aan de verkoper. De koper betaalt zijn deel terug bij de akte en ontvangt het aanslagbiljet op zijn naam vanaf het volgende jaar.

Kan men afspreken dat de koper niets betaalt voor het lopende jaar?

Ja, de verdeling tussen partijen is vrij. Ze moet gewoon duidelijk in het compromis staan. Tegenover de overheid verandert dat niets: die vordert de belasting altijd van de verkoper.

Wie betaalt de tweedeverblijfsbelasting van het jaar van de verkoop?

Volgens het gangbare model de verkoper voor het hele lopende jaar, tenzij anders bedongen. De koper betaalt ze vanaf het volgende jaar als hij het goed als tweede verblijf houdt.

Wordt de afrekening herzien als het aanslagbiljet na de akte komt?

In principe niet: de notaris rekent op het laatst gekende bedrag en de afrekening is definitief. Partijen kunnen een regularisatie voorzien, maar bij kleine verschillen gebeurt dat zelden.

Wat verandert een verkoop op het einde van het jaar?

Wordt de akte op 30 december getekend, dan is de koper eigenaar op 1 januari daarna: hij ontvangt het aanslagbiljet voor het hele volgende jaar, en betaalt de verkoper slechts twee dagen van het lopende jaar terug. Wordt de akte op 2 januari getekend, dan is de verkoper nog voor het hele jaar belastingplichtig, en betaalt de koper hem bijna het volledige bedrag terug.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook