Prijs
De betaling van de prijs: voorschot, overschrijvingen en antiwitwas
De prijs van een vastgoedverkoop circuleert niet vrij: contanten zijn verboden, de herkomst van de gelden wordt nagegaan en de schuldeisers van de verkoper worden betaald vóór elke uitbetaling. Hier leest u hoe het compromis de betaling regelt, met een rekenvoorbeeld van de dag van de akte.
De prijsclausule
- Prijs in cijfers en in letters, overal in het compromis dezelfde
- Bedrag van de waarborg en termijn van storting
- Derdenrekening van de notaris waarop de waarborg gestort wordt
- Betaling van het saldo bij de ondertekening van de akte
- Prijs van eventueel meubilair, afzonderlijk vermeld
- Rekening van de koper waarvan de waarborg, het saldo en de kosten komen, of het voorziene krediet
- Voor een goed met btw: prijs exclusief btw en bedrag van de btw
De waarborg, daarna het voorschot
- Meestal 10 % van de prijs, soms 5 %. Bij een verkoop onder de wet Breyne is het voorschot beperkt tot 5 % (zie wet Breyne).
- De notariële modellen bepalen dat het bij het compromis gestorte bedrag op naam van de koper op de derdenrekening van de notaris in bewaring blijft tot de akte, als waarborg, en pas op de dag van de akte een voorschot op de prijs wordt.
- Het kan vóór de akte enkel vrijgegeven worden met het schriftelijke akkoord van beide partijen of op rechterlijke beslissing.
- Een bedrag dat rechtstreeks aan de verkoper of op de rekening van het kantoor gestort wordt, is moeilijker terug te krijgen als de verkoop mislukt. Zie ook waarborg en consignatie.
Contanten zijn verboden
De prijs van een onroerend goed mag niet contant betaald worden, noch de waarborg noch het saldo. Hij wordt betaald met een overschrijving of een cheque, en de akte vermeldt de gebruikte rekeningen. Een vermelding van betaling « van hand tot hand », een bedrag dat « buiten de akte » betaald wordt of een te lage prijs die in contanten aangevuld wordt, is een alarmsignaal: de notaris moet verwittigd worden, en de partijen riskeren boetes en een navordering van registratierechten.
Identificatie en herkomst van de gelden
- Notarissen en vastgoedmakelaars vallen onder de wet van 18 september 2017 tot voorkoming van het witwassen van geld. Zij moeten vóór de verrichting de partijen identificeren en, bij een vennootschap, de uiteindelijke begunstigden.
- De notaris gaat de herkomst van de gelden na. Verwittig de koper dat hem gevraagd wordt waar de eigen middelen vandaan komen (spaargeld, schenking, verkoop van een ander goed, erfenis) en dat hij bewijsstukken moet voorleggen.
- Betalingen vanaf een buitenlandse rekening of op naam van een derde roepen bijkomende vragen op: anticipeer erop in plaats van ze de dag vóór de akte te ontdekken.
- Bij een vermoeden moet de professional de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI) inlichten, zonder de cliënt te waarschuwen.
Hypotheken en schulden van de verkoper
- De verkoper verbindt zich het goed vrij van elke hypotheek te leveren. De notaris vraagt een hypothecaire staat op, betaalt het lopende krediet terug met de prijs en verkrijgt de doorhaling (zie een pand met hypotheek verkopen).
- Vóór de akte bevraagt hij ook de FOD Financiën en de RSZ over de fiscale en sociale schulden van de verkoper, en raadpleegt hij het bestand van beslagberichten. Hij kan een deel van de prijs moeten inhouden om die schulden te betalen: doet hij dat niet, dan is hij er persoonlijk aansprakelijk voor.
- Bij een appartement worden de achterstallige lasten met de prijs aan de syndicus betaald.
- Volstaat de prijs niet om alle ingeschreven schulden terug te betalen, dan kan de verkoop niet vrij doorgaan: breng de toestand al bij het compromis in kaart.
Rekenvoorbeeld: de dag van de akte
Voorbeeld (indicatief): een woning wordt in Wallonië verkocht voor 300 000 euro aan een koper voor wie het de enige eigen woning wordt. Waarborg van 10 % gestort bij het compromis: 30 000 euro, in bewaring bij de notaris.
- Saldo van de prijs, over te schrijven vóór de akte: 270 000 euro.
- Registratierecht aan het verlaagde tarief van 3 %: 9 000 euro (37 500 euro aan het gewone tarief van 12,5 %).
- Ereloon, aktekosten en btw: ongeveer 4 600 euro.
Aan de kant van de verkoper: blijft er een hypothecair krediet van 120 000 euro verschuldigd, dan betaalt de notaris het rechtstreeks terug aan de bank en stort hij 180 000 euro aan de verkoper, min eventuele fiscale inhoudingen of lasten van de mede-eigendom. Zie onze gids notariskosten.
Kosten en afrekeningen
- De aktekosten en de registratierechten zijn in principe voor de koper.
- De onroerende voorheffing van het jaar en de lasten worden pro rata verdeeld, vanaf de ingenottreding.
- De commissie van de makelaar volgt uit de opdracht met de verkoper: ze hoort niet in de prijs van het compromis, en kan niet buiten zijn medeweten ten laste van de koper gelegd worden.
Veelgestelde vragen
Mag een deel van de prijs contant betaald worden als koper en verkoper akkoord gaan?
Nee. Het verbod geldt voor de volledige prijs en het akkoord van de partijen verandert daar niets aan. De partijen riskeren boetes en de notaris kan zo een betaling niet akteren.
Wat gebeurt er met de waarborg als de verkoop niet doorgaat?
Hij blijft op de derdenrekening van de notaris tot een schriftelijk akkoord van de partijen of een rechterlijke beslissing. Wordt een opschortende voorwaarde niet vervuld, dan krijgt de koper hem terug. Bij een fout van een partij kan hij aangerekend worden op de verschuldigde vergoeding.
Waarom houdt de notaris een deel van de prijs in?
Om het hypothecaire krediet van de verkoper terug te betalen, zijn eventuele fiscale of sociale schulden of zijn lasten van de mede-eigendom te betalen, of om een verbintenis uit het compromis te waarborgen, zoals het vrijmaken van het goed.
Moet de koper de herkomst van zijn eigen middelen aantonen?
Ja. De notaris moet de herkomst van de gelden nagaan op grond van de antiwitwaswetgeving. Leg rekeninguittreksels, de schenkingsakte of de akte van verkoop van een ander goed klaar die de inbreng verklaren.
Kan het saldo op de dag van de akte zelf betaald worden?
In de praktijk moet het vóór de ondertekening op de derdenrekening van de notaris staan, via een overschrijving vanaf de rekening van de koper of van zijn bank. Een overschrijving die dezelfde ochtend vertrekt, is mogelijk niet op tijd aangekomen.
Is een waarborg van 10 % verplicht?
Nee, het is een gebruik. De partijen kunnen een lager bedrag afspreken, behalve bij een verkoop onder de wet Breyne waar het voorschot op 5 % begrensd is. Een te lage waarborg beschermt de verkoper minder als de koper in gebreke blijft.
Officiële bronnen
- CFI: Cel voor Financiële Informatieverwerking
- FOD Economie: beperking van contante betalingen
- Notaris.be: waarom moet ik een waarborg of voorschot betalen?
- Notaris.be: witwaspreventie
- Justel: wet Breyne, artikel 10 (voorschot van 5 %)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.