Stappen van de verkoop

Een verkoop in onderling akkoord ontbinden

Wat de partijen samen sloten, kunnen ze ook samen ongedaan maken. Dat moet wel schriftelijk gebeuren, het lot van het voorschot moet geregeld zijn en vooral het moment moet goed gekozen zijn: enkele weken verschil kunnen het verschil maken tussen 10 euro en duizenden euro registratierechten.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Het principe

Het compromis bindt beide partijen: geen van beide kan er alleen onderuit, behalve bij een opschortende voorwaarde die niet vervuld is of een zware fout van de andere. Maar niets belet verkoper en koper om samen de verkoop te beëindigen. Die minnelijke ontbinding moet schriftelijk gebeuren, gedateerd en ondertekend door alle verkopers en alle kopers, ook een echtgenoot of samenwonende die het compromis mee ondertekende.

Wat de overeenkomst moet regelen

  • De wederzijdse afstand van de verkoop en van elke vordering op grond van het compromis, ook het schadebeding.
  • Het lot van de betaalde waarborg: volledige of gedeeltelijke terugbetaling, of een vergoeding voor de verkoper.
  • Wie de reeds gemaakte kosten draagt: attesten, opmaak van het compromis, erelonen.
  • Het lot van de commissie van de makelaar, als hij er een vraagt.
  • De opdracht aan de notaris om de waarborg vrij te geven zoals afgesproken.
  • Een clausule dat de overeenkomst zo nodig ter registratie wordt aangeboden, om het vaste recht of de teruggave te verkrijgen.

Het moment telt: de regels per gewest

Het compromis moet binnen vier maanden ter registratie worden aangeboden (zie de registratie van het compromis). Wat er bij een ontbinding gebeurt, hangt af van het gewest waar het goed ligt en van het moment waarop de partijen de overeenkomst ondertekenen.

GewestOntbinding uiterlijk samen met het compromis aangebodenCompromis al geregistreerd, rechten betaaldGrenzen
VlaanderenVast tarief van 10 euro in plaats van het verkooprecht (art. 2.9.4.2.9 Vlaamse Codex Fiscaliteit)Teruggave van de rechten onder aftrek van 10 euro, als de geregistreerde ontbinding minder dan een jaar na het compromis dateert; verzoek binnen vijf jaar (art. 3.6.0.0.6)Niet als de verkoop al bij authentieke akte is vastgesteld, en niet voor een aankoop tegen het tarief van 6 % voor beroepskopers
BrusselBijzonder vast recht van 10 euroTeruggave onder aftrek van 10 euro, bij aanbieding van de ontbindingsovereenkomstCompromis nog niet bij authentieke akte vastgesteld en ten hoogste een jaar vóór de ontbinding gesloten
WalloniëEigen regels van het gewest: laat ze door de notaris nakijken vóór u tekentIdemIdem

Is de eigendom al overgegaan door de authentieke akte, dan wordt de „ontbinding” in principe als een nieuwe verkoop behandeld, met nieuwe rechten. Raadpleeg altijd de notaris vóór u de overeenkomst ondertekent.

Rekenvoorbeeld in Vlaanderen

Een woning wordt in Vlaanderen verkocht voor 300 000 euro, met een compromis van 10 maart; de koper, die zijn enige woning koopt, geniet het tarief van 2 %, of 6 000 euro rechten. Op 20 mei beslissen de partijen af te zien van de verkoop. Indicatieve bedragen:

  • wordt de ontbindingsovereenkomst samen met het compromis ter registratie aangeboden, binnen de termijn van vier maanden: slechts 10 euro;
  • werd het compromis in april al geregistreerd en de 6 000 euro betaald: de ontbinding, gedateerd minder dan een jaar na het compromis en geregistreerd, laat toe een teruggave van 5 990 euro te vragen;
  • werd de authentieke akte al ondertekend: dan is er fiscaal geen ontbinding meer mogelijk, en wordt een terugkeer van het goed naar de verkoper belast als een nieuwe verkoop.

Aangekondigde hervorming in Vlaanderen op 1 januari 2027

De Vlaamse regering kondigde aan dat het verlaagde tarief van 2 % naar 3 % gaat voor onderhandse overeenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2027; de datum van het compromis zou in principe beslissend zijn. Het Vlaams Parlement moet die maatregel nog goedkeuren. Praktisch gevolg: een compromis van 2026 ontbinden om in 2027 een nieuw te tekenen, bijvoorbeeld om de prijs te heronderhandelen, kan het tarief van 2 % kosten. Bespreek het met de notaris vóór u een verkoop „overdoet”.

De makelaar en de commissie

Omdat de verkoop dankzij de makelaar tot stand kwam, kan hij oordelen dat zijn commissie ondanks de minnelijke ontbinding verschuldigd is, naargelang de bewoordingen van de opdracht. Regel dat punt best in dezelfde overeenkomst, met zijn akkoord en zijn handtekening, om een afzonderlijke vordering later te vermijden.

Valkuilen

  • Het bij een mail houden: die bewijst soms het akkoord, maar regelt het voorschot noch de kosten, en volstaat niet altijd voor het vaste recht of de teruggave.
  • De termijn van een jaar laten verstrijken: dan is teruggave niet meer mogelijk.
  • Een handtekening vergeten: ontbreekt één koper of verkoper, dan is de overeenkomst waardeloos.
  • Minnelijke ontbinding verwarren met een niet-vervulde opschortende voorwaarde: in dat tweede geval valt de verkoop vanzelf weg, zonder ontbindingsovereenkomst.

Veelgestelde vragen

Volstaat een eenvoudige mail om de verkoop te annuleren?

Liever een overeenkomst die door alle partijen is ondertekend en die ook het voorschot en de kosten regelt. Een duidelijke mailwisseling kan als bewijs dienen, maar laat vaak punten open en volstaat niet altijd voor de fiscus.

Krijgt de koper zijn voorschot altijd terug?

Enkel als de overeenkomst dat bepaalt. De verkoper kan een vergoeding bedingen in ruil voor zijn akkoord, die dan wordt ingehouden op de waarborg die bij de notaris staat.

Zijn er registratierechten verschuldigd op een geannuleerde verkoop?

Niet als de ontbinding tijdig gebeurt: in Vlaanderen en Brussel volstaat een vast recht van 10 euro wanneer de overeenkomst uiterlijk samen met het compromis wordt aangeboden. Zijn de rechten al betaald, dan is teruggave mogelijk binnen een termijn van een jaar.

Kan men nog annuleren na de authentieke akte?

Dat is geen annulering meer, maar een wederverkoop aan de oorspronkelijke verkoper, waarop in principe opnieuw registratierechten verschuldigd zijn. Enkel een vonnis kan in bepaalde gevallen tot een teruggave leiden.

Kan de makelaar zijn commissie vragen ondanks de annulering?

Dat hangt af van de verkoopopdracht. Kwam de verkoop dankzij hem tot stand, dan kan hij oordelen dat de commissie verschuldigd is: regel de vraag met hem in de ontbindingsovereenkomst.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook