Partijen bij de verkoop
Een onroerend goed verkopen tijdens een gerechtelijke reorganisatie
De gerechtelijke reorganisatie beschermt een onderneming in moeilijkheden tijdens een opschorting tegen haar schuldeisers, om haar te laten herstellen. De verkoop van een pand kan deel uitmaken van het plan, of nodig zijn om liquiditeit te vinden. Ze volgt wel bijzondere regels, die verschillen naargelang de vorm van de procedure. Dit moeten makelaar en koper nagaan vóór de ondertekening, en zo stelt u het compromis op.
Het kader: boek XX van het Wetboek van economisch recht
De procedure van gerechtelijke reorganisatie, geregeld door boek XX van het Wetboek van economisch recht, staat open voor ondernemingen, ook zelfstandigen-natuurlijke personen en beoefenaars van een vrij beroep. De ondernemingsrechtbank verleent een opschorting waarin de schuldeisers in principe hun schuldvorderingen niet kunnen uitvoeren op de goederen van de schuldenaar.
Anders dan bij een faillissement verliest de schuldenaar zijn beheer niet: hij behoudt in principe het beheer van zijn goederen (zie verkoop door een curator). Het openingsvonnis wordt bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad en het dossier wordt bijgehouden in het centraal register solvabiliteit (RegSol).
Drie vormen, drie manieren van verkopen
| Vorm | Wie verkoopt | Rol van de rechtbank | Aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| Minnelijk akkoord | De schuldenaar | Ze stelt het akkoord met een of meer schuldeisers vast | De verkoop moet het gesloten akkoord respecteren |
| Collectief akkoord | De schuldenaar | Ze homologeert het door de schuldeisers gestemde plan | De verkoop moet in het plan passen; er kan een praktijkbeoefenaar van de reorganisatie zijn aangesteld |
| Overdracht onder gerechtelijk gezag | De door de rechtbank aangestelde gerechtsmandataris | Ze machtigt de verkoop van de activa | Procedure van zuivering van de ingeschreven schuldeisers |
Wie mag verkopen, en hoe
- Tijdens de opschorting blijft de schuldenaar in principe bevoegd om te verkopen, maar een belangrijke verkoop buiten het normale beheer moet passen in het reorganisatieplan en worden besproken met de praktijkbeoefenaar van de reorganisatie als er een werd aangesteld. De rechtbank kan zijn bevoegdheden ook hebben beperkt.
- Bij een overdracht onder gerechtelijk gezag organiseert de gerechtsmandataris de verkoop van de activa, met machtiging van de rechtbank.
- De hypothecaire schuldeisers behouden hun zekerheden: het goed kan enkel vrij worden verkocht met hun akkoord of volgens de regels van de procedure, en de prijs wordt volgens hun rang aan hun betaling besteed.
De zuivering van de hypotheken
Behoort het onroerend goed toe aan een schuldenaar in gerechtelijke reorganisatie door overdracht onder gerechtelijk gezag, dan bepaalt het Gerechtelijk Wetboek dat de verkoop overwijzing van de prijs meebrengt ten behoeve van de ingeschreven schuldeisers: de koper krijgt een vrij goed, op voorwaarde dat die schuldeisers werden opgeroepen (artikel 1326):
- bij openbare verkoop, door de notaris, bij deurwaardersexploot of aangetekende zending met ontvangstbewijs, ten minste acht dagen vóór de verkoop;
- bij verkoop uit de hand, door de griffie, bij gerechtsbrief, ten minste acht dagen vóór de zitting van de machtigingsprocedure.
In de andere vormen van reorganisatie is er geen automatische zuivering: de doorhaling moet bij elke ingeschreven schuldeiser worden verkregen, in principe tegen betaling (zie een pand met hypotheek verkopen).
Wat de makelaar moet nagaan
- Het openingsvonnis en eventuele beperkingen, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad en raadpleegbaar in het register van de solvabiliteit
- De vorm van de procedure: minnelijk akkoord, collectief akkoord of overdracht onder gerechtelijk gezag
- De identiteit en de rol van de praktijkbeoefenaar van de reorganisatie of de gerechtsmandataris
- De hypothecaire staat en het standpunt van de ingeschreven schuldeisers over de doorhaling
- De kalender van de opschorting: het einde ervan kan vóór de geplande aktedatum vallen
- De fiscale en sociale schulden, die de notaris vóór de akte moet nagaan (zie fiscale en sociale schulden)
In het compromis
Het compromis moet de procedure vermelden en de nodige toestemmingen als opschortende voorwaarden voorzien, met een realistische termijn:
"De verkoper verklaart een opschorting in gerechtelijke reorganisatie te genieten, verleend bij vonnis van de ondernemingsrechtbank van Antwerpen van 2 september 2026. De verkoop wordt gesloten onder de opschortende voorwaarde van het schriftelijke akkoord van de aangestelde praktijkbeoefenaar van de reorganisatie en van de doorhaling, door de ingeschreven hypothecaire schuldeisers, van de inschrijvingen op het goed, uiterlijk op de dag van de akte. De prijs wordt gestort aan de instrumenterende notaris, die hem volgens hun rang aan de voldoening van de schuldeisers besteedt."
Het voorschot moet op de rekening van het notariskantoor worden gestort en niet aan de verkoper: mislukt de verkoop, dan moet de koper het kunnen terugkrijgen zonder in samenloop te komen met de schuldeisers (zie voorschot).
Valkuilen
- De procedure negeren omdat de verkoper zijn onderneming "nog altijd beheert".
- Het voorschot aan de verkoper storten in plaats van aan de notaris.
- Een aktedatum vastleggen na het einde van de opschorting, zonder verlengingsclausule.
- Denken dat de reorganisatie de hypotheken doet verdwijnen.
- Niet nagaan of de procedure tussen compromis en akte in een faillissement werd omgezet.
Veelgestelde vragen
Mag een onderneming in gerechtelijke reorganisatie een pand verkopen?
In principe wel, want ze verliest het beheer van haar goederen niet. Een belangrijke verkoop moet wel passen in de procedure, zo nodig besproken worden met de aangestelde praktijkbeoefenaar en de rechten van de hypothecaire schuldeisers respecteren.
Wie verkoopt bij een overdracht onder gerechtelijk gezag?
De gerechtsmandataris die door de ondernemingsrechtbank werd aangesteld, met haar machtiging.
Verdwijnen de hypotheken door de reorganisatie?
Nee. De hypothecaire schuldeisers behouden hun zekerheden. Het goed kan enkel vrij van lasten worden verkocht met hun akkoord of onder de voorwaarden van de procedure.
Krijgt de koper een goed vrij van hypotheken?
Bij een overdracht onder gerechtelijk gezag brengt de verkoop overwijzing van de prijs mee ten behoeve van de ingeschreven schuldeisers, als zij regelmatig werden opgeroepen. In de andere gevallen moet de doorhaling bij elke schuldeiser worden verkregen.
Waar gaat men na of een verkoper in gerechtelijke reorganisatie is?
In het Belgisch Staatsblad, dat het openingsvonnis bekendmaakt, en in het centraal register solvabiliteit (RegSol). De notaris gaat het ook vóór de akte na.
Aan wie stort men het voorschot?
Aan de notaris, op de rekening van het kantoor. Een voorschot dat aan de verkoper in moeilijkheden wordt gestort, dreigt verloren te gaan als de verkoop niet doorgaat.
Officiële bronnen
- Justel: Wetboek van economisch recht, boek XX
- Centraal register solvabiliteit (RegSol)
- Justel: Gerechtelijk Wetboek, artikel 1326 (zuivering)
- Notaris.be: gerechtelijke reorganisatie
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.