Attesten en energie

Woningkwaliteit en conformiteitsattest

Een koper die het goed wil verhuren, moet weten of het aan de kwaliteitsnormen van zijn Gewest voldoet. Een niet-conforme woning kan ongeschikt of onbewoonbaar worden verklaard en een verhuurverbod krijgen, en de huurder kan werken, een lagere huur of de ontbinding van de huur vorderen. Die controles gebeuren vóór het compromis, niet erna.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Minimale normen in de drie Gewesten

De drie Gewesten leggen woningen minimale vereisten op inzake veiligheid, gezondheid en uitrusting. In Vlaanderen somt de Vlaamse Codex Wonen van 2021 (artikel 3.1) ze op: oppervlakte, sanitair (toilet en wasgelegenheid met stromend water), winddichtheid, isolatie en verwarming, ventilatie en verlichting, veilige elektriciteit en gas, stabiliteit, privacy, minimale energieprestaties en drinkbaar water. Elke woning moet bovendien rookmelders hebben.

Gebreken worden in drie categorieën ingedeeld: kleine gebreken (categorie I), ernstige gebreken waardoor de woning niet voor bewoning in aanmerking komt (categorie II) en gebreken die een direct gevaar vormen (categorie III). In Wallonië bepaalt het decreet over de woninghuur dat de verhuurde woning moet voldoen aan de eisen van veiligheid, gezondheid en bewoonbaarheid van de Code wallon de l'habitation durable.

De gewestelijke instrumenten

GewestBasistekstNuttig document voor het compromisRookmelders
BrusselBrusselse HuisvestingscodeConformiteitscontroleattest van de gewestelijke huisvestingsinspectie, als het bestaat; geen verhuurverbodPrecieze regels sinds 1 januari 2025; gekoppeld vanaf vier rookmelders
WalloniëCode wallon de l'habitation durableVerhuurvergunning voor collectieve woningen en kleine individuele woningen; datum van de vergunningEén per bouwlaag met een woonvertrek, twee boven 80 m² nuttige oppervlakte
VlaanderenVlaamse Codex Wonen van 2021Conformiteitsattest, vaak door de gemeente geëist om te verhuren; geen opname in de inventarisMinstens één per bouwlaag, zolder of kelder met technische installatie inbegrepen

Gemeenten kunnen eigen eisen toevoegen, met name voor koten en opgesplitste woningen: informeer bij de huisvestingsdienst van de gemeente van het goed.

Voorbeeld: hoeveel rookmelders?

Een Waalse woning heeft een gelijkvloers van 90 m² nuttige oppervlakte met woonkamer en keuken, een verdieping met drie slaapkamers en een zolder ingericht als bureau. Het Waalse besluit van 21 oktober 2004 vraagt één melder per bouwlaag met een woonvertrek, en twee voor een bouwlaag van meer dan 80 m²: dus 2 op het gelijkvloers, 1 op de verdieping en 1 op de zolder, samen 4 rookmelders. Vanaf vier moeten ze in principe gekoppeld of gecentraliseerd zijn, als het proces-verbaal van conformiteit van de elektrische installatie werd opgemaakt meer dan zes maanden na de inwerkingtreding van het besluit.

Dezelfde woning in Vlaanderen moet minstens één melder per bouwlaag hebben; zolder of kelder tellen als bouwlaag als er een technische installatie staat (bijvoorbeeld een verwarmingsketel) of als ze normaal toegankelijk zijn. In Brussel worden de eerste ruimte na de ingang en elke ruimte van de interne circulatieweg uitgerust, met vrijstelling voor keuken en badkamer. Die voorbeelden zijn indicatief: de werkelijke indeling van het goed beslist.

Wat de koper moet nagaan

  • Bestaan van een conformiteitsattest of verhuurvergunning, de datum en de geldigheidsduur ervan
  • Geen ongeschiktheids- of onbewoonbaarheidsverklaring, en geen opname in een gewestelijke inventaris of register
  • Geen verhuurverbod of administratieve boete
  • Aantal stedenbouwkundig vergunde woongelegenheden (een woning "te veel" krijgt geen verhuurvergunning of attest)
  • Rookmelders, elektrische installatie en verwarming conform
  • Voor een kamer of kot: minimale oppervlakte (in Vlaanderen in principe 12 m², 8 m² voor bepaalde oude studentenkamers)

In het compromis

Het model van compromis bevat een rubriek over leegstand, ongeschiktheid en woonkwaliteit, die per Gewest verschilt:

  • Vlaanderen: de verkoper verklaart of het goed in de inventaris van ongeschikte of onbewoonbare woningen staat, of in de registers van verwaarloosde of leegstaande goederen, en wie de heffing van het lopende jaar betaalt.
  • Brussel: de verkoper verklaart of het goed rookmelders heeft, of er een verhuurverbod of boete geldt, of er een conformiteitscontroleattest bestaat en of leegstand werd vastgesteld.
  • Wallonië: de verkoper verklaart of er een verhuurvergunning bestaat (en bezorgt een kopie); zijn er geen rookmelders, dan plaatst de koper ze.

Een conformiteitsattest of verhuurvergunning is verbonden aan de woning en haar staat: de koper gaat bij de administratie na of het na de verkoop geldig blijft en onder welke voorwaarden.

Valkuilen

  • Een opbrengsteigendom kopen waarvan sommige woongelegenheden stedenbouwkundig niet vergund zijn: geen attest of vergunning kan ze dan regulariseren (zie de opbrengsteigendom).
  • Het conformiteitsattest verwarren met de elektrische keuring: het zijn twee verschillende documenten.
  • Lopende huurovereenkomsten overnemen zonder de staat van de woning na te gaan: de huurder kan de conformiteitswerken eisen, een huurvermindering of de ontbinding van de huur vragen.
  • Vergeten dat een attest een beperkte geldigheid heeft en dat een verbouwing het op losse schroeven kan zetten.

Veelgestelde vragen

Volgt het conformiteitsattest het goed bij een verkoop?

Het is verbonden aan de woning en haar conformiteit. Naargelang het Gewest en de omstandigheden kan een nieuwe aanvraag nodig zijn, bijvoorbeeld na werken of een wijziging van het aantal kamers. Informeer bij de administratie vóór u tekent.

Kan een onbewoonbaar verklaarde woning worden verkocht?

Ja, maar de koper moet ervan op de hoogte zijn en kan ze niet bewonen of verhuren vóór ze in orde is gebracht. In Vlaanderen leidt de opname in de inventaris ook tot een jaarlijkse heffing; het compromis bepaalt wie ze voor het lopende jaar betaalt.

Is het conformiteitsattest verplicht om te verkopen?

Neen. Het betreft de verhuur, niet de verkoop. Maar voor een koper die wil verhuren, zijn het bestaan en de datum ervan essentiële gegevens om aan de verkoper te vragen.

Wie controleert de normen?

De gewestelijke huisvestingsdiensten en de gemeenten, op klacht van een huurder of op eigen initiatief. In Brussel is dat de Directie Gewestelijke Huisvestingsinspectie; in Vlaanderen en Wallonië speelt de gemeente samen met het Gewest een belangrijke rol.

Moet de verkoper vóór de verkoop rookmelders plaatsen?

Het compromis regelt dat. In Wallonië en Brussel bepaalt het model vaak dat de koper ze plaatst als ze ontbreken. Bij een verhuurd goed rust de plicht op de verhuurder, dus op de koper zodra hij dat wordt.

Wat riskeert de verhuurder van een niet-conforme woning?

Naargelang het Gewest: een verhuurverbod, een administratieve boete, opname in een inventaris met een heffing, en vorderingen van de huurder (werken, huurvermindering, ontbinding van de huur met schadevergoeding).

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook