Partijen
Een buitenlandse partij of niet-inwoner
De koper woont in het buitenland, de verkoper heeft een andere nationaliteit, een van beiden spreekt de taal van het compromis niet. Die situaties komen vaak voor en zijn perfect beheersbaar, op voorwaarde dat u identificatie, taal, huwelijksstelsel, bevoegdheden en betaling vooraf regelt. Hieronder de werkwijze en de termijnen om in te plannen.
Elke partij correct identificeren
De notariële akte vermeldt voor elke partij naam, voornamen, plaats en datum van geboorte, woonplaats en, als ze er een heeft, het rijksregisternummer of het bisnummer, dat toegekend wordt aan personen die niet in het rijksregister staan (art. 12 Wet op het notarisambt). De antiwitwaswet van 18 september 2017 verplicht de notaris, de vastgoedmakelaar en de bank bovendien de cliënt te identificeren en, voor een vennootschap, haar uiteindelijke begunstigden, en de herkomst van de middelen te kennen.
| Situatie | Te voorziene documenten |
|---|---|
| Buitenlander die in België woont | Verblijfstitel of identiteitskaart, rijksregisternummer, bewijs van burgerlijke staat |
| Niet-inwoner, natuurlijke persoon | Geldig paspoort of identiteitskaart, volledig buitenlands adres, bisnummer (door de notaris aangevraagd als het nog niet bestaat), huwelijksakte of huwelijkscontract |
| Buitenlandse vennootschap | Statuten, recent uittreksel uit het vennootschapsregister, bewijs van de bevoegdheid van de ondertekenaar, lijst van uiteindelijke begunstigden, alles zo nodig vertaald |
Taal en begrip
Een partij moet begrijpen wat ze tekent. Niets legt een taal op voor het compromis, dat een onderhandse overeenkomst is, maar beheerst een partij de taal van de tekst niet, voorzie dan een vertaling of een tolk, en vermeld het in het compromis. Een tweetalige versie in twee kolommen is een goede oplossing; preciseer dan welke versie voorrang heeft bij een verschil.
Voor de authentieke akte licht de notaris de akte aan de partijen toe en bezorgt hij hun het ontwerp, in principe minstens vijf werkdagen vóór de ondertekening (art. 12 Wet op het notarisambt). Hij kan zo nodig een beëdigd vertaler inschakelen.
Huwelijksstelsel en toepasselijk recht
- Een koper die in het buitenland huwde, kan onder een buitenlands huwelijksstelsel vallen, dat bepaalt of het goed gemeenschappelijk of eigen zal zijn. Voor echtgenoten gehuwd sinds 29 januari 2019 wijst de Europese verordening 2016/1103 het toepasselijke recht aan; voor eerdere huwelijken het Wetboek van internationaal privaatrecht.
- Echtgenoten kunnen vaak het recht kiezen dat op hun stelsel van toepassing is, bijvoorbeeld dat van de nationaliteit of de gewone verblijfplaats van een van hen.
- Een gehuwde verkoper die in België woont, moet de bescherming van de gezinswoning naleven: hij mag ze niet verkopen zonder het akkoord van zijn echtgenoot (art. 215 oud Burgerlijk Wetboek), ongeacht het stelsel.
- Het compromis vermeldt de precieze burgerlijke staat, plaats en datum van het huwelijk, het eventuele huwelijkscontract en, indien mogelijk, het toepasselijke recht.
Op afstand tekenen
Een partij in het buitenland kan bij volmacht tekenen. Voor de notariële akte moet de volmacht in principe authentiek zijn of een gelegaliseerde handtekening dragen. Naargelang het land gebeurt de legalisatie met een apostille (landen van het Haags Verdrag) of met een consulaire legalisatie.
- Een authentieke volmacht kan ook op afstand door een Belgische notaris verleden worden, in gedematerialiseerde vorm, via videoconferentie.
- Elektronisch verleden notariële volmachten worden bewaard in de Notariële Aktebank en hoeven niet fysiek aan de akte gehecht te worden.
- Vraag het model aan de notaris vóór u laat tekenen: een te vage volmacht (zonder minimumprijs, zonder de bevoegdheid om bijzondere voorwaarden te ondertekenen) blokkeert de akte.
- Reken op enkele weken voor legalisatie, apostille en het opsturen van het origineel.
Betaling en fiscale aandachtspunten
- De prijs van een onroerend goed mag nooit contant betaald worden: hij gaat via overschrijving, bij voorkeur op de derdenrekening van de notaris, vanaf een identificeerbare rekening op naam van de koper. Houd rekening met de termijn van een internationale overschrijving en de controles van de bank.
- Een verkoper-niet-inwoner blijft in België onderworpen aan de regels over de meerwaarde op een Belgisch goed (zie Meerwaardebelasting).
- Een koper die in het buitenland woont, kan het verlaagde tarief of het abattement voor de eigen woning genieten als hij zich ertoe verbindt er binnen de wettelijke termijn zijn hoofdverblijf te vestigen: drie jaar in Vlaanderen en Wallonië. Vestigt hij zich er niet, dan betaalt hij aanvullende rechten.
- Een vennootschap, Belgisch of buitenlands, heeft geen recht op de gunstregimes die voorbehouden zijn aan natuurlijke personen die hun eigen woning kopen.
Valkuilen
- Daags vóór de akte ontdekken dat een koper die in het buitenland huwde, onder een algehele gemeenschap valt en dat zijn echtgenoot moet tussenkomen.
- Een volmacht die in het buitenland getekend werd zonder legalisatie of apostille, of enkel als kopie opgestuurd.
- Een prijs betaald vanaf de rekening van een derde of van een niet-geïdentificeerde vennootschap: de notaris moet dat onderzoeken en moet het mogelijk melden.
- Een compromis in een taal die een van de partijen niet begrijpt, zonder vertaling: dat opent de deur voor een betwisting van de toestemming.
Wat het compromis moet zeggen
- De volledige identiteit van elke partij, haar buitenlands adres en, voor een vennootschap, haar vertegenwoordigers
- De burgerlijke staat, het huwelijksstelsel en het toepasselijke recht, of de verbintenis die gegevens te bezorgen
- De taal van de tekst en desgevallend de vertaling of tolk, met de versie die voorrang heeft
- De wijze van ondertekening van de akte (aanwezigheid, authentieke volmacht, volmacht op afstand) en de termijn voor de volmacht
- De rekening waarvan de waarborg en de prijs zullen komen
- Het gevraagde fiscale regime en de domicilieringsverbintenis, als de koper er aanspraak op maakt
Veelgestelde vragen
Mag een buitenlander een goed in België kopen?
Ja, zonder beperking naar nationaliteit. Hij moet enkel geïdentificeerd worden, zo nodig een bisnummer krijgen en de herkomst van de middelen verantwoorden.
Moet het compromis vertaald worden?
Niets legt een officiële vertaling op, maar elke partij moet begrijpen wat ze tekent. Een vertaling of tolk, vermeld in het compromis, vermijdt een latere betwisting.
Is een in het buitenland getekende volmacht geldig?
Ja, als ze de vereiste vorm respecteert: in principe een authentieke volmacht of een gelegaliseerde handtekening, met een apostille naargelang het land. Vraag de notaris het model vóór u ze laat tekenen.
Wat is een bisnummer?
Het identificatienummer dat toegekend wordt aan personen die niet in het Belgische rijksregister staan. De notaris vraagt het aan als het nog niet bestaat, en het staat in de akte.
Verandert een buitenlands huwelijksstelsel iets?
Ja. Het bepaalt of het gekochte goed gemeenschappelijk of eigen wordt, en of de echtgenoot moet tussenkomen. Voor een huwelijk gesloten sinds 29 januari 2019 wijst de Europese verordening 2016/1103 het toepasselijke recht aan.
Kan een koper-niet-inwoner het verlaagde tarief krijgen?
Ja, als hij de voorwaarden vervult en zich ertoe verbindt binnen de wettelijke termijn zijn hoofdverblijf in het goed te vestigen. Anders moet hij de aanvullende rechten betalen.
Officiële bronnen
- Justel: Wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt (art. 12)
- Notaris.be: de digitale volmacht om een akte op afstand te verlijden
- FOD Buitenlandse Zaken: legalisatie en apostille
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.