Partijen bij de verkoop

Kopen van een overheid

Gemeenten, OCMW's, provincies, autonome bedrijven, gewesten: ook overheden verkopen woningen, gronden en oude gebouwen. De beslissing om te verkopen volgt regels van bevoegdheid, transparantie en toezicht die de termijnen verlengen en bijzondere bedingen opleggen. Dat weet u best vóór u een bod doet.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Een beslissing van het bevoegde orgaan

Het college of de burgemeester kan een gemeentelijk goed niet alleen verkopen: de verkoop wordt beslist door de gemeenteraad (of door de raad voor maatschappelijk welzijn voor een OCMW), die de voorwaarden en de prijs vastlegt. Het college voert de beslissing daarna uit en ondertekent de akte met de algemeen directeur of de secretaris, volgens de regels van het gewest.

Naargelang het gewest, het soort overheid en het belang van de verrichting kan de beslissing aan bestuurlijk toezicht onderworpen zijn. Een verbintenis die een schepen of ambtenaar vóór de beslissing tekent, bindt de overheid niet.

Het kader per gewest

BrusselWalloniëVlaanderen
Basistekst voor de gemeentenNieuwe GemeentewetWetboek van de plaatselijke democratie en de decentralisatieDecreet over het lokaal bestuur
Beslissend orgaanGemeenteraad; raad voor maatschappelijk welzijn voor het OCMWGemeenteraad; raad voor maatschappelijk welzijn voor het OCMWGemeenteraad; raad voor maatschappelijk welzijn voor het OCMW
ToezichtGewestelijk toezicht, naargelang de handelingGewestelijk toezicht, naargelang de handelingGewestelijk bestuurlijk toezicht, naargelang de handeling
Wie verlijdt de akte?Notaris of aankoopcomitéNotaris of aankoopcomité (SPW)Notaris of gewestelijke dienst vastgoedtransacties

De precieze regels (drempels, toezichtstermijnen, ondertekenaars) hangen af van de gewestelijke wetgeving en het soort overheid: vraag ze aan de dienst patrimonium van de verkopende overheid.

Openbaarheid en mededinging

Overheden moeten tegen de juiste prijs verkopen en de gelijkheid tussen kandidaten respecteren. Een prijs onder de marktwaarde kan bovendien een vraag van staatssteun doen rijzen voor een koper die een economische activiteit uitoefent. In de praktijk gaat aan de verkoop een schatting vooraf (door een aankoopcomité, een notaris of een landmeter-expert) en een bekendmaking, soms een oproep tot biedingen of een openbare verkoop. Een onderhandse verkoop zonder bekendmaking moet in de beslissing gemotiveerd worden.

Voor de kandidaat-koper betekent dat concreet: de aankondigingen van de overheid volgen (website, aanplakking, verkoopplatformen), de vorm en de uiterste datum voor het indienen van biedingen respecteren, en niet rekenen op een privéonderhandeling met een mandataris. De verkoopvoorwaarden die de raad vastlegt (minimumprijs, lasten, termijnen) gelden voor alle kandidaten.

Wie verlijdt de akte?

De akte kan door een notaris worden verleden of, voor de gewesten en veel lokale besturen, door een aankoopcomité of een bevoegde gewestelijke dienst, die authentieke administratieve akten opmaken. Die akten worden overgeschreven zoals een notariële akte. De registratierechten en de attesten (EPC of PEB, bodem, elektriciteit, stedenbouw) blijven volgens de gewone regels verschuldigd: de openbare verkoper is er niet van vrijgesteld.

Rekenvoorbeeld: een gemeentewoning met bewoningsplicht

Een Waalse gemeente verkoopt een oude gemeentewoning voor 150.000 euro aan een jong gezin, met de verplichting ze te renoveren en er binnen drie jaar hun hoofdverblijf te vestigen, op straffe van wederinkoop door de gemeente tegen de betaalde prijs.

  • Registratierechten tegen het algemene Waalse tarief van 12,5 %: 18.750 euro.
  • Voldoen de kopers aan de voorwaarden van het verlaagde Waalse tarief voor de eigen en enige woning (3 % sinds 1 januari 2025): 4.500 euro.
  • Gaan de kopers er niet tijdig wonen, dan kan de gemeente het goed terugkopen: zij krijgen de prijs terug, maar niet noodzakelijk de kosten of de uitgevoerde werken, naargelang het beding.

De bedragen zijn indicatief en bevatten de aktekosten niet.

In het bod of compromis

  • De opschortende voorwaarde van een gunstige beslissing van de raad en, in voorkomend geval, van de goedkeuring door de toezichthoudende overheid of het verstrijken van de toezichtstermijn
  • De termijn waarbinnen die beslissing moet vallen, en het lot van het bod daarna
  • De bijzondere lasten die de overheid oplegt: bouwtermijn, bestemming, vervreemdingsverbod, recht van wederinkoop of voorkeurrecht
  • Wie de akte verlijdt: notaris of aankoopcomité, en de eventuele notaris van de koper
  • De storting van het voorschot: op een derdenrekening, nooit in contanten

Valkuilen

  • Denken dat het mondelinge akkoord van een schepen een verkoop is: enkel de raadsbeslissing bindt de overheid.
  • De termijnen onderschatten: beslissing, toezicht en voorbereiding van de akte duren vaak meerdere maanden.
  • Een bouw- of bewoningsplicht aanvaarden zonder na te gaan of ze verenigbaar is met de vergunning en de financiering.

Zie ook onze gidsen over de verkoop met recht van wederinkoop en over de bouwgrond.

Veelgestelde vragen

Waarom duurt een aankoop van een gemeente langer?

Omdat de raad moet beslissen, vaak na schatting en bekendmaking, en het toezicht kan tussenkomen. Er moet ook rekening worden gehouden met de kalender van de raadszittingen.

Kan men over de prijs onderhandelen?

In zekere mate, maar de overheid moet kunnen verantwoorden dat de prijs overeenstemt met de waarde van het goed. Een bod dat duidelijk onder de schatting ligt, heeft weinig kans.

Zijn terugnemingsbedingen van de gemeente vaak voorkomend?

Ja voor gronden die met het oog op een project worden verkocht: verplichting om binnen een termijn te bouwen of te wonen, op straffe van terugkoop door de gemeente. Ze worden overgeschreven en binden ook de latere kopers.

Betaalt men registratierechten bij een aankoop van een overheid?

De koper van een overheidsgoed betaalt de gewone registratierechten, met dezelfde verlaagde tarieven en abattementen als bij een verkoop tussen particulieren.

Bindt mijn bod de gemeente al?

Nee. Uw bod kan u binden, maar de gemeente is pas gebonden na de gunstige beslissing van de raad en, in voorkomend geval, de goedkeuring door de toezichthoudende overheid.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook