Clausules opstellen

Huurkoop

Een koper die geen krediet krijgt, stelt voor het pand te huren en later te kopen, met aanrekening van de huur op de prijs. De formule is aantrekkelijk, maar juridisch delicaat voor beide partijen en kan fiscaal duur uitvallen als ze verkeerd gekwalificeerd wordt. De formules, een becijferd voorbeeld en de voorzorgen.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Twee verschillende formules

  • Huur met aankoopoptie: een gewone huur, met een optie die de huurder toelaat het goed tegen een vaste prijs te kopen, tijdens een bepaalde periode. Zolang de optie niet gelicht is, is er geen verkoop, en de huurder blijft vrij niet te kopen.
  • Huurkoop: de partijen zijn het van bij het begin eens over de verkoop en de prijs, die deels via periodieke stortingen wordt betaald; enkel de eigendomsoverdracht wordt uitgesteld tot de volledige betaling.

Daartussen bestaan hybride constructies (een optie met een "vergoeding" die verloren gaat als ze niet wordt gelicht, een wederzijdse aankoop- en verkoopbelofte) waarvan de kwalificatie van elke clausule afhangt.

Vergelijking van de formules

Huur met aankoopoptieHuurkoop
Verbintenis om te kopenNeen, de huurder kiestJa, vanaf de ondertekening
EigendomBij de verkoper tot de lichting van de optie en de akteBij de verkoper tot de volledige betaling, daarna bij de koper
RegistratierechtenBij de verkoop, na de lichting van de optieOpeisbaar vanaf het sluiten van de overeenkomst
Tegenwerpelijkheid aan derdenDe optie moet worden overgeschreven (art. 3.30, § 1, 5°)De verkoop moet bij overgeschreven notariële akte worden vastgesteld
Huur van meer dan negen jaarOver te schrijven, anders tegenover derden beperkt tot de lopende periode van negen jaar (art. 3.30, § 2)Zelfde regel als een huur wordt gesloten

Het risico van herkwalificatie

Niet de naam van de overeenkomst telt, maar de inhoud. Zijn de "huurgelden" in werkelijkheid voorschotten op een reeds afgesproken prijs, en is de bewoner verplicht te kopen, dan is de overeenkomst een verkoop: de registratierechten worden opeisbaar bij het sluiten ervan, en niet bij het lichten van de optie. De fiscus kan de overeenkomst herkwalificeren en de rechten, intresten en, in voorkomend geval, een boete wegens laattijdige registratie vorderen.

Becijferd voorbeeld

Een Waals huis wordt in huurkoop aangeboden voor 250 000 €, te betalen met 1 000 € per maand gedurende tien jaar en daarna een saldo. Indicatieve bedragen:

  • Omdat het van bij het begin een verkoop is, zijn de rechten op 250 000 € verschuldigd binnen de wettelijke termijnen na het sluiten: 12,5 %, of 31 250 €, of 3 %, of 7 500 €, als de koper aan de voorwaarden van de eigen en enige woning voldoet.

  • Registreren de partijen de overeenkomst als een gewone huur en verlijden ze de akte pas na tien jaar, dan kan de fiscus de overeenkomst herkwalificeren en de rechten vanaf het begin vorderen, met intresten en een eventuele boete.
  • Bij een echte huur met optie zijn de rechten pas bij de verkoop verschuldigd, op de dan afgesproken prijs en tegen het tarief dat op dat ogenblik geldt.

Laat de notaris het fiscale regime en het toepasselijke tarief nagaan vóór de ondertekening.

De risico's voor de partijen

Voor de bewoner is het risico jarenlang te betalen zonder eigenaar te worden, als de verkoper in beslag wordt genomen, failliet gaat, het goed met hypotheek bezwaart of overlijdt met weerspannige erfgenamen. Enkel een overgeschreven optie of verkoop beschermt hem tegenover derden. Voor de verkoper is het risico een beschadigd goed terug te krijgen na een lange procedure, als de bewoner stopt met betalen. Is de verkoper een professional en de bewoner een consument, dan kunnen beschermende regels van het Wetboek van economisch recht gelden. Zie ook de prijs op termijn.

Voorzorgen

  • De overeenkomst door een notaris laten opstellen, en de optie of de verkoop laten overschrijven om ze tegenwerpelijk te maken aan derden
  • Het huurgedeelte en het op de prijs aangerekende gedeelte duidelijk onderscheiden
  • Het lot van de betaalde bedragen regelen als de optie niet wordt gelicht of de bewoner stopt met betalen
  • Onderhoud, grote werken, verzekering en onroerende voorheffing regelen
  • Voorzien wat er gebeurt bij overlijden, faillissement of scheiding van een van de partijen
  • De fiscale behandeling nagaan vóór de ondertekening

Veelgestelde vragen

Wordt de huur van de prijs afgetrokken?

Enkel als de overeenkomst dat bepaalt. Bij een huur met optie vergoedt de huur in principe de bewoning, en kan enkel een afgesproken deel op de prijs worden aangerekend.

Wanneer zijn de registratierechten verschuldigd?

Bij de verkoop die volgt op het lichten van de optie in een echte huur met optie; bij het sluiten als de overeenkomst in werkelijkheid een verkoop is. Een herkwalificatie brengt intresten en soms een boete mee.

Is de bewoner beschermd als de verkoper aan een ander verkoopt?

Enkel als zijn recht tegenwerpelijk werd gemaakt, in principe via een overgeschreven notariële akte. Een niet-overgeschreven onderhandse optie haalt het niet van een koper te goeder trouw die zijn akte liet overschrijven.

Wat als de bewoner de optie niet licht?

Hij blijft huurder en verlaat het goed op het einde van de huur. De als huur betaalde bedragen blijven verworven door de eigenaar; het lot van een eventuele optievergoeding hangt af van de overeenkomst.

Mag de verkoper het goed tijdens de huurkoop met hypotheek bezwaren?

Juridisch blijft hij eigenaar, maar de overeenkomst moet het verbieden of omkaderen, want een hypotheek die vóór de overschrijving van het recht van de bewoner is ingeschreven, kan hem worden tegengeworpen.

Is huurkoop een alternatief voor een hypothecair krediet?

Ze kan een koper helpen die tijd nodig heeft, maar is vaak duurder en beschermt minder dan een klassieke aankoop. Een notaris kan vergelijken met andere oplossingen, zoals een verkoop met prijs op termijn.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook