Prijs en fiscaliteit
De provisie voor kosten en de afrekening van de notaris
Vóór de akte krijgt de koper een vraag tot provisie: een bedrag dat hij samen met het saldo van de prijs stort om de rechten en kosten te dekken. Na de akte maakt de notaris een definitieve afrekening op. Wie beide documenten begrijpt, vermijdt misverstanden over de werkelijke kostprijs van de aankoop en over het geld dat eventueel terugkomt.
Wat de provisie omvat
Het model van compromis somt de kosten op die de koper bij de ondertekening van de akte betaalt:
| Post | Wat het is | Btw |
|---|---|---|
| Registratierechten | Gewestelijke belasting op de aankoop, berekend op de prijs (of btw bij nieuwbouw, inbegrepen in de prijs) | Nee |
| Ereloon | Vergoeding van de notaris, volgens een wettelijk degressief barema, verlaagd voor de enige eigen woning | 21 % |
| Wettelijk forfait | Forfaitaire dossierkosten vastgelegd in de regelgeving | 21 % |
| Uitgaven en diverse kosten | Opzoekingen, recht op geschriften, platformen van het notariaat | Naargelang de post |
| Retributies | Overschrijving van de akte bij het kantoor Rechtszekerheid | Nee |
Leent de koper, dan betaalt hij daarbovenop de kosten van de kredietakte, besproken in de gids over de kosten van de hypothecaire kredietakte.
Rekenvoorbeeld
Indicatief voorbeeld: aankoop in Vlaanderen van een enige eigen woning voor 300 000 €, zonder krediet.
- Verkooprecht tegen 2 %: 6 000 € (9 000 € als het tarief van 3 % geldt dat voor compromissen vanaf 2027 is aangekondigd).
- Ereloon volgens het verlaagde barema: ongeveer 2 320 €.
- Wettelijk forfait, diverse kosten en opzoekingen: ongeveer 1 220 €.
- Btw op die posten: ongeveer 745 €.
- Retributie voor de overschrijving: ongeveer 310 € (tarief voor akten vanaf 2027; 285 € daarvoor).
Totaal: ongeveer 10 600 €, waarvan 4 600 € kosten zonder de rechten. Het juiste bedrag hangt af van de datum van de akte, de nodige opzoekingen en de voorwaarden van de fiscale regeling. Voor dezelfde prijs tegen het algemene tarief van 12 % zouden de rechten 36 000 € bedragen.
Wanneer de provisie storten?
De provisie wordt overgeschreven op de derdenrekening van de notaris, vanaf een geïdentificeerde rekening op naam van de koper, samen met het saldo van de prijs, enkele dagen vóór de ondertekening van de akte. De notaris deelt het bedrag en de te gebruiken mededeling mee. Contante betaling wordt niet aanvaard (zie de betaling van de prijs).
Het geld moet op de dag van de akte op de rekening van de notaris staan: een overschrijving die de dag ervoor vanuit een andere bank vertrekt, kan te laat komen. Komt een deel van een krediet, dan stort de bank dat rechtstreeks aan de notaris.
De definitieve afrekening
Na de registratie en de overschrijving van de akte maakt de notaris een definitieve afrekening op, die de ontvangen bedragen vergelijkt met de werkelijk gemaakte kosten. Een eventueel saldo wordt aan de koper terugbetaald; er kan een aanvulling worden gevraagd als kosten werden onderschat. De afrekening bevat ook het pro rata van de onroerende voorheffing en, in mede-eigendom, van de lasten die bij de akte werden geregeld.
- Toegepast tarief van de rechten en eventueel abattement
- Toegepast ereloonbarema (verlaagd of niet)
- Pro rata van de voorheffing en de lasten van mede-eigendom
- Terugbetaald bedrag en rekening van bestemming
- Afrekening bewaard bij de akte, nuttig voor een latere meerwaarde
De definitieve registratierechten hangen soms af van de latere naleving van de voorwaarden van een gunstregeling: schrijft de koper zich niet tijdig in, dan vordert de administratie het verschil rechtstreeks, jaren na de afrekening.
Vooraf ramen
Het model van compromis herinnert eraan dat de koper zijn notaris om een berekening kan vragen, en dat een raming van de totale kostprijs van een verkoop beschikbaar is op de website van het notariaat. Wie die berekening vóór het compromis maakt, ontdekt niet te laat dat de eigen inbreng niet volstaat, temeer omdat banken de kosten zelden financieren.
Voor een betrouwbare raming geeft u de notaris de prijs, het Gewest, uw situatie (eerste woning, ander goed in bezit, geplande inschrijving) en het bedrag van het krediet. Die gegevens bepalen het tarief van de rechten en het ereloonbarema.
Valkuilen
- De kosten van de kredietakte vergeten, die bij die van de verkoop komen.
- De provisie storten vanaf de rekening van een derde (ouder, vriend) zonder de notaris te verwittigen: hij moet de herkomst van het geld nagaan.
- Rekenen op een verlaagd tarief waarvan men niet alle voorwaarden vervult.
- De definitieve afrekening niet nakijken en een saldo laten liggen.
Veelgestelde vragen
Is het ereloon van de notaris onderhandelbaar?
Nee. Het ligt vast in een wettelijk barema en is bij elke notaris hetzelfde. Voor de aankoop van de enige eigen woning geldt een verlaagd barema.
Waarom verschilt de definitieve afrekening van de provisie?
De provisie is een voorzichtige raming vóór de akte. De werkelijke kosten zijn pas na de formaliteiten gekend; het teveel wordt terugbetaald en een eventuele aanvulling gevraagd.
Betaalt de verkoper ook kosten?
Ja: volgens het model van compromis draagt hij de kosten van de tekoopstelling, van de attesten en certificaten, van de doorhaling van hypotheken en van het opstellen van het compromis.
Hoe lang duurt het voor u de definitieve afrekening krijgt?
De registratie en overschrijving van de akte moeten eerst gebeuren, wat meestal enkele weken tot enkele maanden duurt. Komt er niets, vraag ze dan op bij het kantoor.
Zijn de notariskosten in de drie Gewesten dezelfde?
Ereloon, forfait en retributies volgen federale regels en zijn overal gelijk. Het zijn vooral de gewestelijke registratierechten die het totaal van Gewest tot Gewest doen verschillen.
Mag een ouder de provisie in mijn plaats betalen?
Ja, maar de notaris moet het weten en de herkomst van het geld vaststellen. Naargelang het geval gaat het om een lening of een schenking, met eigen gevolgen (zie de gids over hulp van de ouders).
Officiële bronnen
- Notaris.be: de koop- en kredietkosten
- Notaris.be: aankoopkosten van een woning en/of bouwgrond berekenen
- Notaris.be: een woning kopen, met welke kosten moet je rekening houden?
- Fednot: model van compromis in heldere taal
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.