Prijs en fiscaliteit
Overheidsleningen om een woning te kopen
Elk Gewest biedt hypothecaire kredieten aan tegen gunstigere voorwaarden dan de markt, voor gezinnen waarvan het inkomen onder bepaalde grenzen blijft. Die leningen hebben hun eigen voorwaarden, hun eigen termijnen en soms vereisten voor het pand zelf. Een compromis dat wordt opgesteld zoals voor een gewoon bankkrediet, brengt de koper in moeilijkheden. Dit zijn de richtpunten om een realistische financieringsvoorwaarde op te stellen en onaangename verrassingen te vermijden.
Wie leent, volgens het Gewest
| Gewest | Instelling | Wat u moet weten |
|---|---|---|
| Brussel | Woningfonds van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest | Hypothecaire kredieten voor gezinnen onder een inkomensgrens, voor een woning in het Gewest die de kredietnemer zelf betrekt |
| Wallonië | Société wallonne du crédit social (SWCS), via erkende loketten, en Fonds du Logement des familles nombreuses de Wallonie (FLW) | Leningen tegen verlaagde rente, formules voor eerste kopers en kroostrijke gezinnen, renovatieleningen |
| Vlaanderen | Vlaams Woningfonds | "Vlaamse woonlening", een sociale hypothecaire lening voor de aankoop, de bouw of de renovatie van een eigen woning |
Bedragen, rentevoeten en grenzen worden door elke instelling vastgelegd en geregeld aangepast: ze moeten op het ogenblik van de aanvraag op hun website worden nagegaan. Een gezin kan een overheidslening ook combineren met een bankkrediet, wat de coördinatie van de waarborgen ingewikkelder maakt.
De gebruikelijke voorwaarden
- Inkomen van het gezin onder een grens, die verschilt volgens de gezinssamenstelling.
- Geen andere woning in volle eigendom, behoudens uitzonderingen.
- Verplichting het pand gedurende een minimumduur als hoofdverblijfplaats te betrekken, en soms het niet te verhuren.
- Grens voor de waarde of de prijs van het pand, en vereisten inzake woningkwaliteit of energieprestatie, soms met een renovatieverplichting.
- Ligging van het pand in het Gewest van de instelling.
- Een terugbetalingscapaciteit die past bij het inkomen, onderzocht zoals voor elk krediet.
Termijnen om in het compromis op te nemen
De behandeling van een dossier voor een overheidslening, vaak met een schatting van het pand, duurt doorgaans langer dan een klassiek bankkrediet. Een opschortende financieringsvoorwaarde van vier weken is dan onrealistisch. Beter is:
- de instelling en het type lening al bij het bod vaststellen
- een aangepaste termijn voor de voorwaarde voorzien, na informatie bij de instelling
- voorzien dat de voorwaarde de overheidslening betreft of, bij gebrek daaraan, een banklening voor hetzelfde bedrag, als de koper dat wenst
- een aktedatum bepalen die verenigbaar is met de termijn van de instelling en met de wettelijke termijn voor het verlijden van de akte
Zie onze gids over de opschortende voorwaarde van financiering.
De kosten van de kredietakte
Een overheidslening wordt in principe gewaarborgd door een hypotheek, zoals een bankkrediet. De inschrijving brengt een registratiebelasting van 1 % en een hypotheekrecht van 0,3 % mee, berekend op het ingeschreven bedrag, bovenop ereloon en kosten. Voor een lening van 250.000 euro bedragen die heffingen alleen al ongeveer 3.575 euro (indicatieve berekening op een ingeschreven bedrag van 275.000 euro).
In Wallonië voorziet artikel 87 van het Wetboek der registratierechten zoals het in dat Gewest geldt, in een tarief van 0 % in plaats van 1 % voor de hypotheek die bepaalde gewestelijke leningen waarborgt, waaronder de Eco-Prêts en leningen van het Fonds du Logement des familles nombreuses de Wallonie. De notaris gaat na of de lening van de koper onder die regeling valt.
Voorbeeldclausule
"De verkoop wordt gesloten onder de opschortende voorwaarde dat de koper uiterlijk op 31 maart 2027 een hypothecair krediet van minstens 230.000 euro verkrijgt bij het Vlaams Woningfonds of, bij gebrek daaraan, bij elke andere kredietgever, tegen een jaarlijkse rentevoet van hoogstens 4 %. De koper verbindt zich ertoe zijn aanvraag binnen tien dagen in te dienen en dat aan de verkoper te bewijzen. Meldt hij uiterlijk op die datum geen weigering, dan wordt de voorwaarde geacht vervuld te zijn."
De modelclausule regelt ook de inspanningsverbintenis van de koper, het aantal weigeringsattesten dat hij moet voorleggen en het lot van het voorschot. Zie ook de financieringscapaciteit van de koper nagaan.
Valkuilen
- Een te korte financieringstermijn: de voorwaarde verstrijkt vóór de beslissing van de instelling, en de koper is gebonden zonder lening.
- Een pand dat niet aan de vereisten voldoet van de instelling (prijs, staat, energieprestatie): de aanvraag wordt geweigerd terwijl de koper dacht in aanmerking te komen.
- Een verborgen verhuurplan: de bewoningsplicht wordt gecontroleerd, en een inbreuk kan tot vervroegde terugbetaling en verlies van de voordelen leiden.
- Een snelle doorverkoop: sommige leningen bevatten voorwaarden bij een verkoop tijdens de opgelegde duur (zie een met overheidssteun verworven woning doorverkopen).
Veelgestelde vragen
Wie kan een Vlaamse woonlening of een lening van het Woningfonds krijgen?
Gezinnen waarvan het inkomen de grenzen van de instelling niet overschrijdt, die hun hoofdverblijfplaats in het Gewest kopen en geen andere woning bezitten, behoudens uitzonderingen. De precieze voorwaarden worden door elke instelling gepubliceerd en geregeld aangepast.
Duurt een overheidslening langer dan een bankkrediet?
Vaak wel, onder meer omdat het pand wordt geschat en het dossier aan eigen voorwaarden wordt getoetst. De opschortende financieringsvoorwaarde moet een aangepaste termijn voorzien, nagevraagd bij de instelling.
Mag het met een overheidslening gekochte pand worden verhuurd?
In principe niet gedurende de duur die de instelling oplegt: de koper moet het als hoofdverblijfplaats betrekken. De precieze voorwaarden en sancties staan in het kredietcontract.
Zijn de hypotheekkosten lager bij een overheidslening?
In Wallonië geniet de hypotheek die bepaalde gewestelijke leningen waarborgt, waaronder de Eco-Prêts en leningen van het Fonds du Logement des familles nombreuses, een tarief van 0 % in plaats van 1 %. Elders gelden in principe de gewone heffingen.
Kan men een overheidslening en een bankkrediet combineren?
Ja, dat komt vaak voor. De opschortende voorwaarde moet dan het totale benodigde bedrag betreffen, en de notaris coördineert de waarborgen en hun rang tussen de kredietgevers.
Mag de financieringsvoorwaarde een overheidslening of, bij gebrek daaraan, een banklening betreffen?
Ja. Die formule beschermt de koper als de instelling weigert, op voorwaarde dat het bedrag, de maximale rentevoet en een termijn worden bepaald die tijd laat om beide aan te vragen.
Officiële bronnen
- Woningfonds Brussel: hypothecair krediet
- Société wallonne du crédit social: eigenaar worden (Franstalig)
- Vlaams Woningfonds: Vlaamse woonlening
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.