Partijen bij de verkoop

De sterkmaking

Een van de verkopers is op reis, een erfgenaam is nog niet bereikt. Om de koper niet te verliezen, tekent een ander en belooft dat de afwezige zal bekrachtigen. Dat is de sterkmaking, een nuttige oplossing voor enkele dagen, maar broos: de afwezige blijft vrij om te weigeren.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Het mechanisme

Artikel 5.106 van het Burgerlijk Wetboek, van kracht sinds 1 januari 2023, laat toe zich sterk te maken door te beloven dat een derde een bepaalde prestatie zal verrichten. In een compromis is de beloofde prestatie meestal de bekrachtiging van de verkoop door de afwezige mede-eigenaar.

De derde is door die belofte niet gebonden: hij blijft vrij om te weigeren. Bekrachtigt hij, dan werkt de bekrachtiging terug tot de datum van de sterkmaking, onverminderd de rechten die derden intussen verkregen: alles verloopt alsof hij het compromis van bij het begin had getekend. Weigert hij, dan moet wie zich sterk maakte de koper vergoeden voor de veroorzaakte schade, tenzij de overeenkomst anders bepaalt. Maar de verkoop van het hele goed kan niet doorgaan zonder het akkoord van alle eigenaars.

Een voorbeeld

Drie broers erven een woning. Twee van hen tekenen een compromis voor 330 000 euro; de derde, voor een maand op zending in het buitenland, kan niet tekenen. De oudste maakt zich sterk voor de bekrachtiging door zijn broer binnen vijftien dagen. Bekrachtigt de broer binnen die termijn schriftelijk, dan is de verkoop volkomen sinds de datum van het compromis. Weigert hij, dan gaat de verkoop van de woning niet door, en kan de koper van de oudste broer vergoeding van zijn schade vragen: gemaakte kosten, verlies van een andere kans, eventueel het forfaitaire bedrag uit het compromis.

In dat geval had een volmacht of een ondertekening op afstand door de derde broer elke onzekerheid vermeden.

De risico's

  • Voor de koper: de verkoop blijft onzeker tot de bekrachtiging, en een vergoeding geeft hem het goed niet. Zijn bank en zijn eigen planning (verkoop van zijn woning, opzegging van zijn huur) hangen ervan af.
  • Voor wie zich sterk maakt: hij verbindt zich persoonlijk tot schadevergoeding als de derde weigert, ook al kan hij er niets aan doen.
  • Voor de makelaar: een verkoop als verworven voorstellen terwijl ze van een bekrachtiging afhangt, brengt zijn aansprakelijkheid in het gedrang, en de commissie is meestal pas verschuldigd als de verkoop volkomen is.

De grenzen

De sterkmaking laat niet toe een beschermende regel te omzeilen. Ze vervangt niet:

  • de instemming van de echtgenoot voor de verkoop van de gezinswoning (artikel 215 van het oud Burgerlijk Wetboek), die de echtgenoot zelf moet geven;
  • de machtiging van de vrederechter voor een minderjarige of een beschermde persoon;
  • de beslissing van het bevoegde orgaan van een vennootschap of vzw.

In die gevallen wordt verkocht onder de opschortende voorwaarde van de vereiste instemming of machtiging. De sterkmaking is evenmin een manier om het goed te verkopen van iemand die zijn wil niet meer kan uiten: dan is een zorgvolmacht of een gerechtelijke maatregel nodig.

Sterkmaking, volmacht of command?

InstrumentWie is aanvankelijk gebondenTypisch gebruik
VolmachtDe afwezige eigenaar, via zijn lasthebberDe afwezige is vóór de ondertekening bereikbaar: de veiligste oplossing
SterkmakingEnkel wie zich sterk maakt, tot de bekrachtigingDringend: de afwezige kan niet tijdig tekenen
Aanwijzing van commandDe koper die tekent, tot de aanwijzing van de commandAan koperszijde: later de persoon aanwijzen die werkelijk koopt

De sterkmaking speelt vooral aan verkoperszijde. Aan koperszijde gelden voor de aanwijzing van command strikte fiscale termijnen.

Goed opstellen

  • De afwezige persoon nauwkeurig identificeren, met zijn aandeel en de reden van zijn afwezigheid.
  • Een korte termijn voor de bekrachtiging bepalen, schriftelijk en door de afwezige zelf ondertekend.
  • Regelen wat er met de verkoop gebeurt bij gebrek aan bekrachtiging: verval, terugbetaling van de waarborg, bedrag van een eventuele vergoeding.
  • Bepalen dat de waarborg bij de notaris geblokkeerd blijft tot de bekrachtiging, en volledig aan de koper wordt terugbetaald als de bekrachtiging uitblijft.
  • Waar mogelijk de voorkeur geven aan een voorafgaande volmacht van de afwezige of een elektronische ondertekening op afstand.

Valkuilen

  • Een sterkmaking zonder termijn: de verkoop blijft onbeperkt hangen.
  • Een mondelinge « bekrachtiging » of een via bericht, die nadien wordt betwist.
  • Zich sterk maken voor de echtgenoot om zijn handtekening voor de gezinswoning te vermijden.
  • De verkoop als gesloten aankondigen en het goed van de markt halen vóór de bekrachtiging.
  • Een makelaar die zich zelf sterk maakt voor zijn cliënt.
  • Vergeten dat de bank van de koper vaak de bekrachtiging afwacht vóór ze haar kredietaanbod doet: de termijn van de financieringsvoorwaarde moet daarmee rekening houden.

Veelgestelde vragen

Moet de bekrachtiging schriftelijk zijn?

In de praktijk wel. Het eenvoudigst is dat de afwezige het compromis op zijn beurt tekent, of een uitdrukkelijke bekrachtiging die naar dat compromis verwijst. De notaris bewaart het origineel.

Kan een vastgoedmakelaar zich sterk maken?

Dat is sterk af te raden: hij zou zich persoonlijk tegenover de koper verbinden tot vergoeding als zijn cliënt weigert. De makelaar moet tussenpersoon blijven.

Wat als de afwezige na de termijn bekrachtigt?

Dat hangt af van het compromis. Zonder bepaling kan de koper de verkoop bij het verstrijken van de termijn als niet gesloten beschouwen; hij kan de laattijdige bekrachtiging ook aanvaarden.

Moet wie zich sterk maakte de prijs van het goed betalen als de afwezige weigert?

Nee. Hij moet de schade van de koper vergoeden, niet het goed leveren of de waarde ervan betalen. Het compromis kan die vergoeding forfaitair vastleggen.

Kan men zich sterk maken voor een minderjarige?

Dat vervangt de machtiging van de vrederechter niet. De verkoop van een goed dat deels aan een minderjarige toebehoort, gebeurt onder opschortende voorwaarde van die machtiging.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook