Stappen van de verkoop
Het tegenbod: onderhandelen zonder de verkoop te verliezen
De koper biedt 320.000 euro, de verkoper antwoordt dat hij akkoord gaat voor 335.000 euro. Er is nog geen verkoop, maar het oorspronkelijke bod is verdwenen. Opeenvolgende tegenbiedingen zijn dagelijkse kost in de vastgoedonderhandeling en de bron van veel geschillen. Hieronder vindt u de regels van boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, een gedateerd voorbeeld stap voor stap, de valkuilen en de goede reflexen voor verkoper, koper en makelaar.
Een tegenbod is een nieuw aanbod
In het Belgisch recht is de verkoop gesloten zodra het bod ongewijzigd wordt aanvaard (zie het aankoopbod). De regels over aanbod en aanvaarding staan voortaan in boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. De aanvaarding moet het akkoord met het aanbod uitdrukken zonder toevoegingen, beperkingen of andere wijzigingen; een antwoord dat die wel bevat, geldt als verwerping van het oorspronkelijke aanbod en vormt in voorkomend geval een nieuw aanbod (artikel 5.20). Concreet:
- het gewijzigde antwoord geldt als weigering van het oorspronkelijke bod, dat vervalt;
- het vormt een nieuw aanbod, dat op zijn beurt wie het doet bindt;
- de verkoop bestaat pas als de andere partij dat nieuwe aanbod zonder voorbehoud aanvaardt, en ze komt tot stand op het ogenblik dat de aanvaarding de aanbieder bereikt (artikel 5.21).
Een wijziging van de prijs, maar ook van de aktedatum, van een opschortende voorwaarde, van de overgenomen meubelen of van de bewoning, volstaat om van het antwoord een tegenbod te maken.
Hoe lang bindt een tegenbod?
Het aanbod, en dus het tegenbod, blijft onherroepelijk gedurende de termijn die erin bepaald is of, bij gebrek daaraan, gedurende een redelijke termijn (artikel 5.19). Het kan gewijzigd of ingetrokken worden zolang het de bestemmeling niet bereikt heeft. Na afloop van de termijn bindt het de aanbieder niet meer.
Stilzwijgen geldt niet als aanvaarding, behalve in bijzondere omstandigheden. Een aanvaarding kan ook ingetrokken worden zolang ze de aanbieder niet bereikt heeft. Vandaar het belang van een precieze geldigheidstermijn, met datum en uur, en van een schriftelijke manier van antwoorden.
Voorbeeld stap voor stap
| Datum | Feit | Juridisch gevolg |
|---|---|---|
| 4 november 2026 | De koper biedt 320.000 euro, geldig tot 6 november om 18 uur | De koper is tot dat uur gebonden |
| 5 november | De verkoper antwoordt: "akkoord voor 335.000 euro", geldig tot 7 november om 18 uur | Het bod van 320.000 euro vervalt; de verkoper is gebonden voor 335.000 euro |
| 6 november | De koper stelt 328.000 euro voor | Het tegenbod van de verkoper vervalt; de koper is gebonden voor 328.000 euro binnen de termijn die hij bepaalt |
| 7 november | De verkoper aanvaardt de 328.000 euro schriftelijk en zonder voorbehoud | De verkoop is gesloten voor 328.000 euro zodra de aanvaarding de koper bereikt |
Had de verkoper op 6 november willen "terugkeren" naar de 320.000 euro, dan had hij enkel een nieuw aanbod voor dat bedrag kunnen doen, dat de koper vrij kon weigeren.
Risicosituaties
- Terugkeren naar het oorspronkelijke bod: de verkoper die een tegenbod deed, kan het bod dat hij wijzigde niet meer "aanvaarden", want het is vervallen.
- Aanvaarden "onder voorbehoud": "akkoord onder voorbehoud van het akkoord van mijn broer" of "onder voorbehoud van nalezing" is geen zuivere aanvaarding. De discussie over het bestaan van de verkoop ligt open.
- Mondeling onderhandelen: een telefonisch akkoord is in principe geldig, maar moeilijk te bewijzen. Zie bod en aanvaarding per e-mail of WhatsApp.
- Biedingen door elkaar halen: meerdere kandidaten, meerdere tegenbiedingen tegelijk, en de verkoper is tegenover twee kopers gebonden. Zie meerdere biedingen op hetzelfde pand.
- Enkel de prijs wijzigen en vergeten dat het tegenbod alle andere voorwaarden moet hernemen: twijfel over de financieringsvoorwaarde of de aktedatum heropent de onderhandeling.
- De termijn laten verstrijken: een aanvaarding die na het uur aankomt, is niet meer dan een nieuw aanbod.
De rol van de makelaar
De makelaar bezorgt de biedingen en tegenbiedingen, maar kan enkel in naam van de verkoper aanvaarden als hij daartoe een uitdrukkelijke opdracht heeft, wat zelden zo is (zie de verkoopopdracht). In de praktijk:
- Elk tegenbod laten ondertekenen door de partij die het doet, met een precieze geldigheidstermijn (datum en uur)
- In het tegenbod alle ongewijzigde elementen van het bod hernemen, niet enkel de prijs
- De andere kandidaten duidelijk melden dat nog geen bod aanvaard is
- Een schriftelijk spoor bewaren van elke uitwisseling en het uur van ontvangst
- Zodra er een akkoord is, snel het compromis voorbereiden
Van het laatste akkoord naar het compromis
Het laatst aanvaarde aanbod legt het akkoord van de partijen vast: het compromis moet het getrouw weergeven, zonder nieuwe voorwaarden toe te voegen die niet aanvaard werden. Het gebruikelijke model bevat een rubriek die de bijzondere voorwaarden van het aanvaarde bod woordelijk overneemt, ook een handgeschreven toevoeging, en de datum van de aanvaarding vermeldt.
- Het aanvaarde bod en tegenbod bijvoegen of citeren
- De eindprijs, de financieringsvoorwaarde en de aktetermijn overnemen zoals aanvaard
- Nagaan dat de verplichte documenten (EPC of EPB, stedenbouwkundige inlichtingen, bodemattest) de koper bekend waren
Voorbeeld van een tegenbod
Een mogelijke redactie: "In antwoord op uw bod van 4 november 2026 stellen wij u voor het goed gelegen Lindenstraat 12 te 2000 Antwerpen te verkopen voor de prijs van 335.000 euro, onder de overige voorwaarden van uw bod (financieringsvoorwaarde van 270.000 euro tot 15 december 2026, akte uiterlijk op 15 februari 2027). Dit voorstel is geldig tot 7 november 2026 om 18 uur. Bij gebrek aan schriftelijke aanvaarding zonder voorbehoud die ons binnen die termijn bereikt, vervalt het."
Veelgestelde vragen
Doet een tegenbod het bod van de koper vervallen?
Ja. Een antwoord dat iets toevoegt, beperkt of wijzigt, geldt als verwerping van het bod en vormt een nieuw aanbod (artikel 5.20 van het Burgerlijk Wetboek). De verkoper kan het oorspronkelijke bod, dat vervallen is, daarna niet meer aanvaarden.
Bindt het tegenbod de verkoper?
Ja, tijdens zijn geldigheidstermijn of, bij gebrek daaraan, tijdens een redelijke termijn (artikel 5.19). Aanvaardt de koper het binnen die termijn zonder voorbehoud, dan is de verkoop gesloten.
Wanneer is de verkoop gesloten?
Op het ogenblik dat de zuivere aanvaarding degene bereikt die het laatste aanbod deed (artikel 5.21). Een aanvaarding kan nog ingetrokken worden zolang ze haar bestemmeling niet bereikt heeft.
Kan men een tegenbod intrekken?
Zolang het de bestemmeling niet bereikt heeft, ja. Eenmaal ontvangen, is het onherroepelijk gedurende de bepaalde termijn of, bij gebrek daaraan, gedurende een redelijke termijn.
Mag de makelaar een tegenbod doen in naam van de verkoper?
Enkel met een uitdrukkelijke opdracht van de verkoper. In de praktijk moet het tegenbod door de verkoper zelf getekend worden, met een precieze geldigheidstermijn.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 5, artikelen 5.19 tot 5.21 (aanbod en aanvaarding)
- BIV: deontologie van de vastgoedmakelaar
- Notaris.be: hoe breng ik een veilig bod uit?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.