Stappen van de verkoop
De verkoopopdracht aan de vastgoedmakelaar
Alles begint met de opdracht: zij bepaalt wat de makelaar mag doen, hoe lang en tegen welke vergoeding. Een slecht opgestelde opdracht maakt de commissie van de makelaar kwetsbaar, kan de verkoper twee keer laten betalen en kan zelfs de verkoop zelf bemoeilijken.
Wat de opdracht moet bevatten
De verkoopopdracht is een schriftelijke overeenkomst tussen de verkoper en de door het BIV erkende vastgoedmakelaar. Zij vermeldt duidelijk:
- de opdrachtgever(s), dat wil zeggen alle eigenaars (beide echtgenoten of samenwonenden, alle onverdeelde eigenaars, de vruchtgebruiker en de blote eigenaar);
- het goed, met zijn adres en bij voorkeur de kadastrale gegevens en de aanhorigheden (garage, kelder, parkeerplaats);
- de vraagprijs en de eventuele onderhandelingsmarge;
- de duur, het gewone of exclusieve karakter en de opzeggingsvoorwaarden;
- de vergoeding, de berekeningswijze (percentage of forfait, al dan niet inclusief btw) en het feit waardoor ze verschuldigd wordt (compromis ondertekend, akte verleden, opschortende voorwaarden vervuld);
- de eventuele kosten ten laste van de verkoper (attesten, foto's, publiciteit) en wie ze bestelt.
Een opdracht die door één mede-eigenaar is ondertekend, verbindt de anderen niet: de makelaar die een koper vindt, kan dan misschien niet afsluiten, bij gebrek aan akkoord van iedereen.
Gewone of exclusieve opdracht
Met een gewone opdracht mag de verkoper het goed aan meerdere makelaars toevertrouwen of het zelf verkopen; enkel de makelaar die de koper werkelijk heeft aangebracht, wordt vergoed. Met een exclusieve opdracht mag enkel de aangewezen makelaar het goed tijdens de afgesproken duur commercialiseren, en blijft de commissie doorgaans verschuldigd als de verkoper in die periode via een ander kanaal verkoopt.
Zogenaamde naloopbedingen, die een commissie voorzien als het goed na het einde van de opdracht wordt verkocht aan een koper die de makelaar heeft voorgesteld, moeten in de tijd beperkt zijn en betrekking hebben op geïdentificeerde kopers, bij voorkeur via een lijst die bij het einde van de opdracht aan de verkoper wordt bezorgd. Een te ruim beding kan tegenover een verkoper-consument onrechtmatig zijn.
De verkoper is een consument
De particuliere verkoper is een consument tegenover de makelaar, die een professional is. Het Wetboek van economisch recht is dus op de opdracht van toepassing:
- onrechtmatige bedingen zijn nietig: stilzwijgende verlenging zonder duidelijke informatie, onevenredige opzeggingsvergoeding, commissie ongeacht de geleverde dienst;
- een opdracht ondertekend buiten de verkoopruimte, bijvoorbeeld bij de verkoper thuis, geeft in principe een herroepingsrecht van veertien dagen, waarover de verkoper schriftelijk moet worden ingelicht; zonder die informatie wordt de termijn verlengd;
- de precontractuele informatie (identiteit en BIV-nummer van de makelaar, prijs van de dienst, duur) moet duidelijk en begrijpelijk zijn;
- bij twijfel wordt een beding uitgelegd in het voordeel van de consument.
Verkoopopdracht betekent niet: bevoegdheid om te tekenen
De verkoopopdracht laat de makelaar toe een koper te zoeken, bezoeken te organiseren en te onderhandelen. Zij geeft hem niet, behoudens een uitdrukkelijk en nauwkeurig beding, de bevoegdheid om een bod te aanvaarden of het compromis namens de verkoper te ondertekenen. In de praktijk aanvaardt de verkoper zelf het bod en ondertekent hij zelf het compromis, of doet een lasthebber met een bijzondere volmacht dat.
De makelaar moet ook de informatie verzamelen die de koper nodig heeft: EPC of EPB-certificaat, stedenbouwkundige inlichtingen, bodemattest, documenten van de mede-eigendom. Dat werk begint bij de ondertekening van de opdracht, niet bij het eerste bod.
Voorbeeld van een commissieberekening
Indicatief voorbeeld: de opdracht voorziet een commissie van 3 % exclusief btw, verschuldigd bij de ondertekening van de authentieke akte.
- Verkoopprijs: 400.000 euro;
- commissie exclusief btw: 400.000 × 3 % = 12.000 euro;
- btw aan 21 %: 2.520 euro;
- totaal ten laste van de verkoper: 14.520 euro.
Stond er in de opdracht « 3 % inclusief btw », dan zou de totale commissie 12.000 euro bedragen. Het verschil van 2.520 euro hangt aan enkele woorden: kijk altijd na hoe de btw vermeld is en wanneer de commissie opeisbaar wordt. Onze gids over de commissie van de makelaar behandelt de gevallen waarin de verkoop niet doorgaat.
Valkuilen
- Een exclusieve opdracht van lange duur met stilzwijgende verlenging ondertekenen, zonder de opzegdatum te noteren.
- Het goed aan twee makelaars toevertrouwen terwijl een exclusieve opdracht loopt: er kunnen twee commissies worden geëist.
- Een naloopbeding aanvaarden zonder duur en zonder lijst van geïdentificeerde kopers.
- Slechts één echtgenoot of één erfgenaam de opdracht laten ondertekenen.
- Denken dat de makelaar een bod in uw plaats kan aanvaarden: zonder bijzondere volmacht kan hij dat niet.
In het compromis
Het model van compromis bevat een rubriek « Vastgoedmakelaar »: zij vermeldt dat de verkoop via het makelaarskantoor tot stand kwam, met zijn BIV-erkenningsnummer, en dat het ereloon ten laste van de verkoper is. De notaris houdt de makelaar op de hoogte van de datum van de akte en bezorgt hem, als de partijen akkoord gaan, het ontwerp van akte.
De commissie maakt geen deel uit van de prijs: zij wordt tussen verkoper en makelaar geregeld, vaak door afhouding op de prijs op de dag van de akte, met het schriftelijke akkoord van de verkoper. Kijk na dat het compromis geen vergoeding uit de opdracht van de verkoper ten laste van de koper legt, tenzij uitdrukkelijk afgesproken. Zie ook de rol van de makelaar bij het compromis.
Veelgestelde vragen
Is de commissie verschuldigd als de verkoop niet doorgaat?
In de regel is zij enkel verschuldigd als de verkoop dankzij de makelaar tot stand komt, op het moment dat de opdracht bepaalt. Valt de verkoop weg omdat een opschortende voorwaarde niet vervuld wordt, dan is de commissie in principe niet verschuldigd. Een vergoeding zonder verband met een geleverde dienst kan onrechtmatig zijn.
Kan een exclusieve opdracht vóór het einde worden opgezegd?
Enkel onder de voorwaarden van de opdracht of bij een zware fout van de makelaar. Een vervroegde opzegging zonder reden kan tot een vergoeding leiden, die redelijk moet blijven. Zeg schriftelijk op en bewaar het bewijs van verzending.
Kan de makelaar het compromis voor de verkoper ondertekenen?
Enkel met een uitdrukkelijke volmacht die hem daartoe machtigt. De gewone verkoopopdracht volstaat niet: zij laat toe een koper te zoeken en te onderhandelen, niet de verkoper te verbinden.
Welke duur kiest u voor een exclusieve opdracht?
De wet legt geen vaste duur op. Een duur van enkele maanden, zonder stilzwijgende verlenging of met een duidelijk aangekondigde en opzegbare verlenging, beschermt de verkoper en laat de makelaar toch de tijd om te werken.
Kan de verkoper herroepen nadat hij de opdracht thuis ondertekende?
In principe wel, binnen veertien dagen, als de opdracht buiten de verkoopruimte van de makelaar werd gesloten. De makelaar moet hem daarover schriftelijk inlichten; zo niet, dan wordt de herroepingstermijn verlengd.
Officiële bronnen
- BIV: deontologie van de vastgoedmakelaar
- BIV: vastgoedbemiddelingsovereenkomsten met de consument, KB van 28 september 2023
- FOD Economie: overeenkomsten met consumenten
- Justel: Wetboek van economisch recht
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.