Opstellen

Verborgen gebreken: het beding over de staat van het goed

Vocht, dak, een insijpeling die na de sleuteloverdracht opduikt: verborgen gebreken zijn de belangrijkste oorzaak van geschillen na een verkoop. Een goed opgesteld beding en precieze verklaringen van de verkoper beschermen alle partijen, ook de makelaar. Hieronder vindt u de regels, wat het modelbeding voorziet, een praktijkgeval en de valkuilen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Zichtbaar of verborgen gebrek

Het goed wordt verkocht in de staat waarin het zich bevindt. De verkoper staat niet in voor zichtbare gebreken, die de koper tijdens zijn bezoeken zelf kon vaststellen. Hij moet in principe wel instaan voor verborgen gebreken (artikelen 1641 en volgende van het oud Burgerlijk Wetboek): een ernstig gebrek dat vóór de verkoop bestond, dat de koper niet kon ontdekken en dat het goed ongeschikt maakt voor zijn gebruik of de waarde ervan sterk vermindert.

De koper die zo'n gebrek ontdekt, moet binnen een korte termijn optreden. Het modelbeding bepaalt dat hij de verkoper eerst snel aangetekend verwittigt, zodat die een oplossing kan zoeken; komen ze niet tot een akkoord, dan moet hij zijn vordering zonder uitstel instellen.

Een gebrek aan overeenstemming (het geleverde goed beantwoordt niet aan wat beloofd is, bijvoorbeeld een oppervlakte of een uitrusting) valt onder een andere regel dan het verborgen gebrek: zie Gebrek aan overeenstemming of verborgen gebrek.

Het exoneratiebeding en zijn grenzen

In de Belgische praktijk staat bijna altijd dat de verkoper niet instaat voor verborgen gebreken. Dat beding is geldig, maar het heeft twee grenzen:

  • het beschermt de verkoper niet die het gebrek kende en het niet meldde: hij is te kwader trouw;
  • een professionele verkoper (promotor, vastgoedhandelaar, onderneming) wordt vermoed de gebreken van het goed te kennen. Verkoopt een onderneming in de zin van het Wetboek van economisch recht aan een consument, dan moet ze instaan voor alle verborgen gebreken, gekend of niet.

Het compromis bevat dus de verklaring van de verkoper dat hij geen weet heeft van verborgen gebreken en, in voorkomend geval, dat hij geen vastgoedprofessional is. De partijen worden er ook op gewezen dat de hoedanigheid van professional rechtbanken ertoe kan brengen hun verbintenissen strenger te beoordelen.

Laat de verkoper spreken vóór de ondertekening

De beste bescherming is informatie. Ondervraag de verkoper vóór de ondertekening schriftelijk en neem zijn antwoorden op in het compromis:

  • insijpelingen, vocht, problemen met het dak of de riolering, gekend of hersteld (zie Vocht en insijpeling);
  • barsten, verzakkingen, huiszwam, gekend of behandeld;
  • schadegevallen aangegeven bij de verzekering en de werken die daarna zijn uitgevoerd;
  • geschillen met aannemers, een architect of buren;
  • verdachte materialen, zoals asbest, ook buiten de attestplicht;
  • werken uitgevoerd zonder vergunning.

Een gebrek dat in het compromis wordt gemeld, is een gekend gebrek voor de koper: hij kan het niet meer inroepen. Dat is evenzeer in het belang van de verkoper als van de koper. Bij de akte verklaart de verkoper bovendien dat hij geen weet heeft van beschadigingen sinds het compromis.

Tienjarige aansprakelijkheid en recente werken

De koper neemt de rechten van de verkoper over tegenover de architect en de aannemers, onder meer de tienjarige aansprakelijkheid voor ernstige gebreken die de stevigheid van het gebouw aantasten. Het compromis bepaalt dat uitdrukkelijk.

Voor woningbouwwerken waarvoor na 1 juli 2018 een vergunning is afgeleverd, moeten de aannemer en de architect verzekerd zijn voor hun tienjarige aansprakelijkheid: de verkoper verklaart of zulke werken zijn uitgevoerd en verbindt zich ertoe de verzekeringsattesten uiterlijk bij de akte te bezorgen (zie Recente werken en tienjarige aansprakelijkheid).

Wat verandert met het nieuwe Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek

De wet van 22 juli 2026 voegt in het Burgerlijk Wetboek een Boek 7 « Bijzondere contracten » in, dat onder meer de regels over koop en de vrijwaring voor gebreken herschrijft. Het treedt in werking op 1 september 2027.

Tenzij de partijen anders kiezen, blijft het oude recht de toekomstige gevolgen beheersen van overeenkomsten die vóór die datum zijn gesloten. Voor compromissen die tot dan worden getekend, blijven de artikelen 1641 en volgende van het oud Burgerlijk Wetboek dus de referentie. De modelbedingen worden vóór de inwerkingtreding aangepast; voor een compromis getekend in de zomer van 2027 met een akte in september vraagt u de notaris welk regime u beoogt.

Praktijkgeval

Drie maanden na de akte ontdekt de koper van een huis uit de jaren 1960 een zware insijpeling achter een recente voorzetwand. Het compromis bevat het gebruikelijke exoneratiebeding.

  • Wist de verkoper niets van het probleem en is hij geen professional, dan speelt het beding: de koper heeft in principe geen verhaal.
  • Bewijst de koper dat de verkoper de voorzetwand plaatste om gekende vochtsporen te verbergen, dan beschermt het beding de verkoper niet meer.
  • Is de verkoper een vennootschap die panden renoveert en doorverkoopt, en de koper een particulier, dan moet ze instaan, of ze het gebrek kende of niet.

In elk geval moet de koper snel reageren: aangetekende brief aan de verkoper, vaststelling, en daarna een vordering binnen een korte termijn.

Voorbeeldtekst

« Het goed wordt verkocht in zijn huidige staat, die de koper goed kent en die hij verklaart te hebben bezocht. De koper heeft geen verhaal tegen de verkoper voor zichtbare noch voor verborgen gebreken, tenzij hij bewijst dat de verkoper ze kende en niet heeft gemeld. De verkoper verklaart geen weet te hebben van verborgen gebreken en geen vastgoedprofessional te zijn. De koper treedt in alle rechten van de verkoper tegenover de architecten en aannemers, onder meer op grond van de tienjarige aansprakelijkheid. »

Indicatief voorbeeld geïnspireerd op het model in heldere taal: het vervangt het volledige model en het advies van de notaris niet.

Valkuilen

  • Het exoneratiebeding overnemen voor een professionele verkoper die aan een particulier verkoopt: het geldt dan niet.
  • De verkoper mondeling laten antwoorden op vragen over vocht of het dak, zonder schriftelijk spoor.
  • De indeplaatsstelling in de rechten tegen de aannemer voor recente werken vergeten.
  • De koper maanden laten wachten voor hij reageert op de ontdekking van een gebrek.

Veelgestelde vragen

Kan een koper zich tegen de vastgoedmakelaar keren?

Ja, als de makelaar het gebrek kende of had moeten opmerken en het niet heeft gemeld. Zijn informatieplicht wordt streng beoordeeld: documenteer wat de verkoper u heeft verklaard.

Hoeveel tijd heeft de koper om op te treden?

De vordering moet « binnen een korte termijn » na de ontdekking van het gebrek worden ingesteld. De rechter beoordeelt die termijn geval per geval, vandaar het belang de verkoper meteen te verwittigen.

Is een keuring vóór de ondertekening nodig?

Ze is niet verplicht, maar aan te raden voor een oud of slecht onderhouden pand. Ze kan ook het voorwerp zijn van een opschortende voorwaarde.

Geldt het exoneratiebeding voor een professionele verkoper?

Nee, als een onderneming aan een consument verkoopt: ze moet instaan voor alle verborgen gebreken, gekend of niet. Tussen professionals blijft het beding mogelijk, maar het wordt strikt beoordeeld.

Geldt Boek 7 voor mijn compromis van 2026?

In principe niet. Het treedt in werking op 1 september 2027 en, tenzij de partijen anders kiezen, blijft het oude recht gelden voor overeenkomsten die vóór die datum zijn gesloten.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook