Attesten en energie
Vocht, insijpeling en opstijgend vocht
Vocht is een van de vaakste oorzaken van betwisting na een verkoop. Een vochtige kelder die net geschilderd is, een vlek achter een kast, een injectiebehandeling zonder waarborg: de grens tussen zichtbaar gebrek, verborgen gebrek en verzwijging is dun. Een « vochtattest » bestaat in België niet; alles hangt dus af van de informatie vóór het compromis en van wat het compromis vastlegt. Zo pakt u het aan.
Drie verschillende oorzaken
| Oorzaak | Tekenen | Gebruikelijke oplossing |
|---|---|---|
| Opstijgend vocht | Vochtige muurvoet, salpeter, afbrokkelend pleisterwerk tot ongeveer een meter hoog | Injectie, waterdichte sperlaag, drainage |
| Insijpeling | Plaatselijke vlekken na regen, via dak, gevel, schrijnwerk of terras | Herstel van de buitenschil, hydrofobering, voegwerk |
| Condensatie | Schimmel in hoeken, achter meubels, op beglazing | Ventilatie, verwarming, isolatie |
De diagnose is niet altijd eenvoudig en vaak spelen meerdere oorzaken samen: een woning die net geïsoleerd en luchtdichter gemaakt is, zonder aangepaste ventilatie, kan condensatie krijgen die er vroeger niet was. Bij ernstige twijfel helpt een bouwkundige keuring (zie bouwkundige keuring vóór aankoop).
Zichtbaar of verborgen gebrek?
De verkoop van een bestaand goed valt onder de vrijwaring voor verborgen gebreken van de artikelen 1641 en volgende van het oud Burgerlijk Wetboek. Drie regels tellen:
- Vocht dat zichtbaar is bij de bezoeken (vlekken, geur, salpeter) is in principe een zichtbaar gebrek: de koper die het kon vaststellen, kan er na de verkoop niet meer over klagen.
- Vocht dat zich alleen in het regenseizoen toont, of dat verborgen is onder een verse verflaag, kan een verborgen gebrek zijn. Het compromis sluit de vrijwaring voor verborgen gebreken gewoonlijk uit, maar dat beding beschermt de verkoper niet die het gebrek kende en verzweeg (artikel 1643).
- Is de verkoper een onderneming en de koper een consument, dan blijft de verkoper aansprakelijk voor alle verborgen gebreken, gekend of niet.
De koper die een gebrek ontdekt, moet binnen een korte termijn handelen (artikel 1648): hij verwittigt de verkoper aangetekend, laat de schade vaststellen en stapt bij gebrek aan akkoord snel naar de rechter. De verkoper die het probleem verdoezelde (verse verf, verschoven kast), riskeert bovendien een vordering wegens bedrog (zie verborgen gebreken en wilsgebreken).
Overstroming en terugstroming: de regel per gewest
Vocht door overstromingen of hevige regen is in twee gewesten het voorwerp van een verplichte vermelding:
| Gewest | Verplichte informatie | Waar te vinden |
|---|---|---|
| Brussel | Geen specifieke gewestelijke vermelding; de algemene informatieplicht van de verkoper geldt | Kaarten van het overstromingsrisico van Leefmilieu Brussel |
| Wallonië | Vermelding van het overstromingsrisico in de publiciteit, het compromis en de akte | Kaart van het overstromingsrisico (WalOnMap) |
| Vlaanderen | Vermelding van de overstromingsgevoeligheid (P- en G-score) in de publiciteit en de akte (decreet integraal waterbeleid, artikel 1.3.3.3.2) | Geopunt (overstromingsgevoeligheidskaarten) |
Die kaarten zeggen niets over een kelder die water trekt langs een barst of over een riolering die terugstroomt: dat weet alleen de verkoper. Zie overstromingsgevoelig gebied.
Wat de verkoper moet melden
- De gekende vochtproblemen, huidige of vroegere, en waar ze zich voordoen
- De uitgevoerde behandelingen: aard, datum, aannemer, waarborg en of die overdraagbaar is
- Waterschade die bij de verzekeraar is aangegeven en de ontvangen vergoedingen
- Gekende overstromingen of terugstroming uit de riolering
- De gekende staat van dak, dakgoten en terrassen
- Een eventuele huiszwam of schimmel die al behandeld werd
Een tienjarige of commerciële waarborg op een behandeling of een dak kan vaak aan de koper worden overgedragen: vermeld ze en overhandig de documenten (zie recente werken).
Voorbeeld: onderhandelen over een behandeling
Bij het tweede bezoek ziet de koper salpeter onderaan de keldermuren. Stel dat hij een offerte van 8.500 euro krijgt voor een injectiebehandeling. De partijen hebben drie mogelijkheden: de prijs met dat bedrag verlagen, de verkoper de werken laten uitvoeren vóór de akte met overdracht van de waarborg aan de koper, of een opschortende voorwaarde van bouwkundige keuring opnemen. In alle gevallen beschrijft het compromis het vastgestelde probleem: de koper kan het later niet meer als verborgen gebrek inroepen, maar blijft beschermd als een andere oorzaak opduikt die hij niet kende en de verkoper wel. Het bedrag is een veronderstelling.
Valkuilen
- Vlak voor de bezoeken schilderen: dat is de klassieke aanwijzing van verzwijging die rechters in aanmerking nemen.
- « Geen vochtproblemen » schrijven terwijl er vijf jaar geleden een behandeling was: beschrijf liever de voorgeschiedenis.
- De waarborg verliezen van de behandeling omdat de documenten niet aan de koper worden gegeven.
- Wachten: de koper die na de ontdekking maanden laat verstrijken, riskeert zijn vordering te verliezen.
- Condensatie en insijpeling verwarren: condensatie hangt vaak samen met het gebruik van de woning (ventilatie, verwarming) en niet met een gebrek aan het gebouw.
In het compromis
Het modelcompromis verkoopt het goed in zijn staat, zonder vrijwaring voor zichtbare of verborgen gebreken, behalve een verborgen gebrek dat de verkoper kende en niet meldde. Schrijf dus op wat gekend is. Een nuttige verklaring vermeldt bijvoorbeeld dat de keldermuren opstijgend vocht vertonen dat in maart 2023 door een bepaalde aannemer met injectie behandeld is, onder een waarborg van tien jaar waarvan de documenten aangehecht en aan de koper overgedragen worden, en dat een insijpeling via het dak van de aanbouw in 2025 hersteld is. De verkoper voegt eraan toe dat hij geen ander probleem kent, en de koper verklaart dat hij de kelder bezocht heeft en resterende vochtsporen heeft vastgesteld.
Zie ook huiszwam, vaak het gevolg van oud vocht.
Veelgestelde vragen
Moet de verkoper vocht in de kelder melden?
Ja, als hij het kent. Een verkoper die een vochtprobleem verzwijgt, kan zich niet beroepen op het beding van niet-vrijwaring voor verborgen gebreken en kan aansprakelijk zijn wegens bedrog. Het veiligst is het probleem en zijn voorgeschiedenis in het compromis te beschrijven.
Kan vocht dat bij het bezoek zichtbaar was de verkoper verweten worden?
In principe niet: het is een zichtbaar gebrek dat de koper kon vaststellen. Anders is het als de verkoper het verdoezeld of de omvang ervan geminimaliseerd heeft.
Binnen welke termijn moet de koper handelen?
De wet legt op binnen een korte termijn na de ontdekking te handelen, zonder een aantal dagen te bepalen. Verwittig de verkoper aangetekend, laat de schade vaststellen en stap bij gebrek aan akkoord snel naar de rechter.
Gaat de waarborg op een vochtbehandeling over op de koper?
Vaak wel, afhankelijk van de voorwaarden van de waarborg. Het compromis moet ze vermelden en de documenten (factuur, waarborgcertificaat) moeten aan de koper worden overhandigd.
Moet het overstromingsrisico in het compromis staan?
In Vlaanderen en Wallonië wel: de overstromingsgevoeligheid of het overstromingsrisico moet vermeld worden. In Brussel bestaat er geen specifieke gewestelijke vermelding, maar de verkoper moet de overstromingen melden die hij kent.
Officiële bronnen
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, boek III, titels VI tot XIII (artikelen 1641 tot 1649)
- Codex Vlaanderen: decreet integraal waterbeleid, artikel 1.3.3.3.2
- Buildwise (ex-WTCB): identificeren en oplossen van vochtproblemen in gebouwen
- Notaris.be: verborgen gebreken bij het kopen van een huis, wat nu?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.