Partijen
Een vennootschap als verkoper of koper: wat u moet nagaan
Treedt een vennootschap op, dan is de vraag niet alleen « wie is eigenaar? » maar « wie kan de vennootschap verbinden? ». Een handtekening zonder voldoende bevoegdheid maakt het hele compromis kwetsbaar, en een kopende vennootschap geniet niet van de verlaagde tarieven voor particulieren. Dit moet u nagaan, van de identificatie tot de berekening van de rechten.
De vennootschap identificeren
- Juiste naam, rechtsvorm (BV, NV, CV, VZW...), zetel en ondernemingsnummer in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)
- Gecoördineerde statuten en laatste publicaties in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (benoemingen, ontslagen, vertegenwoordigingsbevoegdheid)
- Toestand van de vennootschap: actief, in vereffening, in gerechtelijke reorganisatie of failliet
- Uiteindelijke begunstigden, nagekeken in het UBO-register
- Voor een pand van de vennootschap: haar eigendomstitel, op naam van de vennootschap en niet van haar vennoten
Wie mag ondertekenen?
- De vennootschap wordt vertegenwoordigd door haar bestuursorgaan of door de persoon aan wie de statuten de vertegenwoordigingsbevoegdheid geven (één bestuurder alleen, twee bestuurders samen, een gedelegeerd bestuurder...).
- Ga in de statuten en de publicaties na dat de ondertekenaar die bevoegdheid heeft op de dag van de ondertekening. Een feitelijke zaakvoerder, een meerderheidsvennoot of een commercieel directeur verbindt de vennootschap niet in die hoedanigheid alleen.
- Het dagelijks bestuur omvat in principe niet de verkoop van een gebouw: een gedelegeerde voor het dagelijks bestuur volstaat niet, tenzij hij een uitdrukkelijke bevoegdheid heeft.
- Tekent een lasthebber, dan legt hij een bijzondere volmacht van het bevoegde orgaan voor. Voor de akte vraagt de notaris in de praktijk een notariële volmacht.
- Een vennootschap in vereffening wordt vertegenwoordigd door haar vereffenaar; een failliete vennootschap door de curator, met machtiging van de rechtbank (zie onze gids verkoop door een curator).
Het belangenconflict
Koopt een bestuurder het pand van zijn eigen vennootschap, of verkoopt hij het haar, dan heeft hij een belang dat strijdig is met dat van de vennootschap. Voor de BV regelen de artikelen 5:76 en 5:77 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen de procedure: de betrokken bestuurder brengt de andere bestuurders op de hoogte, zijn verklaring staat in de notulen, hij neemt niet deel aan de beraadslaging, en de beslissing wordt verantwoord (aard van de verrichting, financiële gevolgen). Hebben alle bestuurders een belangenconflict, of is er maar één bestuurder, dan beslist de algemene vergadering, tenzij die bestuurder ook de enige aandeelhouder is. Voor de CV en de NV gelden vergelijkbare regels.
Een beslissing in strijd met die regels kan vernietigd worden als de andere partij de schending kende of had moeten kennen. Meld de situatie dus al bij het compromis: ze wordt vóór de akte geregeld, niet erna.
Registratierechten, per gewest
De gunstregimes voor de enige eigen woning (abattement, verlaagde tarieven) zijn voorbehouden aan natuurlijke personen die er hun hoofdverblijf vestigen. Een kopende vennootschap betaalt in principe het gewone tarief van het gewest, behoudens een bijzonder stelsel.
| Gewest | Gewoon tarief | Gunstregime van de particulier (niet voor een vennootschap) | Mogelijk beroepsstelsel |
|---|---|---|---|
| Brussel | 12,5 % | Abattement van 200 000 euro (prijs tot 600 000 euro) | Verlaagd tarief voor de beroepskoper |
| Wallonië | 12,5 % | Tarief van 3 % voor de eigen en enige woning | Verlaagd tarief voor de beroepskoper |
| Vlaanderen | 12 % | Tarief van 2 % voor de enige eigen woning | 6 % voor de beroepskoper (beroepsverklaring, drie wederverkopen binnen vijf jaar) |
Indicatief voorbeeld: een BV koopt in Vlaanderen een huis van 400 000 euro. Ze betaalt 12 %, of 48 000 euro verkooprecht. Een natuurlijke persoon die hetzelfde huis als enige eigen woning koopt, betaalt 2 %, of 8 000 euro (voor compromissen gesloten vanaf 1 januari 2027 is 3 % aangekondigd, onder voorbehoud van het decreet). In Wallonië of Brussel betaalt de vennootschap 50 000 euro. De notaris bevestigt de berekening. Voor de beroepsstelsels, zie onze gids over de beroepskoper.
Een btw-plichtige vennootschap die een nieuw gebouw verkoopt (tot 31 december van het tweede jaar na de eerste ingebruikneming) kan btw moeten aanrekenen: zie onze gids over de verkoop van nieuwbouw.
Antiwitwas en schulden van de vennootschap
- De notaris en de vastgoedmakelaar identificeren de uiteindelijke begunstigden van de vennootschap, namelijk de natuurlijke personen die ze in laatste instantie controleren, en gaan de herkomst van de gelden na. Een ondoorzichtige structuur, onvindbare begunstigden of een onverklaarde financiering uit het buitenland vertragen of blokkeren de verrichting.
- Vóór de akte bevraagt de notaris de fiscus en de sociale zekerheid over de schulden van de verkoper. Bij een verkopende vennootschap kunnen fiscale of sociale schulden hem verplichten een deel van de prijs in te houden.
- Verkoopt de vennootschap roerende bestanddelen mee, dan raadpleegt de notaris ook het pandregister.
In het compromis
- De verschijning identificeert de vennootschap (naam, rechtsvorm, zetel, KBO-nummer) en de persoon die ze vertegenwoordigt, met de grondslag van zijn bevoegdheid (artikel van de statuten, publicatie, beslissing van het orgaan).
- De beslissing van het bevoegde orgaan, of de volmacht, wordt als bijlage gevoegd of minstens vermeld.
- Een belangenconflict wordt gemeld, en de akte wordt afhankelijk gemaakt van de naleving van de procedure.
- Het fiscale stelsel wordt aangekondigd (registratierechten of btw, beoogd tarief) en de koper verklaart te weten dat geen gunstregime voor particulieren geldt.
- Wil de koper laten kopen door een nog op te richten vennootschap, dan voorziet het compromis in een commandverklaring binnen de wettelijke termijn, eerder dan een handtekening namens een vennootschap die nog niet bestaat.
Valkuilen
- Namens de vennootschap tekenen op grond van oude statuten of van een bestuurder wiens mandaat geëindigd is.
- De verkoop van het gebouw verwarren met de verkoop van de aandelen van de vennootschap die het bezit: regels en fiscaliteit verschillen (zie onze gids gebouw of aandelen).
- Vergeten dat de kopende vennootschap geen voordelen voor het hoofdverblijf kan genieten, en zo het budget onderschatten.
- De bestuurder die voor zichzelf koopt laten tekenen zonder procedure voor het belangenconflict.
Veelgestelde vragen
Mag een meerderheidsvennoot alleen het compromis voor zijn vennootschap ondertekenen?
Niet in die hoedanigheid alleen. De statuten en de publicaties in het Belgisch Staatsblad bepalen wie de vennootschap vertegenwoordigt. Is hij geen bestuurder met vertegenwoordigingsbevoegdheid, dan heeft hij een volmacht van het bevoegde orgaan nodig.
Kan een vennootschap het abattement of het verlaagd tarief voor een woning genieten?
Nee. Die voordelen zijn gekoppeld aan de bewoning van het pand door een natuurlijke persoon als hoofdverblijfplaats. De vennootschap betaalt het gewone tarief: 12,5 % in Brussel en Wallonië, 12 % in Vlaanderen, behoudens een beroepsstelsel.
Wat als de ondertekenaar niet bevoegd was?
De vennootschap is niet geldig verbonden, tenzij het bevoegde orgaan bekrachtigt. De andere partij blijft intussen in onzekerheid. Ga de bevoegdheden na vóór de ondertekening, niet erna.
Mag een bestuurder het gebouw van zijn vennootschap kopen?
Ja, maar hij heeft een belangenconflict. Hij moet de andere bestuurders inlichten, mag niet deelnemen aan de beslissing, en de beslissing moet in de notulen verantwoord worden. Is hij de enige bestuurder, dan beslist de algemene vergadering, tenzij hij ook de enige aandeelhouder is.
Kan men het compromis tekenen voor een vennootschap die nog niet bestaat?
Dat is riskant. De gebruikelijke oplossing is dat de koper tekent met het recht om command te verklaren ten voordele van de vennootschap, binnen de wettelijke termijn en in de voorgeschreven vorm. De notaris gaat na of de verklaring tijdig gebeurt.
Kan de notaris een deel van de prijs inhouden die aan een verkopende vennootschap betaald wordt?
Ja. Vóór de akte bevraagt hij de fiscus en de sociale zekerheid. Worden schulden meegedeeld, dan kan hij het overeenstemmende bedrag op de prijs moeten inhouden en aan de openbare schuldeisers storten.
Officiële bronnen
- Justel: Wetboek van vennootschappen en verenigingen (artikelen 5:76 en 5:77: belangenconflict in de BV)
- Kruispuntbank van Ondernemingen: een onderneming opzoeken (KBO Public Search)
- FOD Financiën: UBO-register
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.