Fiscaliteit
Asset deal of share deal: het goed of de vennootschap verkopen
Behoort het gebouw toe aan een vennootschap, dan kan de koper het goed zelf verwerven of de aandelen van de vennootschap overnemen. De verplichtingen, de fiscaliteit en de risico's zijn heel verschillend: geen attesten en geen registratierechten aan de ene kant, maar het volledige passief van de vennootschap aan de andere. Hieronder wat er verandert voor de makelaar en de partijen, met een rekenvoorbeeld.
Twee verschillende verrichtingen
- Verkoop van het gebouw (asset deal): de vennootschap verkoopt haar goed met een compromis en daarna een notariële akte, met alle verplichtingen van een vastgoedverkoop. Ze ontvangt de prijs en blijft eigenaar van haar andere activa en schuldenaar van haar schulden.
- Overdracht van aandelen (share deal): de aandeelhouders verkopen hun effecten. Het gebouw verandert niet van eigenaar; enkel wie de vennootschap controleert, verandert, met alles wat de vennootschap bezit en verschuldigd is.
Geen attesten bij een aandelenoverdracht
| Verplichting | Verkoop van het gebouw | Overdracht van aandelen |
|---|---|---|
| EPC / EPB-certificaat | Ja | Nee |
| Bodemattest | Ja | Nee |
| Asbestattest (Vlaanderen) | Ja, voor een constructie van vóór 2001 | Nee |
| Elektrische keuring (woning) | Ja | Nee |
| Stedenbouwkundige inlichtingen, overstromingsgevoeligheid | Ja | Nee, niet als gevolg van de verkoop |
| Renovatieverplichting (Vlaanderen) | Ja voor een woning met label E of F | Nee |
| Fiscale en sociale notificaties van de notaris | Ja | Nee |
| Gewestelijke voorkooprechten | Ja | Nee, het goed wordt niet overgedragen |
Voor de koper blijft die informatie toch essentieel: hij verkrijgt ze via een doorlichting (due diligence), onder meer door de hypothecaire staat, het pandregister voor de activa van de vennootschap en in Vlaanderen het maatregelenregister te raadplegen.
Fiscaliteit
De aandelenoverdracht is niet onderworpen aan het verkooprecht op onroerende goederen. Dat is haar grootste troef. De koper neemt daarentegen de historische fiscale waarde van het gebouw in de vennootschap over: de latente meerwaarde wordt belast in de vennootschapsbelasting op de dag dat de vennootschap het goed verkoopt. De vennootschap blijft ook gehouden tot haar vroegere fiscale schulden. Een eventuele meerwaarde op de aandelen wordt belast volgens de regels voor effecten.
Is het gebouw nieuw, dan kan de verkoop van het goed aan btw onderworpen zijn in plaats van aan registratierechten: de vergelijking moet daar rekening mee houden.
Voorbeeld met cijfers
Een vennootschap bezit een kantoorgebouw in Vlaanderen met een waarde van 1.000.000 euro, dat in haar rekeningen staat voor een fiscale waarde van 400.000 euro.
| Verkoop van het gebouw | Overdracht van de aandelen | |
|---|---|---|
| Verkooprecht (12 %) | 120.000 euro voor de koper | Geen |
| Ereloon en aktekosten | ongeveer 6.600 euro | Kosten van advocaat, revisor en doorlichting |
| Overgenomen latente meerwaarde | Geen: de koper vertrekt van 1.000.000 euro | 600.000 euro, belastbaar in de vennootschapsbelasting bij een latere verkoop van het goed |
| Passief van de vennootschap | Blijft bij de verkoper | Gaat over op de koper |
Aan het gewone tarief van de vennootschapsbelasting van 25 % vertegenwoordigt de latente belasting op 600.000 euro 150.000 euro. Kopers onderhandelen daarom vaak een korting op de prijs van de aandelen. De bedragen zijn indicatief en hangen van elk dossier af.
Het verborgen passief
Wie de vennootschap overneemt, neemt al haar passief over: schulden, geschillen, gegeven waarborgen, belastingen, stedenbouwkundige overtredingen of bodemverontreiniging. De overdrachtsovereenkomst bevat daarom uitvoerige verklaringen en waarborgen van de overdrager, vaak met een geblokkeerd bedrag of een bankwaarborg, en met een plafond en een termijn voor verhaal. Dat is werk voor een advocaat en een revisor, geen klassiek vastgoedcompromis.
Kunstmatige constructie: de grens
Een gebouw net vóór de verkoop van de aandelen in een vennootschap onderbrengen, met als enig doel de registratierechten te ontwijken, kan door de administratie als fiscaal misbruik betwist worden. De inbreng van het gebouw in de vennootschap draagt overigens zelf, naargelang het geval, rechten of belastingen. Zie onze gids over de inbreng van een onroerend goed in een vennootschap.
De rol van de makelaar
De makelaar kan partijen samenbrengen, maar de overeenkomst tot overdracht van aandelen valt buiten het kader van een standaardcompromis. Ga vroeg na wat partijen willen: twijfelt men tussen beide wegen, laat dan de notaris en de fiscale raadgever tussenkomen vóór elk schriftelijk bod. Een bod "voor het gebouw" dat de vennootschap aanvaardt, vormt een vastgoedverkoop: het kan niet vrij omgezet worden in een aandelenoverdracht.
In het compromis of de overeenkomst
- De duidelijke keuze van de weg: verkoop van het gebouw door de vennootschap, of overdracht van de aandelen door de aandeelhouders
- Bij verkoop van het gebouw: de attesten, de stedenbouwkundige toestand en de beslissing van het bevoegde orgaan van de vennootschap
- Bij aandelenoverdracht: een voorafgaande doorlichting, verklaringen en waarborgen, een geblokkeerd bedrag of een waarborg
- De verrekening van de latente belasting in de prijs
- Een opschortende voorwaarde van een bevredigende doorlichting of van financiering, naargelang het geval
Veelgestelde vragen
Is een notariële akte nodig om aandelen over te dragen?
Nee, in principe niet. De overdracht gebeurt bij onderhandse overeenkomst en inschrijving in het aandelenregister. Een notaris kan wel tussenkomen om de verrichting te beveiligen, en een akte is nodig als het gebouw zelf verkocht wordt.
Vermijdt de share deal altijd de registratierechten?
Op de aandelenoverdracht is geen verkooprecht verschuldigd. Maar de administratie kan een kunstmatige constructie betwisten, en de besparing moet vergeleken worden met de overgenomen latente belasting en de kosten van de doorlichting.
Moet de koper toch bodem en stedenbouw nagaan?
Ja. Die controles worden niet meer door de verkoop opgelegd, maar een bodem- of stedenbouwprobleem blijft een passief van de vennootschap, dus van de koper.
Wie tekent het compromis als de vennootschap het gebouw verkoopt?
De vennootschap, vertegenwoordigd door haar bestuursorgaan volgens haar statuten. De notaris gaat de bevoegdheden en, zo nodig, de beslissing van de algemene vergadering na. De prijs wordt aan de vennootschap betaald, niet aan de aandeelhouders.
Kan een woning via een share deal verkocht worden?
Ja, als de vennootschap er eigenaar van is, maar dat is zeldzaam. De particuliere koper verliest dan de fiscale voordelen van de aankoop van zijn woning, zoals de verlaagde tarieven van het verkooprecht.
Officiële bronnen
- Justel: Wetboek van vennootschappen en verenigingen
- FOD Financiën: registratierechten
- Vlaanderen.be: verkooprecht
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.