Bijzondere panden en situaties
De verkoop per kavel
Een opbrengsteigendom kopen en elk appartement apart doorverkopen, kan een aanzienlijke marge opleveren. De verrichting vraagt een volledige juridische voorbereiding vóór de eerste verkoop: vergunde woongelegenheden, statuten van mede-eigendom, attesten per kavel, zittende huurders en de fiscaliteit van de investeerder.
De voorafgaande stappen vóór de eerste verkoop
- Stedenbouw: elk verkocht appartement moet overeenstemmen met een vergunde woongelegenheid. Een gebouw dat zonder vergunning werd opgedeeld (bijvoorbeeld een woning omgebouwd tot vier studio's) moet vóór de verkoop worden geregulariseerd, of verkocht met een duidelijke vermelding van de overtreding. Zie onze gids over de opgesplitste opbrengsteigendom.
- Basisakte: het gebouw moet onder het stelsel van de mede-eigendom worden gebracht door statuten bij authentieke akte (artikel 3.85, § 1, van het Burgerlijk Wetboek). De basisakte beschrijft de privatieve en gemeenschappelijke delen en bepaalt het aandeel van elke kavel volgens haar waarde, op basis van de netto-vloeroppervlakte, de bestemming en de ligging, en van een met redenen omkleed verslag van een notaris, een landmeter-expert, een architect of een vastgoedmakelaar.
- Vereniging van mede-eigenaars: ze verkrijgt rechtspersoonlijkheid zodra twee voorwaarden vervuld zijn: de overdracht van minstens één kavel en de overschrijving van de statuten (artikel 3.86, § 1). Vanaf de eerste verkoop is dus een syndicus nodig.
Verkoopt de investeerder appartementen "te renoveren" en verbindt hij zich ertoe de werken uit te voeren, dan kan de wet Breyne gelden: dat is het geval wanneer de prijs van de werken minstens 80 % van de verkoopprijs van het goed bedraagt en hoger is dan 18.600 euro (artikel 1, § 5, van het koninklijk besluit van 21 oktober 1971). De verplichtingen van die wet (waarborgen, betaling in schijven) komen er dan bij.
Wat verschilt per Gewest
| Punt | Brussel | Wallonië | Vlaanderen |
|---|---|---|---|
| Voorkeurrecht van de huurder | Ja, bij een huur voor hoofdverblijfplaats (artikelen 247/1 en volgende van de Brusselse Huisvestingscode) | Geen algemeen wettelijk recht | Geen algemeen wettelijk recht |
| Asbest | Geen verplicht attest bij verkoop | Geen verplicht attest bij verkoop | Asbestattest per kavel (gebouw van vóór 2001) en attest van de gemeenschappelijk gebruikte delen |
| Energiecertificaat | EPB-certificaat per kavel | EPB-certificaat per kavel | EPC per kavel, en EPC gemeenschappelijke delen |
| Bodem | Bodemattest van Leefmilieu Brussel | Uittreksel uit de BDES | Bodemattest van OVAM |
| Aankoop door een professional | Eigen regeling, na te gaan met de notaris | Verlaagd tarief van 5 % voor wie koopt om door te verkopen | Verlaagd tarief van 6 % voor de beroepskoper (artikel 2.9.4.2.4 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit) |
In Vlaanderen vraagt de verkoop van een eenheid in een gebouw met één eigenaar en meerdere eenheden sinds 1 mei 2025 een asbestattest van de gemeenschappelijk gebruikte delen; na de splitsing vereist elk compromis gesloten vanaf 1 januari 2027 dat van de gemene delen. Zie het asbestattest voor de gemene delen.
De zittende huurders
Verhuurde appartementen worden met hun huurovereenkomst verkocht, die de koper overneemt. Een opsplitsing laat niet toe huurovereenkomsten te beëindigen buiten de gewestelijke opzeggingsregels.
In Brussel heeft de huurder van een woning die als hoofdverblijfplaats wordt verhuurd en waar hij gedomicilieerd is, sinds 6 januari 2024 een voorkeurrecht bij de tekoopstelling. Voor de opsplitsing tellen twee punten:
- de aankoop van het volledige gebouw dat door verschillende huurders wordt bewoond, valt buiten dat recht (artikel 247/1, § 2, 9°);
- elke doorverkoop van een appartement valt er wel onder. Vóór de verkoop moet de verhuurder de huurder aangetekend met ontvangstbewijs inlichten; die kennisgeving geldt als aanbod tot verkoop. De huurder heeft 30 dagen om te antwoorden, en 7 dagen als de voorwaarden nadien gunstiger worden voor de koper (artikel 247/2). Doet de verhuurder het niet, dan rust dezelfde plicht op de vastgoedmakelaar die met de verkoop belast is.
Het recht geldt niet voor een huurovereenkomst van korte duur. Elke verkoop die eronder valt, wordt geacht gesloten te zijn onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening (artikel 247/2, § 8). Zie de verkoop van een verhuurd goed.
Fiscaliteit van de investeerder
Bij de aankoop kan de investeerder die zijn beroep maakt van kopen om door te verkopen een verlaagd tarief van registratierechten genieten: 6 % in Vlaanderen, 5 % in Wallonië. In Vlaanderen moet hij een beroepsverklaring ondertekenen en indienen en moet de akte de fiscale verklaring bevatten; kan hij binnen vijf jaar na zijn verklaring geen drie wederverkopen aantonen, dan is het gewone tarief van 12 % verschuldigd op al zijn aankopen, na aftrek van wat al betaald werd. Zie onze gids over de beroepskoper.
Bij de doorverkoop kunnen herhaalde verrichtingen als beroepsactiviteit worden belast, en een renovatie die nieuwe gebouwen in de zin van de btw doet ontstaan, kan de verkopen aan btw onderwerpen. Na te gaan met de notaris en een fiscaal adviseur vóór het eerste compromis.
Een voorbeeld in cijfers
Een professionele investeerder koopt in Vlaanderen een gebouw met zes appartementen voor 1.200.000 euro, om ze apart door te verkopen.
- Tegen het gewone tarief van 12 % zouden de registratierechten 144.000 euro bedragen.
- Tegen het tarief van de beroepskoper van 6 % is dat 72.000 euro, een besparing van 72.000 euro.
- Verwezenlijkt hij binnen vijf jaar na zijn beroepsverklaring geen drie wederverkopen, dan wordt het verschil opeisbaar.
Elke koper van een appartement betaalt daarna zijn eigen registratierechten, naargelang van zijn situatie. Indicatieve bedragen, zonder ereloon en aktekosten.
In elk compromis
- Verwijzing naar de basisakte, het nummer van de kavel en haar aandelen in de gemeenschappelijke delen
- Informatie van artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek, meegedeeld door de syndicus, of door de verkoper als er nog geen syndicus is
- Bij een eerste overdracht: voorlopige syndicus, geen rekeningen en notulen, eerste provisie voor het werkkapitaal
- Lopende werken in de gemeenschappelijke delen en hun financiering
- Lopende huurovereenkomst, huurprijs, huurwaarborg en, in Brussel, de kennisgeving aan de huurder en zijn antwoord (of de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening)
- Energiecertificaat van de kavel, elektrische keuring en, in Vlaanderen, de asbestattesten van de kavel en van de gemene delen
Valkuilen
- Kavels verkopen in een gebouw waarvan de opdeling nooit vergund werd.
- In Brussel vergeten het voorkeurrecht aan de huurder van het doorverkochte appartement mee te delen.
- In Vlaanderen het asbestattest van de gemene delen over het hoofd zien: zonder dat attest kan de akte van een compromis gesloten vanaf 2027 niet worden verleden.
- Renovatiewerken beloven zonder te zien dat de wet Breyne van toepassing is.
Veelgestelde vragen
Mag men een appartement verkopen vóór de basisakte?
Een compromis kan worden ondertekend onder de voorwaarde dat de statuten worden opgemaakt, maar de verkoopakte veronderstelt dat ze bestaan: de basisakte moet een authentieke akte zijn. Beter is ze op te maken vóór de kavels te koop worden gezet, zodat de kavel en haar aandelen precies kunnen worden beschreven.
Is vanaf de eerste verkoop een syndicus nodig?
Ja. De vereniging van mede-eigenaars verkrijgt rechtspersoonlijkheid zodra een eerste kavel is overgedragen en de statuten zijn overgeschreven. Er moet dan een syndicus, desnoods een voorlopige, worden aangesteld om ze te beheren.
Mag de huurder zijn appartement bij voorrang kopen?
In Brussel wel, als hij er zijn hoofdverblijfplaats heeft en gedomicilieerd is: hij heeft een voorkeurrecht van 30 dagen, dat niet geldt bij de verkoop van het volledige gebouw dat door meerdere huurders wordt bewoond. In Vlaanderen en Wallonië bestaat er geen algemeen wettelijk recht.
Betaalt de investeerder minder registratierechten?
Als hij zijn beroep maakt van kopen om door te verkopen, kan hij een verlaagd tarief genieten: 6 % in Vlaanderen, 5 % in Wallonië, onder de gestelde voorwaarden. In Vlaanderen moet hij onder meer binnen vijf jaar drie wederverkopen aantonen, anders is het gewone tarief verschuldigd.
Is in Vlaanderen voor elk appartement een asbestattest nodig?
Ja, voor een gebouw van vóór 2001 moet elke verkochte kavel een eigen attest hebben. Voor compromissen gesloten vanaf 1 januari 2027 is daarnaast het attest van de gemene delen van het gebouw nodig.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikelen 3.84 tot 3.100 (mede-eigendom)
- Justel: Brusselse Huisvestingscode, artikelen 247/1 en volgende
- Justel: koninklijk besluit van 21 oktober 1971 (wet Breyne)
- Notaris.be: de statuten (basisakte en reglement van mede-eigendom)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.