Beroep
De vastgoedmakelaar en het compromis: verplichtingen en grenzen
In België bereidt vaak de vastgoedmakelaar het compromis voor en laat hij het ondertekenen. Een nuttige rol, maar een die zijn aansprakelijkheid meebrengt tegenover de verkoper die hem de opdracht gaf en tegenover de koper die hem vertrouwt. Dit zijn de regels en de goede praktijken die de partijen en de makelaar beschermen.
Een erkende professional
Het beroep van bemiddelend vastgoedmakelaar is voorbehouden aan wie ingeschreven is op het tableau van het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV, in het Frans IPI), overeenkomstig de wet van 11 februari 2013. De makelaar is gebonden door een deontologische code, moet verzekerd zijn voor zijn beroepsaansprakelijkheid en strikte regels naleven voor gelden van derden. U kunt de inschrijving van een makelaar nagaan op de website van het BIV.
De informatieplicht
- Ook al werkt hij in opdracht van de verkoper, de makelaar moet de koper loyaal informeren en mag hem niets belangrijks verzwijgen wat hij over het pand weet: vocht vastgesteld bij de bezoeken, een burengeschil, door de mede-eigendom gestemde werken.
- Hij verzamelt de verplichte attesten vóór de tekoopstelling of vóór het compromis, naargelang het gewest: EPC of EPB-certificaat, bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen, elektrische keuring, asbestattest in Vlaanderen.
- Hij waarborgt niet alles, maar moet nagaan wat een zorgvuldige professional zou nagaan: eigendomstitel, stedenbouw, mede-eigendom, huursituatie, identiteit en bevoegdheden van de verkopers.
De gewestelijke vermeldingen in de advertentie
| Vermelding | Brussel | Wallonië | Vlaanderen |
|---|---|---|---|
| Energieprestatie | EPB-certificaat vanaf de publiciteit | EPB-certificaat vanaf de tekoopstelling | EPC vanaf de publiciteit |
| Stedenbouw | Stedenbouwkundige inlichtingen vóór de verkoop | Stedenbouwkundige inlichtingen vóór de verkoop | Stedenbouwkundige informatie in de publiciteit en de akte |
| Overstromingsrisico | Geen specifieke vermelding | Vermelding in de publiciteit, het compromis en de akte | P- en G-score in de publiciteit en de akte |
Zie onze gids over de verplichte vermeldingen in de advertentie.
Het compromis opstellen
- De makelaar mag het compromis opstellen, op basis van een erkend model. Hij draagt daarvoor dan de verantwoordelijkheid: een ontbrekende clausule of een slecht geformuleerde voorwaarde kan hem verweten worden. Zie onze gids over de aansprakelijkheid van de opsteller.
- Bezorg het ontwerp aan de notarissen van de partijen vóór de ondertekening zodra het dossier een bijzonderheid vertoont: nalatenschap, vennootschap, stedenbouwkundige overtreding, opsplitsing, verhuurd pand, beschermde verkoper.
- De partijen kiezen vrij hun notaris. Het compromis vermeldt de notaris van elke partij; de tussenkomst van twee notarissen verhoogt het ereloon niet, dat verdeeld wordt.
- De verkoopopdracht geeft de makelaar niet de bevoegdheid om de verkoop in de plaats van de verkoper te ondertekenen.
Het voorschot en de commissie
Het voorschot, vaak 5 tot 10 % van de prijs, wordt bij voorkeur gestort op de derdenrekening van de notaris, waar het geblokkeerd blijft tot de akte. Ook de erkende makelaar beschikt over een derdenrekening, maar de rekening van de notaris vermijdt elke discussie bij een geschil of bij moeilijkheden van het kantoor.
De commissie hoort bij de opdracht met de verkoper en heeft geen plaats in het compromis, tenzij de koper er uitdrukkelijk mee instemt. Indicatief voorbeeld: een opdracht met 3 % exclusief btw op een prijs van 300 000 euro komt neer op 9 000 euro, of 10 890 euro inclusief btw. Zie onze gids over de commissie van de makelaar.
Antiwitwas
De vastgoedmakelaar valt onder de wet van 18 september 2017 tot voorkoming van het witwassen van geld. Hij identificeert zijn cliënten en, in de mate die de wet voorziet, de andere partij, beoordeelt het risico van de verrichting, gaat de herkomst van de middelen na en meldt verdachte verrichtingen aan de CFI, zonder de betrokkenen te verwittigen. Een betaling in contanten of langs een onverklaarde weg is een alarmsignaal. Zie onze gids over de antiwitwasverplichtingen.
Valkuilen
- Een compromis laten tekenen zonder de vereiste attesten, of zonder de inhoud ervan aan de koper mee te delen.
- Het voorschot rechtstreeks aan de verkoper laten storten.
- De notaris van het kantoor aan de koper opleggen, of laten uitschijnen dat twee notarissen meer kosten.
- Een vage opschortende voorwaarde van financiering overnemen, zonder bedrag of termijn.
- Eén echtgenoot laten tekenen voor de gezinswoning, of een vertegenwoordiger zonder geldige volmacht.
In het compromis dat de makelaar opstelt
- De volledige identiteit van de partijen, hun burgerlijke staat en, voor een vennootschap, het bewijs van de bevoegdheid van de ondertekenaar
- De beschrijving van het pand, de eigendomsoorsprong en de huursituatie
- De gewestelijke attesten, met hun datum en hun conclusie, en de vermelding dat ze aan de koper werden bezorgd
- Precieze opschortende voorwaarden, met bedrag, termijn en te leveren bewijs
- Het bedrag van het voorschot en de storting op de derdenrekening van de notaris
- De notaris die elke partij koos en de termijn voor de ondertekening van de akte
Bij twijfel over een clausule legt de makelaar het ontwerp vóór de ondertekening voor aan de notarissen in plaats van achteraf: een correctie kost minder vóór dan na de verkoop.
Veelgestelde vragen
Kan de vastgoedmakelaar het compromis in de plaats van de verkoper ondertekenen?
Nee, tenzij met een bijzondere volmacht van de verkoper om te verkopen. De verkoopopdracht laat hem toe een koper te zoeken, niet de verkoop te sluiten.
Moet u de notaris nemen die de makelaar voorstelt?
Nee. Elke partij kiest vrij haar notaris, zonder meerkost: het wettelijke ereloon wordt tussen de twee notarissen verdeeld. Het compromis vermeldt de notaris van elke partij.
Waar stort u het voorschot als de makelaar het vraagt?
Bij voorkeur op de derdenrekening van de notaris, waar het geblokkeerd blijft tot de akte. Dat is de veiligste oplossing voor beide partijen.
Is de makelaar aansprakelijk voor een fout in het compromis?
Ja, als hij het opstelde en de fout voortvloeit uit een gebrek aan beroepszorgvuldigheid. Hij is gedekt door een verplichte beroepsaansprakelijkheidsverzekering.
Moet de koper de commissie van de makelaar betalen?
In principe niet: de commissie is verschuldigd door wie de opdracht tekende, meestal de verkoper. De koper is ze enkel verschuldigd als hij zich daar schriftelijk toe verbonden heeft.
Officiële bronnen
- BIV: deontologie van de vastgoedmakelaar
- BIV: de 10 antiwitwasverplichtingen
- BIV: do's and don'ts van de derdenrekening
- CFI: Cel voor Financiële Informatieverwerking
- Notaris.be: wie doet de notariskeuze bij verkoop uit de hand?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.