Prijs en fiscaliteit

De commissie van de vastgoedmakelaar

De commissie vergoedt het werk van de makelaar. Het bedrag, wie ze verschuldigd is en wanneer ze opeisbaar wordt, staan in de verkoopopdracht die bij het begin werd getekend, niet in de verkoop zelf. Wie die opdracht goed leest, vermijdt verrassingen als de verkoop aansleept, mislukt of via een andere tussenpersoon rondkomt.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Wie betaalt?

In België is de commissie van de makelaar die een goed verkoopt in principe ten laste van de verkoper, die de verkoopopdracht tekende. Het model van compromis herinnert eraan: de verkoop kwam tot stand via een erkend vastgoedmakelaar, wiens ereloon door de verkoper wordt gedragen. De kosten van de tekoopstelling (makelaar, publiciteit) staan trouwens bij de kosten van de verkoper.

Een commissie ten laste van de koper veronderstelt diens uitdrukkelijk akkoord, bijvoorbeeld een zoekopdracht die hij zelf aan een makelaar gaf. De makelaar mag zich niet, zonder het duidelijk te zeggen, door beide partijen laten vergoeden voor dezelfde verrichting.

Het bedrag en de btw

Het bedrag is vrij en staat in de verkoopopdracht: een percentage van de prijs of een forfait. De opdracht moet vermelden of het bedrag exclusief of inclusief btw is; op de commissie is 21 % btw verschuldigd. Bij een percentage moet ze ook zeggen welke prijs als basis dient: de totale verkoopprijs, de prijs zonder roerende goederen, de nettoprijs voor de verkoper.

Indicatief voorbeeld: voor een goed verkocht voor 350 000 € met een commissie van 3 % exclusief btw, bedraagt de commissie 10 500 €, plus 2 205 € btw, of 12 705 € te betalen door de verkoper. Stond er « 3 % inclusief btw », dan betaalde de verkoper slechts 10 500 €. Dat verschil rechtvaardigt een controle van de formule vóór de ondertekening.

Wanneer is ze verschuldigd?

De verkoopopdracht bepaalt wat de commissie doet ontstaan. De meest voorkomende situaties:

SituatieCommissie verschuldigd?
Compromis getekend, opschortende voorwaarden vervuld, akte verledenJa
Opschortende voorwaarde van krediet niet vervuld, verkoop vervallenIn principe niet
Verkoop ontbonden door de fout van de koperVolgens de opdracht; de verkoper kan zich keren tegen de koper in gebreke
Verkoper die afziet van de verkoop na aanvaarding van een bodVaak wel, als de opdracht dat bepaalt
Verkoop na het einde van de opdracht aan een kandidaat die de makelaar voorsteldeJa, als de opdracht een naloopclausule bevat, gedurende de termijn die ze bepaalt

De clausules van de opdracht om na te lezen

  • Exclusiviteit: bij een exclusieve opdracht kan de commissie verschuldigd zijn, zelfs als de verkoper zelf een koper vindt tijdens de looptijd van de opdracht.
  • Duur en opzegging: een stilzwijgend verlengde opdracht moet kunnen worden opgezegd zoals ze zelf bepaalt.
  • Naloopclausule: ze beschermt de makelaar tegen een verkoop vlak na het einde van de opdracht aan een kandidaat die hij voorstelde. Ze moet in de tijd beperkt zijn en de makelaar moet de lijst van kandidaten bezorgen.
  • Vergoeding bij weigering van een bod dat aan de opdracht beantwoordt of bij het intrekken van het goed uit de verkoop: ze mag niet buitensporig zijn.

De opdracht wordt besproken in de gids de verkoopopdracht.

De betaling

In de praktijk stuurt de makelaar zijn factuur naar de notaris van de verkoper, die ze met akkoord van de verkoper betaalt uit de verkoopprijs, op de dag van de akte of kort daarna. Het model van compromis bepaalt dat de notaris de makelaar op de hoogte houdt van de datum van de akte, en dat het ontwerp van akte hem op verzoek kan worden bezorgd. De notaris betaalt alleen met akkoord van de verkoper: betwist die de factuur, dan moet het geschil tussen hem en de makelaar worden opgelost.

Valkuilen

  • Niet weten of het percentage exclusief of inclusief btw is.
  • De verkoop aan een tweede makelaar toevertrouwen zonder de eerste exclusieve opdracht op te zeggen: er kunnen twee commissies worden gevorderd.
  • Zelf verkopen, vlak na het einde van de opdracht, aan een bezoeker die de makelaar aanbracht: de naloopclausule kan spelen.
  • Vergeten dat de commissie de netto-opbrengst van de verkoop vermindert, belangrijk als er nog een krediet moet worden afgelost.

In het compromis

Het compromis is niet de plaats om over de commissie te onderhandelen: het vermeldt alleen dat de verkoop tot stand kwam via een erkend makelaar, met zijn naam en erkenningsnummer, en dat zijn ereloon ten laste van de verkoper is. De koper gaat na dat geen enkele clausule hem ongewild een deel van de commissie laat dragen.

  • Naam van het kantoor en erkenningsnummer van de makelaar
  • Vermelding dat het ereloon ten laste van de verkoper is
  • Akkoord dat de notaris de makelaar inlicht over de datum van de akte
  • Geen commissie ten laste van de koper zonder uitdrukkelijk akkoord

Veelgestelde vragen

Kan de koper over de commissie onderhandelen?

Hij is geen partij bij de verkoopopdracht en betaalt ze niet. Het is de verkoper die erover onderhandelt met de makelaar, liefst vóór hij de opdracht tekent.

Is de commissie aftrekbaar voor de verkoper?

Voor een particulier die zijn woning verkoopt, in principe niet. Levert de verkoop een belastbare meerwaarde op, dan kunnen de verkoopkosten in de berekening ervan meetellen.

Kunnen twee makelaars een commissie vorderen?

Alleen de makelaar wiens tussenkomst tot de verkoop leidde, heeft er recht op, behoudens bijzondere clausules in de opdrachten. Met twee gelijktijdige exclusieve opdrachten stelt de verkoper zich bloot aan twee vorderingen.

Is de commissie verschuldigd als de koper zijn krediet niet krijgt?

In principe niet: de verkoop gaat niet door omdat een opschortende voorwaarde niet vervuld is. De opdracht kan wel andere regels bevatten: lees ze na.

Hoe controleert u of een makelaar erkend is?

De makelaar moet ingeschreven zijn bij het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV) en zijn erkenningsnummer vermelden. Het openbare register van het BIV laat toe dat na te gaan.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook