Partijen bij de verkoop

Een vzw of stichting als partij bij de verkoop

Een vereniging die haar lokaal verkoopt, een stichting die een gebouw koopt voor haar werking: de rechtspersoon tekent via haar vertegenwoordigers. Het werk bestaat erin vanaf het compromis na te gaan of wie tekent daartoe bevoegd is en of het juiste orgaan de beslissing nam.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

De bekwaamheid van de vereniging

Een vzw of stichting met rechtspersoonlijkheid kan in eigen naam onroerende goederen kopen en verkopen. Haar werking is geregeld in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (boeken 9 tot 11 voor vzw's, ivzw's en stichtingen). Sinds dat wetboek mag een vzw economische activiteiten uitoefenen, maar ze mag geen winst uitkeren aan haar leden of bestuurders.

De statuten kunnen het doel van de vereniging beperken of bepaalde verrichtingen, zoals de verkoop van een gebouw, afhankelijk maken van een voorafgaande beslissing van de algemene vergadering. Een feitelijke vereniging, zonder rechtspersoonlijkheid, kan geen eigenaar zijn: het goed zou dan in onverdeeldheid aan haar leden toebehoren, en zij tekenen.

Wie tekent?

  • Het bestuursorgaan is bevoegd voor alles wat de wet niet aan de algemene vergadering voorbehoudt. Het treedt in principe als college op.
  • De statuten kunnen de algemene vertegenwoordiging toevertrouwen aan een of meer bestuurders die alleen of gezamenlijk optreden. Die clausule is pas tegenwerpelijk aan derden als de benoeming van die bestuurders in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad is bekendgemaakt.
  • De persoon belast met het dagelijks bestuur is in principe niet bevoegd om een gebouw te verkopen of te kopen: dat gaat verder dan de behoeften van het dagelijks leven van de vereniging.
  • Het bevoegde orgaan kan een bijzondere lasthebber aanwijzen, met een volmacht die het goed, de minimumprijs en de voorwaarden beschrijft.

Bij een stichting beslist het bestuursorgaan, binnen het belangeloze doel van de statuten. Er zijn geen leden en geen algemene vergadering.

Een ontbonden vzw in vereffening wordt vertegenwoordigd door haar vereffenaar(s), wier benoeming eveneens moet zijn bekendgemaakt. De notaris reconstrueert de keten van bekendmakingen in het Belgisch Staatsblad, van de statuten tot de laatste benoeming: houd rekening met die tijd als de vereniging haar bekendmakingen lang niet heeft bijgewerkt.

Na te gane documenten

  • Gecoördineerde statuten, bekendgemaakt in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad (doel, vertegenwoordigingsclausule, eventuele bevoegdheid van de algemene vergadering)
  • Bekendmaking van de benoeming van de bestuurders in functie en, in voorkomend geval, van de vertegenwoordigers
  • Notulen van de beslissing van het bevoegde orgaan die de verkoop of aankoop toestaat, met het goed, de prijs en de lasthebbers
  • Ondernemingsnummer in de Kruispuntbank van Ondernemingen
  • Inschrijving in het register van uiteindelijke begunstigden (UBO): bij een vzw of stichting zijn dat onder meer de bestuurders en de personen die haar vertegenwoordigen
  • Bij een aankoop: verantwoording van de herkomst van de middelen (subsidies, giften, lening), zoals bij elke partij

Bijzonderheden

Een goed verkregen via legaat of schenking kan met een last bezwaard zijn of voor een bepaald doel bestemd zijn: het verkopen in strijd met die voorwaarde kan tot een vordering tot herroeping leiden. Sommige verenigingen (levensbeschouwelijke, onderwijs-, sociale-huisvestings- of gemeentelijke vzw's) staan onder administratief toezicht dat een voorafgaande machtiging van de overheid vereist. Zie ook de gids over de verkoop van een gebedshuis.

Fiscaal valt een aankoop door een vzw in principe onder dezelfde registratierechten als voor ieder ander. Voor bepaalde verenigingen die aan precieze voorwaarden voldoen, bestaan bijzondere regelingen die per gewest verschillen; in Brussel geldt bijvoorbeeld een verlaagd tarief voor bepaalde huurovereenkomsten en erfpacht- of opstalrechten ten gunste van een vzw of een gelijkgestelde rechtspersoon. De notaris gaat dat geval per geval na.

In het compromis

  • Volledige identificatie van de vereniging: naam, rechtsvorm, zetel, ondernemingsnummer.
  • Wie haar vertegenwoordigt en op grond waarvan (artikel van de statuten, beslissing van het orgaan, volmacht), met die stukken in bijlage.
  • Is de beslissing van het bevoegde orgaan nog niet genomen: opschortende voorwaarde van die beslissing, met een korte termijn.
  • Is een toezichtsmachtiging vereist: opschortende voorwaarde van die machtiging.
  • Clausule over de herkomst van de middelen wanneer de vereniging koopt.

Valkuilen

  • De voorzitter alleen laten tekenen, terwijl de statuten twee bestuurders vereisen.
  • Genoegen nemen met een benoeming van bestuurders die nooit in het Belgisch Staatsblad werd bekendgemaakt.
  • De persoon belast met het dagelijks bestuur een verkoop van een gebouw laten tekenen.
  • Vergeten dat een ontbonden vzw of een vzw in vereffening door haar vereffenaar wordt vertegenwoordigd.
  • Een last op het via legaat verkregen goed over het hoofd zien.

Veelgestelde vragen

Mag de voorzitter van de vzw alleen tekenen?

Enkel als de statuten hem die vertegenwoordigingsbevoegdheid geven en zijn benoeming is bekendgemaakt, of als hij een bijzondere volmacht van het bestuursorgaan kreeg. De titel van voorzitter geeft op zich geen macht om te verkopen.

Kan een feitelijke vereniging een goed kopen?

Niet in eigen naam, want ze heeft geen rechtspersoonlijkheid. Het goed zou door haar leden in onverdeeldheid worden verkregen. Richt beter eerst een vzw op.

Zijn de registratierechten anders voor een vzw?

Voor een aankoop in principe niet. Voor bepaalde verenigingen en bepaalde verrichtingen bestaan bijzondere regelingen, afhankelijk van het gewest. De notaris gaat na of een vermindering kan gelden.

Is een beslissing van de algemene vergadering nodig om te verkopen?

Niet altijd. Het bestuursorgaan is bevoegd, tenzij de statuten die beslissing aan de algemene vergadering voorbehouden. Lees de gecoördineerde statuten vóór het compromis.

Mag een stichting een via legaat verkregen gebouw verkopen?

Ja, als haar statuten dat toelaten en het legaat niet bezwaard is met een last die het verbiedt. De notaris leest het testament en de statuten na vóór de verkoop.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook