Bijzondere panden en situaties
Wijzigingen en meerwerken bij een aankoop op plan
De koper van een appartement op plan wil de keuken verplaatsen, andere tegels kiezen en een laadpaal toevoegen. De promotor gaat akkoord, maar de factuur van de "meerwerken" komt bij de oplevering, met drie maanden vertraging erbovenop. Die wijzigingen zijn normaal; ze moeten gewoon schriftelijk vastgelegd, becijferd, in de planning opgenomen en soms in de vergunning of de basisakte doorgetrokken worden. Dit zijn het wettelijke kader, de inhoud van een goed aanhangsel, een rekenvoorbeeld en de valkuilen.
Het kader van de wet Breyne
Artikel 7, d, van de wet Breyne vereist dat de overeenkomst als bijlage de nauwkeurige plannen en gedetailleerde bestekken van de werken bevat, ondertekend door een architect. De wijze van uitvoering en de materialen moeten uitdrukkelijk worden vermeld, en eventueel of en onder welke voorwaarden ervan kan worden afgeweken. Voor een appartement moet een afschrift van de basisakte en van het reglement van mede-eigendom worden toegevoegd.
De totale prijs moet alle werken omvatten die nodig zijn voor de normale bewoonbaarheid, en de overeenkomst moet vermelden of de prijs kan worden herzien (artikel 7, e). De promotor mag enkel betalingen eisen die overeenstemmen met de uitgevoerde werken (artikel 10). Elke latere wijziging raakt dus aan een sterk omkaderde overeenkomst (zie btw en wet Breyne).
Elke wijziging schriftelijk vastleggen
- Een precieze beschrijving van de wijziging, zo nodig met een plan, en de verwijzing naar de post van het lastenboek die ze vervangt
- Haar prijs, btw inbegrepen, en de wijze van betaling (contant, bij de oplevering, met een schijf)
- Haar invloed op de uitvoeringstermijn: zonder vermelding kan de promotor er zich moeilijk op beroepen om een vertraging te verantwoorden (zie vertraging bij de oplevering)
- De minwerken voor geschrapte of vervangen elementen
- De uiterste datum voor de keuzes van de koper, waarna de standaardafwerking wordt uitgevoerd
- De handtekening van beide partijen vóór de uitvoering
Rekenvoorbeeld
Het lastenboek voorziet een keuken met een waarde van 5.000 euro exclusief btw. De koper kiest een model van 8.000 euro exclusief btw en voegt een laadpaal van 1.500 euro exclusief btw toe. Tegen het tarief van 21 %, dat in principe geldt voor nieuwbouw die een promotor verkoopt:
- Meerwerk keuken: 8.000 − 5.000 = 3.000 euro exclusief btw, of 3.630 euro inclusief btw
- Laadpaal: 1.500 euro exclusief btw, of 1.815 euro inclusief btw
- Totaal van de meerwerken: 5.445 euro inclusief btw
Zonder aanhangsel dat het minwerk vermeldt, riskeert de koper de keuken van 8.000 euro als meerwerk te betalen, zonder aftrek van de voorziene keuken. Kent het aanhangsel tien werkdagen extra toe voor de laadpaal, dan wordt de leveringstermijn met zoveel verlengd, en niet meer. Indicatieve berekening: het toepasselijke btw-tarief moet telkens worden nagegaan.
Vergunning en basisakte
Een wijziging die de structuur, de gevels, het aantal kamers of de bestemming raakt, kan een wijziging van de vergunning vereisen. In een gebouw kan ze ook een aanpassing van de basisakte vragen. Tot de voorlopige oplevering van de betrokken gemeenschappelijke delen mogen de partijen die de oorspronkelijke statuten ondertekenden die wijzigen als dat verantwoord is door technische redenen of door het rechtmatige belang van de vereniging, zonder de rechten van de andere mede-eigenaars op hun privatief deel aan te tasten of hun verplichtingen te verzwaren. Zij moeten het ontwerp minstens twee maanden vóór de wijzigende akte aangetekend aan alle mede-eigenaars bezorgen, en de kosten dragen (artikel 3.85, § 2, van het Burgerlijk Wetboek).
Werken toevertrouwd aan een derde
De koper die een deel van de afwerking vóór de oplevering door zijn eigen aannemer wil laten uitvoeren, moet het schriftelijke akkoord van de promotor verkrijgen, de voorwaarden van toegang tot de werf en de aansprakelijkheid vastleggen, en weten dat die werken niet gedekt zijn door de waarborgen van de promotor en in principe ook niet door de voltooiingswaarborg van artikel 12. Ze kunnen ook de oplevering bemoeilijken (zie voorlopige en definitieve oplevering).
Bij doorverkoop vóór de voltooiing
Verkoopt de koper zijn goed tijdens de bouw door, dan maken de afgesproken wijzigingen deel uit van wat hij overdraagt, en moet met hun prijs rekening worden gehouden. Het compromis van doorverkoop moet de aanhangsels bevatten en bepalen wie de nog verschuldigde meerwerken betaalt (zie een op plan gekocht goed doorverkopen).
Valkuilen
- Een akkoord per e-mail of mondeling over een meerwerk, zonder prijs of gevolg voor de termijn.
- Meerwerken die vooraf worden betaald, terwijl de betalingen de uitgevoerde werken niet mogen overschrijden.
- Een ontoereikende "basisoptie", die meerwerken nodig maakt om een normale bewoonbaarheid te bereiken: de totale prijs moest ze omvatten.
- Een structurele wijziging zonder aanpassing van de vergunning, die bij de doorverkoop aan het licht komt.
Veelgestelde vragen
Mag de promotor meerwerken vrij aanrekenen?
Neen. Elke wijziging moet het voorwerp zijn van een schriftelijk akkoord, met een prijs en betalingsvoorwaarden. De oorspronkelijke prijs dekt bovendien alle werken die nodig zijn voor een normale bewoonbaarheid; die mogen niet als meerwerk worden aangerekend.
Kan een wijziging een vertraging bij de oplevering verantwoorden?
Enkel als het aanhangsel dat voorziet, met een precieze bijkomende termijn. Anders kan de promotor zich moeilijk op de wijziging beroepen om aan de vertragingsvergoeding te ontsnappen, die minstens een normale huurprijs moet bedragen.
Mag de afwerking door een eigen aannemer worden uitgevoerd?
Met het schriftelijke akkoord van de promotor, en mits de toegang tot de werf en de aansprakelijkheden worden geregeld. Die werken zijn niet gedekt door de waarborgen van de promotor en kunnen de voorlopige oplevering bemoeilijken.
Moeten meerwerken bij de bestelling worden betaald?
Niet noodzakelijk. De wet Breyne verbiedt de promotor betalingen te eisen die de uitgevoerde werken overschrijden. Het aanhangsel bepaalt het tijdstip van betaling, vaak met de overeenstemmende schijf of bij de oplevering.
Mag de promotor de basisakte tijdens de bouw wijzigen?
Ja, binnen bepaalde grenzen, tot de voorlopige oplevering van de betrokken gemeenschappelijke delen: om technische redenen of in het rechtmatige belang van de vereniging, zonder de rechten van de andere mede-eigenaars te verminderen. Elke mede-eigenaar ontvangt het ontwerp twee maanden vooraf en kan zich ertegen verzetten.
Officiële bronnen
- Justel: wet van 9 juli 1971 (wet Breyne), artikelen 7, 10 en 12
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikel 3.85
- Notaris.be: jouw bescherming als bouwheer (de wet Breyne)
- FOD Economie: kopen op plan
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.