Opstellen
Risico en brandverzekering in het compromis
Een brand, een storm of waterschade tussen de ondertekening van het compromis en de akte: wie draagt het verlies? Het antwoord hangt af van de risicoclausule. Een goed opgesteld model voorkomt dat de koper een beschadigd goed betaalt, of dat op een bepaald ogenblik niemand verzekerd is. Hieronder de gebruikelijke regel, de verschillen tussen woning, appartement en handelspand, een voorbeeld van schade en wat de clausule moet voorzien.
De regel van het model: het risico volgt de akte
Volgens het gemeen recht gaan eigendom en risico op de koper over zodra men het eens is over zaak en prijs. Belgische compromissen wijken daar bijna altijd van af: de eigendomsoverdracht wordt uitgesteld tot de ondertekening van de authentieke akte, en het model van compromis in heldere taal bepaalt dat de verkoper aansprakelijk blijft voor de risico's van het verkochte goed tot de ondertekening van de akte.
Concreet: wordt het goed tussen compromis en akte beschadigd zonder fout van de koper, dan draagt de verkoper de gevolgen, en komt zijn verzekering tussen.
Wie verzekert wat, en tot wanneer
| Goed | Tot de akte | Vanaf de akte | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Woning | Brandpolis van de verkoper, behouden | Polis van de koper | De polis van de koper laten ingaan op de dag van de akte |
| Appartement | Collectieve polis van de mede-eigendom | Collectieve polis, premies in de lasten | Inboedel en aansprakelijkheid van de bewoner verzekeren |
| Niet-residentieel goed | Polis van de verkoper, behouden | Polis van de koper, aangepast aan de activiteit | Een ruimere dekking dan brand kan nodig zijn |
| Bewoning buiten de kalender | De koper die vóór de akte intrekt, verzekert zijn aansprakelijkheid | De verkoper die na de akte blijft, verzekert zijn aansprakelijkheid | Te voorzien in de clausule over de ingebruikname |
Valt de ingenottreding niet samen met de eigendomsoverdracht, dan moet de bewoner van het goed zijn aansprakelijkheid dekken met een verzekering tegen brand en aanverwante risico's. Dat geldt voor de koper die vóór de akte intrekt, of de verkoper die er na de akte blijft wonen. Zie onze gids over de vervroegde ingenottreding.
Voor een woning
- De verkoper verklaart dat het goed verzekerd is tegen brand en aanverwante risico's.
- Hij verbindt zich ertoe zijn contract te behouden tot de ondertekening van de akte, en kan het vanaf die dag beëindigen.
- Vanaf de ondertekening van de akte is de koper dus alleen verantwoordelijk voor de verzekering. Zijn makelaar of bank kan de polis al bij het compromis voorbereiden: de kredietgever eist trouwens meestal een brandverzekering vóór hij de middelen vrijgeeft.
Voor een appartement
Het gebouw is in principe gedekt door een collectieve polis die de vereniging van mede-eigenaars afsloot. De premies maken deel uit van de lasten, die vanaf de ingenottreding aan de koper aangerekend worden. Die polis dekt het gebouw, niet de inboedel en niet altijd de privatieve inrichting: de koper verzekert best zijn inboedel en zijn aansprakelijkheid. De syndicus kan het verzekeringsattest van het gebouw bezorgen.
Als er vóór de akte schade ontstaat
De verkoper, die het risico draagt, moet het goed herstellen of de verzekeringsvergoeding aan de koper overdragen, naargelang wat het compromis bepaalt. Bij een belangrijke vernieling kan de koper vaak de ontbinding van de verkoop vragen. Een clausule die die opties regelt, voorkomt een geschil.
Voorbeeld: woning verkocht voor 350.000 euro, compromis getekend in maart, akte gepland in juni. In mei veroorzaakt een keukenbrand 40.000 euro schade. Afhankelijk van de clausule zijn er drie uitwegen: de verkoper laat vóór de akte herstellen; of de akte wordt tegen de afgesproken prijs getekend en de verkoper draagt zijn rechten tegen de verzekeraar over aan de koper (vergoeding na aftrek van de franchise, die de verkoper draagt); of, als de woning grotendeels vernield is, ziet de koper van de verkoop af en krijgt hij zijn voorschot terug. De cijfers zijn indicatief.
Niet-residentieel goed
Voor een winkel, kantoor of loods kan de aard van de uitbating een ruimere dekking dan brand vereisen. Het goed valt niet onder een collectieve polis van mede-eigendom. De koper gaat zijn dekking vóór de akte na met zijn verzekeraar; hij erkent dat de verkoper het behoud van de verzekering daarna niet waarborgt. Zie ook de verkoop van een handelspand.
Valkuilen
- De verkoper zegt zijn polis op bij het compromis: schade vóór de akte is dan door niemand gedekt.
- De koper laat zijn polis ingaan bij de overhandiging van de sleutels, na de akte: enkele dagen zonder dekking.
- Een goed dat maandenlang leegstaat: sommige polissen beperken de waarborg bij langdurige leegstand, na te gaan.
- Een handelspand verzekerd voor een activiteit die met de koper verandert.
- Vergeten in het compromis te regelen wat er gebeurt bij gedeeltelijke schade.
In het compromis
- Het principe: het risico blijft bij de verkoper tot de ondertekening van de akte
- De verklaring van de verkoper dat het goed verzekerd is, en zijn verbintenis de polis tot de akte te behouden
- Voor een appartement, de vermelding van de collectieve polis en van de verdeling van de premies in de lasten
- De verzekering van de bewoner als de ingenottreding niet samenvalt met de akte
- Het lot van schade vóór de akte: herstel, overdracht van de vergoeding of mogelijkheid tot ontbinding
Veelgestelde vragen
Moet de koper het goed al bij het compromis verzekeren?
Niet als het compromis het risico tot de akte bij de verkoper laat. Hij moet wel verzekerd zijn vanaf de ondertekening van de akte, of vanaf zijn vervroegde intrek. Hij kan zijn polis al bij het compromis voorbereiden, zodat ze op de juiste dag ingaat.
Mag de verkoper zijn verzekering na het compromis opzeggen?
Nee. Het model verplicht hem zijn contract tot de akte te behouden. Hij kan het beëindigen vanaf de ondertekening van de akte, door zijn verzekeraar te verwittigen.
Wat als de woning vóór de akte afbrandt?
De verkoper draagt het verlies. Naargelang de clausule herstelt hij het goed of draagt hij de verzekeringsvergoeding over, en kan de koper soms van de verkoop afzien als de schade groot is. Verwittig meteen de notaris.
Moet de koper van een appartement een brandverzekering afsluiten?
Het gebouw is gedekt door de collectieve polis van de mede-eigendom, waarvan hij zijn deel in de lasten betaalt. Hij moet wel zijn inboedel en aansprakelijkheid verzekeren, en nagaan wat de collectieve polis in de privatieve delen dekt.
Waarop letten als de akte uitgesteld wordt?
Dat de verkoper zijn verzekering tot de nieuwe datum behoudt, en dat de koper de start van de zijne verschuift. Woont de koper al in het goed, dan moet hij zijn aansprakelijkheid als bewoner voor de hele periode verzekeren.
Officiële bronnen
- Notaris.be: de verzekeringen bij de aankoop
- Assuralia: brandverzekering eigenaar
- Justel: wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen (artikel 111)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.