Stappen
Na de ondertekening van het compromis: termijnen, voorschot en authentieke akte
Tussen het compromis en de akte lopen verschillende termijnen en heeft elke partij verplichtingen. Hieronder vindt u de typische planning, wat de notarissen nagaan, wat het modelbeding bij wanprestatie voorziet, een rekenvoorbeeld en de punten die u aan uw klanten uitlegt.
De typische planning
- Ondertekening van het compromis: de verkoop is gesloten, de koper betaalt het voorschot.
- Enkele weken: vervulling van de opschortende voorwaarden, vooral het krediet.
- Voorbereiding van de akte: de notarissen controleren de titel, de hypotheken, de beslagen, de voorkooprechten en de fiscale en sociale schulden van de verkoper.
- Uiterlijk vier maanden na de ondertekening: registratie en betaling van de rechten, meestal bij de akte.
- Ondertekening van de akte: betaling van het saldo van de prijs, overhandiging van de sleutels volgens het compromis.
Het voorschot
- Het bedraagt meestal 10 % van de prijs, soms 5 %. Voor een pand van 300 000 € is het gebruikelijke voorschot dus 30 000 €.
- Het wordt overgeschreven op de derdenrekening van een notaris, die het bewaart tot de akte. Contante betaling is verboden bij de aankoop van vastgoed.
- Het wordt bij de akte op de prijs aangerekend, of terugbetaald als een opschortende voorwaarde niet wordt vervuld.
- Het compromis bepaalt of het om een geblokkeerde waarborg of een voorschot op de prijs gaat, en wat ermee gebeurt bij wanprestatie (zie Voorschot en waarborg).
De termijn van vier maanden
Een compromis over de verkoop van vastgoed moet binnen vier maanden na de ondertekening ter registratie worden aangeboden. De registratierechten zijn vanaf dan verschuldigd, ook als de akte nog niet is getekend. Daarom wordt de akte bijna altijd binnen die termijn gepland.
Voorbeeld: compromis getekend op 15 maart, registratie uiterlijk op 15 juli. Kan de akte niet vóór die datum worden getekend (laat krediet, ontbrekend attest), dan moet het compromis apart worden geregistreerd en moeten de rechten worden betaald, op straffe van een boete. Voorzie dus al bij de ondertekening een realistische aktedatum (zie Registratie van het compromis).
De rol van de notarissen
Elke partij mag zonder meerkost een eigen notaris kiezen: het ereloon wordt tussen hen verdeeld. De notaris van de koper bereidt vaak de kredietakte voor, die van de verkoper zorgt voor de doorhaling van de bestaande hypotheek. Vermeld beide notarissen in het compromis.
Vóór de akte vragen de notarissen de hypothecaire staat van het goed op, raadplegen ze het bestand van beslagberichten op naam van de verkoper en bevragen ze de FOD Financiën en de RSZ over zijn fiscale en sociale schulden. Duiken er schulden op, dan houdt de notaris de nodige bedragen in op de prijs: de verkoper moet dat weten voor zijn eigen budget.
Risico, verzekering en ingenottreding
- Het compromis bepaalt wanneer het risico overgaat: vaak bij de ondertekening van de akte. De koper heeft er alle belang bij zich vanaf het compromis tegen brand te verzekeren, en de verkoper zijn verzekering tot de akte te behouden.
- De ingenottreding gebeurt in principe bij de akte, tegen betaling van de prijs. Een vervroegde bewoning moet in een schriftelijke overeenkomst worden geregeld (zie Vervroegde ingenottreding).
- De meterstanden worden opgenomen bij de overhandiging van de sleutels.
Als een partij haar verbintenissen niet nakomt
Het modelbeding van het notariaat voorziet eerst een ingebrekestelling: wordt de verbintenis niet binnen 15 dagen uitgevoerd, dan kan de benadeelde partij de rechter om de gedwongen uitvoering van de verkoop vragen, of om de ontbinding. Bij ontbinding betaalt de in gebreke blijvende partij een forfaitaire schadevergoeding van 10 % van de prijs. Wordt de gedwongen uitvoering gevraagd, dan is dat forfait niet verschuldigd: de in gebreke blijvende partij vergoedt dan de werkelijke schade, naast de verwijlinteresten.
Wordt de prijs niet tijdig betaald, of wordt de akte door de fout van een partij vertraagd, dan zijn van rechtswege verwijlinteresten verschuldigd, aan de wettelijke interestvoet verhoogd met drie punten, per dag vertraging. Een onderneming die die interesten van een consument vordert, moet hem eerst een eerste herinnering sturen.
Indicatief voorbeeld: voor een prijs van 300 000 € bedraagt de forfaitaire vergoeding bij ontbinding 30 000 €. Zie ook Wanprestatie en schadebeding.
Na de akte
- Conformering van de elektrische installatie binnen 18 maanden als de keuring inbreuken op een oude installatie vaststelde.
- In Vlaanderen, energetische renovatie binnen zes jaar voor een pand met label E of F.
- Inschrijving op het adres binnen de termijn die nodig is om een verlaagd tarief of een abattement te behouden.
- Adreswijziging, overdracht van de energie- en watercontracten.
Valkuilen
- Denken dat de koper in de dagen na het compromis kan herroepen: die termijn bestaat in het Belgische recht niet voor een verkoop tussen particulieren.
- De koper het pand laten betrekken zonder overeenkomst of verzekering.
- De akte na vier maanden plannen zonder de registratie van het compromis te voorzien.
- Voor een appartement vergeten de syndicus de datum van de akte mee te delen.
Veelgestelde vragen
Kan de koper zich na het compromis terugtrekken?
Nee. Het Belgische recht voorziet geen herroepingstermijn voor de aankoop van vastgoed tussen particulieren. Enkel een niet vervulde opschortende voorwaarde of een akkoord tussen de partijen maakt een einde aan de verkoop.
Wat als de akte niet binnen vier maanden wordt getekend?
Het compromis moet toch worden geregistreerd en de rechten moeten worden betaald. Bij laattijdige registratie komen er boetes bij.
Wie bewaart het voorschot?
De aangewezen notaris, op zijn derdenrekening, tot de ondertekening van de akte of tot de partijen het eens zijn over de terugbetaling.
Moet de koper het pand al vanaf het compromis verzekeren?
Dat is sterk aan te raden. Ook al gaat het risico pas bij de akte over, een schadegeval tussen beide ondertekeningen kan tot discussie leiden. Een brandverzekering vanaf het compromis beschermt de koper en stelt zijn bank gerust.
Wat kost een vertraging bij de ondertekening?
De partij in fout is verwijlinteresten verschuldigd aan de wettelijke interestvoet verhoogd met drie punten, per dag, op de prijs. Wordt de vertraging een wanprestatie, dan kan de andere partij de ontbinding vragen met een vergoeding van 10 % van de prijs.
Officiële bronnen
- Notaris.be: waarom moet je na het compromis wachten op de notariële akte?
- Notaris.be: waarom moet ik een waarborg of voorschot betalen?
- FOD Financiën: registratierechten
- Justel: Burgerlijk Wetboek, Boek 5 « Verbintenissen »
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, koop (artikelen 1582 en volgende)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.