Partijen bij de verkoop

De bedrijfsleider die van zijn vennootschap koopt, of eraan verkoopt

Het is een vaak voorkomende verrichting: de vennootschap kocht vijftien jaar geleden een villa, de zaakvoerder wil ze vóór zijn pensioen op zijn naam zetten. Of omgekeerd: hij draagt het kantoor dat hij privé bezit over aan zijn vennootschap. De verkoop is mogelijk, maar moet de belangenconflictprocedure van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen volgen en tegen een normale prijs gebeuren. Dit zijn de regels, een rekenvoorbeeld en de clausule die u voorziet.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De belangenconflictprocedure

In een BV is artikel 5:76 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen van toepassing wanneer een bestuurder rechtstreeks of onrechtstreeks een vermogensrechtelijk belang heeft dat strijdig is met dat van de vennootschap, bij een beslissing die tot de bevoegdheid van het bestuursorgaan behoort:

  • de betrokken bestuurder licht de andere bestuurders in; zijn verklaring en toelichting worden opgenomen in de notulen van hun vergadering, en hij neemt niet deel aan de beraadslaging en de stemming;
  • hebben alle bestuurders een belangenconflict, of is de bedrijfsleider enige bestuurder, dan wordt de beslissing aan de algemene vergadering voorgelegd; keurt zij ze goed, dan kan het bestuursorgaan ze uitvoeren;
  • de enige bestuurder die ook enige aandeelhouder is, mag zelf beslissen;
  • de aard van de beslissing en de vermogensrechtelijke gevolgen worden beschreven in de notulen of een bijzonder verslag, dat integraal wordt opgenomen in het jaarverslag of in een stuk dat samen met de jaarrekening wordt neergelegd; de eventuele commissaris beoordeelt ze in zijn verslag (artikel 5:77).

In een NV geldt een gelijkaardige procedure voor de raad van bestuur (artikel 7:96). Gebruikelijke verrichtingen tegen marktvoorwaarden vallen buiten de procedure, maar de verkoop van een pand aan de bedrijfsleider is doorgaans geen gebruikelijke verrichting.

De sancties

De vennootschap kan de nietigheid vorderen van een beslissing die met miskenning van de procedure werd genomen, als de wederpartij wist of had moeten weten dat de procedure niet werd nageleefd (artikel 5:77). Is de koper de bedrijfsleider zelf, dan is die kennis moeilijk te betwisten: de verkoop is dus kwetsbaar. De bestuurders kunnen bovendien hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade wanneer de beslissing een onrechtmatig financieel voordeel opleverde ten nadele van de vennootschap (artikel 5:78). Een latere koper, of de bank die financiert, kan het bewijs vragen dat de procedure werd gevolgd.

De prijs moet een marktprijs zijn

  • Verkoop onder de waarde: het verschil kan worden geherkwalificeerd als voordeel van alle aard of dividend voor de bedrijfsleider, en als abnormaal voordeel voor de vennootschap.
  • Verkoop door de bedrijfsleider boven de waarde: het surplus kan worden geherkwalificeerd als bezoldiging of verdoken dividend.
  • Registratierechten: ze worden berekend op de verkoopwaarde als die hoger is dan de prijs, en de administratie controleert verkopen tussen verbonden partijen graag (zie verkopen onder de marktwaarde).

Een onafhankelijke schatting door een deskundige of makelaar, gevoegd bij het dossier, is de beste bescherming (zie een pand schatten).

Rekenvoorbeeld

Een BV bezit een villa in Vlaanderen, geschat op 600.000 euro. De zaakvoerder stelt voor ze over te nemen voor 450.000 euro, de prijs die de vennootschap vijftien jaar geleden betaalde.

PostTegen de afgesproken prijsTegen de verkoopwaarde
Grondslag van het verkooprecht (12 % in Vlaanderen)450.000 €600.000 €
Verkooprecht54.000 €72.000 €
Verschil dat bij de zaakvoerder kan worden belast150.000 €0 €

Toont de administratie aan dat de waarde 600.000 euro bedraagt, dan is het verkooprecht op die waarde verschuldigd, en kan het verschil van 150.000 euro bij de zaakvoerder als voordeel worden belast. Koopt hij de villa om er te wonen, dan kan de zaakvoerder, zoals elke natuurlijke persoon, het Vlaamse verlaagde tarief vragen als hij de voorwaarden vervult. Die bedragen zijn indicatief.

De andere punten om na te gaan

  • De vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennootschap: wie tekent voor haar, als de bedrijfsleider zelf koper is?
  • Eventuele statutaire bepalingen of aandeelhoudersovereenkomsten
  • De gebruikelijke attesten: EPC, bodem, stedenbouw, elektriciteit
  • Voor een vennootschap die een nieuw gebouw verkoopt, de eventuele btw (zie btw en wet Breyne)
  • Voor de bedrijfsleider die als woning koopt, de toegang tot de gunstregimes volgens het Gewest (zie registratierechten)

In het compromis

"De verkopende vennootschap wordt vertegenwoordigd door mevrouw Y, bestuurder, krachtens een beslissing van het bestuursorgaan van 14 oktober 2026, genomen overeenkomstig artikel 5:76 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, waarbij de kopende bestuurder, de heer X, niet aan de beraadslaging deelnam. De prijs werd bepaald op basis van het schattingsverslag dat op 1 oktober 2026 door een onafhankelijke deskundige werd opgesteld en waarvan een kopie is bijgevoegd."

Is de zaakvoerder enige bestuurder, dan verwijst de clausule naar de beslissing van de algemene vergadering die de verkoop goedkeurde. Zie ook een vennootschap als verkoper of koper en een onroerend goed inbrengen in een vennootschap.

Valkuilen

  • De historische aankoopprijs als verkoopprijs overnemen.
  • Het compromis tekenen vóór de beslissing van het bestuursorgaan of de algemene vergadering.
  • De vennootschap laten tekenen door de kopende bedrijfsleider zelf, zonder voorafgaande beslissing.
  • Vergeten de beslissing in het jaarverslag te vermelden.

Veelgestelde vragen

Mag een zaakvoerder een pand van zijn eigen vennootschap kopen?

Ja, op voorwaarde dat hij de belangenconflictprocedure van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen naleeft en een prijs betaalt die met de marktwaarde overeenstemt.

Wat als de zaakvoerder de enige bestuurder is?

Dan moet de beslissing aan de algemene vergadering worden voorgelegd. Is hij ook de enige aandeelhouder, dan mag hij zelf beslissen, maar de beslissing en haar vermogensrechtelijke gevolgen moeten worden beschreven en met de jaarrekening openbaar gemaakt.

Wat als de prijs te laag is?

Het verschil kan worden belast als voordeel van alle aard of dividend voor de bedrijfsleider, en de registratierechten zijn verschuldigd op de verkoopwaarde.

Kan de verkoop worden vernietigd als de procedure niet werd gevolgd?

Ja. De vennootschap kan de nietigheid vorderen als de wederpartij wist of had moeten weten dat de procedure niet werd nageleefd, wat bijna altijd zo is wanneer de koper de bedrijfsleider is.

Is een schatting nodig?

Ze is niet altijd verplicht, maar een onafhankelijke schatting bij het dossier is de beste bescherming tegen een fiscale herkwalificatie.

Kan de bedrijfsleider het verlaagde tarief voor zijn woning genieten?

Ja, hij koopt als natuurlijke persoon en kan het gunstregime van het Gewest vragen als hij de voorwaarden vervult, zoals elke koper.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook