Partijen bij de verkoop

Een Belgisch goed verkopen in een internationale nalatenschap

De moeder woonde in Spanje, twee kinderen wonen in Brussel, het derde in Montreal, en het ouderlijk huis staat in Hasselt. Vóór een compromis wordt getekend, moet men weten welk recht de nalatenschap regelt, wie precies de erfgenamen zijn, hoe zij dat in België zullen bewijzen en wie welke belasting betaalt. Anders wordt de aktedatum die de koper werd beloofd niet gehaald. Dit zijn de stappen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Welk recht beheerst de nalatenschap?

Voor overlijdens sinds 17 augustus 2015 is de Europese verordening 650/2012 in België van toepassing (artikel 83). De nalatenschap wordt in haar geheel beheerst door het recht van de staat waar de erflater op het tijdstip van overlijden zijn gewone verblijfplaats had (artikel 21). Had de erflater bij wijze van uitzondering een kennelijk nauwere band met een andere staat, dan is het recht van die staat van toepassing.

De erflater kon in een testament ook het recht kiezen van de staat waarvan hij de nationaliteit had (artikel 22). Dat recht bepaalt wie erft, in welke verhouding, en de bevoegdheden van de erfgenamen. Eenzelfde recht geldt dus in principe voor alle goederen, ook voor het onroerend goed in België. De formaliteiten voor de overgang van het Belgische goed (akte van erfopvolging, overschrijving) blijven aan het Belgische recht onderworpen.

Drie toestanden, drie trajecten

Laatste verblijfplaats van de overledeneErfrechtBewijs van de hoedanigheid van erfgenaamBelasting in België
BelgiëBelgisch recht, tenzij keuze voor het nationale rechtBelgische akte of attest van erfopvolgingErfbelasting of successierecht van het Gewest van de laatste woonplaats, op het hele vermogen
Andere lidstaat van de Unie die de verordening toepastRecht van die staat, tenzij keuzeEuropese erfrechtverklaring, daarna Belgische akte van erfopvolgingRecht van overgang bij overlijden op de onroerende goederen in België
Staat buiten de UnieRecht van die staat, tenzij keuzeBuitenlandse akte van bekendheid, apostille en vertaling, daarna Belgische akte van erfopvolgingRecht van overgang bij overlijden op de onroerende goederen in België

De hoedanigheid van erfgenaam bewijzen

  • De Europese erfrechtverklaring, afgeleverd door de bevoegde autoriteit van de lidstaat waarvan het recht van toepassing is, wordt in België zonder procedure erkend. Let op: de gewaarmerkte afschriften zijn maar zes maanden geldig, met de einddatum op het afschrift; daarna moet een verlenging of een nieuw afschrift worden gevraagd (artikel 70).
  • Bij gebrek daaraan, een akte van bekendheid of een gelijkwaardig buitenlands document, in voorkomend geval met een apostille en een vertaling.
  • In België stelt de notaris daarna de akte van erfopvolging op, die wordt overgeschreven (zie de hoedanigheid van erfgenaam bewijzen). Het Burgerlijk Wetboek laat de overschrijving van de verkoop pas toe als een akte van erfopvolging die de verkopers aanwijst, werd overgeschreven (artikel 3.30).

Een buitenlands testament moet vroeg worden opgespoord: het kan een legataris aanwijzen die niet tot de kinderen behoort, of een testamentuitvoerder met bevoegdheden over het goed.

De erfbelasting in België

Was de overledene rijksinwoner, dan is de erfbelasting of het successierecht van het Gewest van zijn laatste fiscale woonplaats van toepassing op zijn hele vermogen, ook op de goederen in het buitenland. Was hij niet-rijksinwoner, dan is in België een recht van overgang bij overlijden verschuldigd op de onroerende goederen in België alleen. In beide gevallen moet in België een aangifte van nalatenschap worden ingediend. Verdragen ter voorkoming van dubbele belasting bestaan slechts met enkele landen, en soms kan een belastingkrediet worden verkregen. Erfgenamen die verkopen vóór ze die belasting betaalden, moeten er bij de verdeling van de prijs rekening mee houden (zie nalatenschap en onverdeeldheid).

De verkoop organiseren

  • Het toepasselijke recht en de volledige lijst van erfgenamen vaststellen vóór een koper wordt gezocht
  • Overlijdensakte, eventueel testament, erfrechtverklaring of gelijkwaardig document en vertalingen verzamelen
  • Op afstand laten tekenen met een notariële volmacht of een gekwalificeerde elektronische handtekening (zie volmacht)
  • Voor elke erfgenaam die geen inwoner is een woonstkeuze in België voorzien (zie kennisgevingen)
  • De fiscale verplichtingen van de verkoper-niet-inwoner voorzien (zie buitenlandse partij)

In het compromis

Het compromis vermeldt de overledene, de datum van overlijden en elke verkopende erfgenaam, met het deel dat hij verkrijgt. Het voorziet een realistische aktetermijn, die rekening houdt met het verkrijgen van de erfrechtverklaring of de akte van bekendheid, hun vertaling en de akte van erfopvolging. Staat de devolutie nog niet vast, dan beschermt een opschortende voorwaarde die verband houdt met het bewijs van de hoedanigheid van erfgenaam van de verkopers beide partijen, met een uiterste datum en het lot van het voorschot als ze niet vervuld wordt (zie termijn voor de akte).

Valkuilen

  • Vertrekken van de nationaliteit van de overledene in plaats van zijn gewone verblijfplaats.
  • De notaris een vervallen afschrift van de Europese erfrechtverklaring bezorgen.
  • Een buitenlands testament pas na de ondertekening van het compromis ontdekken.
  • Een reservataire erfgenaam volgens het toepasselijke buitenlandse recht vergeten.
  • De akte binnen vier maanden beloven zonder rekening te houden met vertalingen en apostilles.

Veelgestelde vragen

Welk recht geldt voor de nalatenschap van een Belg die in het buitenland overleed?

Voor een overlijden sinds 17 augustus 2015: het recht van de staat van zijn gewone verblijfplaats bij overlijden, tenzij hij in een testament het recht van zijn nationaliteit koos (Europese verordening 650/2012).

Volstaat de Europese erfrechtverklaring om in België te verkopen?

Ze bewijst de hoedanigheid van erfgenaam zonder andere procedure. De Belgische notaris stelt daarna de akte van erfopvolging op, die vóór of met de verkoop wordt overgeschreven.

Hoe lang is een afschrift van de Europese erfrechtverklaring geldig?

In principe zes maanden, met de einddatum op het afschrift. Daarna moet een verlenging of een nieuw afschrift worden gevraagd aan de autoriteit die ze afleverde.

Is in België erfbelasting verschuldigd als de overledene in het buitenland woonde?

Ja, een recht van overgang bij overlijden is verschuldigd op de onroerende goederen in België, en in België moet een aangifte worden ingediend.

Moeten de erfgenamen naar België komen om te tekenen?

Nee. Ze kunnen het compromis en de akte tekenen via een notariële volmacht of, naargelang het geval, met een gekwalificeerde elektronische handtekening. Een woonstkeuze in België vergemakkelijkt de kennisgevingen.

Wat als na het compromis een buitenlands testament opduikt?

Het kan de lijst van erfgenamen wijzigen of het goed aan een legataris toekennen. Zijn de ondertekenaars niet alle rechthebbenden, dan kan de akte niet zoals voorzien worden verleden: vandaar het belang van een opschortende voorwaarde.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook