Attesten en energie

De risico's van de ondergrond en de omgeving bij de verkoop

Naast bodemverontreiniging en overstromingen lopen sommige goederen minder bekende risico's: instortingen in karstgebied, een oude mijnschacht, PFAS-verontreiniging, de nabijheid van een Seveso-bedrijf. Die beperkingen wegen op de waarde van het goed en op bouwplannen. De verkoper moet de koper inlichten over wat hij weet, en de koper doet er goed aan zelf na te gaan vóór hij tekent.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Karst en oude ontginningen in Wallonië

De kalkrijke ondergrond van hele streken (Condroz, Calestienne, Doornikse streek, Entre-Sambre-et-Meuse) vertoont karstverschijnselen: dolines, slikgaten, holtes die kunnen instorten. Het steenkoolbekken (Luik, Charleroi, Centrum, Borinage) telt oude schachten en gangen, soms slecht gelokaliseerd. Die beperkingen staan op het Waalse geoportaal (WalOnMap) en kunnen een vergunning beïnvloeden, een geotechnisch onderzoek of speciale funderingen opleggen, of bouwen zelfs onmogelijk maken.

Het Waalse model laat de verkoper verklaren, op basis van de raadplegingszones van de directie industriële, geologische en mijnrisico's (DRIGM) en de aan de koper bezorgde informatiefiche ondergrond (FISS), of het goed getroffen is door een exclusieve vergunning voor de opsporing of ontginning van ondergrondse rijkdommen, een mijnconcessie, een vergunning voor aardolie of brandbare gassen, een erfdienstbaarheid uit het Waalse wetboek van het beheer van de ondergrondse rijkdommen, of een mijnschacht of -uitgang. De koper kan aanvaarden te tekenen zonder de FISS af te wachten; de verkoper verbindt zich dan om ze uiterlijk bij de akte te bezorgen.

De PFAS-zones in Vlaanderen

Rond bepaalde industriële sites heeft Vlaanderen zones afgebakend waar no-regretmaatregelen gelden (moestuin, eieren van eigen kippen, uitgegraven bodem). De verkoper verklaart of het goed in de inventaris van PFAS-risicolocaties staat of in zo'n zone ligt, met vermelding van het dossiernummer; de koper wordt naar de geldende maatregelen verwezen. PFAS raken ook de bodem zelf: zie onze gids over bodemverontreiniging.

Seveso-bedrijven

Inrichtingen die grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen behandelen, vallen onder de zogenaamde Seveso-regelgeving over zware ongevallen. In hun omgeving kunnen de stedenbouwkundige regels nieuwe constructies beperken of een bijzonder advies vereisen. Dat is als zodanig geen verplichte vermelding in het compromis, maar de informatie blijkt in principe uit de stedenbouwkundige inlichtingen en kan doorslaggevend zijn voor een koper die wil uitbreiden, splitsen of bouwen.

Waar u zich informeert per Gewest

RisicoVlaanderenBrusselWallonië
Algemene kaartenGeopunt en OmgevingsloketBruGISWalOnMap (Waals geoportaal)
Ondergrond (karst, mijnen)Weinig relevantWeinig relevantRaadplegingszones DRIGM en FISS
PFASInventaris en no-regretzones (Omgeving Vlaanderen)Informatie van Leefmilieu BrusselInformatie van de Waalse overheidsdienst
BodemverontreinigingBodemattest OVAMBodemattest Leefmilieu BrusselBDES-uittreksel
Seveso en stedenbouwGemeentelijke stedenbouwkundige inlichtingenGemeentelijke stedenbouwkundige inlichtingenGemeentelijke stedenbouwkundige inlichtingen

Overstromingen hebben een eigen regeling, met verplichte vermeldingen in Vlaanderen en Wallonië: zie onze gids over overstromingsgevoelige gebieden.

Wat de verkoper moet zeggen

Ook als geen enkele tekst een vermelding oplegt, heeft de verkoper een algemene informatieplicht. Een verkoper die een belangrijk risico kent (een doline in de tuin, een verzakking, een ongunstig geotechnisch onderzoek) en het verzwijgt, riskeert de vernietiging van de verkoop wegens bedrog of een vordering wegens verborgen gebreken, en een exoneratieclausule beschermt hem niet als hij het probleem kende. Omgekeerd kan een risico dat duidelijk in het compromis staat en door de koper is aanvaard, hem later niet meer worden verweten.

Valkuilen

  • Een bouwgrond in karstgebied verkopen zonder te melden dat de vergunning een geotechnisch onderzoek en duurdere funderingen kan vergen.
  • In Wallonië tekenen zonder FISS terwijl het goed in een raadplegingszone ligt, zonder te regelen dat ze vóór de akte wordt bezorgd.
  • Vertrouwen op een advertentie of een bezoek: de officiële kaarten en de stedenbouwkundige inlichtingen primeren.
  • Het bodemattest (verontreiniging) verwarren met de geologische beperkingen: dat zijn twee aparte controles.

In het compromis

  • Het gewestelijke geoportaal (Geopunt, BruGIS, WalOnMap) vóór de verkoop raadplegen en een kopie bewaren
  • In Wallonië de FISS aanvragen als het goed in een raadplegingszone ligt, en de verklaring van de verkoper over mijnen en ondergrondvergunningen opnemen
  • In Vlaanderen de verklaring over de PFAS-inventaris en de no-regretzones overnemen
  • Elk risico vermelden dat de verkoper kent, ook als het niet verplicht is
  • Voor een bouwgrond zo nodig een opschortende voorwaarde van een gunstig geotechnisch onderzoek of van het verkrijgen van de vergunning voorzien

Veelgestelde vragen

Is een goed in karstgebied onverkoopbaar?

Nee. Het is verkoopbaar, maar sommige projecten kunnen beperkt worden of een geotechnisch onderzoek en aangepaste funderingen vergen. De koper moet dat vóór de ondertekening weten, zodat hij er rekening mee houdt in zijn prijs en zijn project.

Waar vindt u informatie over oude mijnen?

Op het Waalse geoportaal, dat de raadplegingszones van de DRIGM toont, en bij de Waalse overheidsdienst, die de informatiefiche ondergrond (FISS) aflevert. De verkoper bezorgt ze aan de koper en legt zijn verklaring af in het compromis.

Kan men tekenen vóór de FISS er is?

Ja, als de koper dat uitdrukkelijk aanvaardt. Het model bepaalt dan dat de verkoper zich verbindt om de fiche uiterlijk bij de authentieke akte te bezorgen. Bij een bouwgrond kan een opschortende voorwaarde de koper beschermen als de fiche een beperking aan het licht brengt.

Moet een risico vermeld worden als het niet verplicht is?

Ja, dat is voorzichtig. Een verkoper die een belangrijk risico kent en verzwijgt, riskeert vernietiging wegens bedrog of een vrijwaringsvordering. Een duidelijke vermelding die de koper aanvaardt, beschermt hem.

Wat betekent een PFAS-no-regretzone voor de koper?

Er gelden aanbevelingen, bijvoorbeeld voor groenten uit de moestuin, eieren en de afvoer van grond. Ze verbieden niet om in het goed te wonen, maar de koper moet er vóór de ondertekening van op de hoogte zijn.

Moet de nabijheid van een Seveso-bedrijf in het compromis?

Dat is niet overal als zodanig een verplichte vermelding. De informatie blijkt in principe uit de stedenbouwkundige inlichtingen; beperkt ze de mogelijke projecten, dan neemt u ze best op in het compromis.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook