Bijzondere situatie

Een bos of natuurperceel verkopen

Een bosperceel achter de woning, een vijver in natuurgebied, een weide in het ecologisch netwerk: die goederen volgen eigen regels over kappen, gebruik en soms voorkoop. In Vlaanderen heeft de verkoper zelfs een specifieke informatieplicht vóór de ondertekening. Dit moet u nagaan voor u het compromis opstelt.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Is het goed een bos in de zin van de wet?

In Vlaanderen definieert het Bosdecreet van 13 juni 1990 een bos ruim: grondoppervlakten waarvan de bomen en de houtachtige struikvegetatie het belangrijkste bestanddeel uitmaken, met een eigen fauna en flora. Een bebost perceel kan een bos zijn, ook als het klein is of dicht bij een woning ligt. De boskartering van 1990, de bosreferentielaag van 2000 en de digitale boswijzer op Geopunt helpen om het na te gaan.

Is het goed een bos, dan vereist het kappen van bomen een machtiging van het Agentschap voor Natuur en Bos en, voor stedenbouwkundige handelingen, een vergunning met een plicht tot herbebossing of compensatie.

In Vlaanderen: de koper inlichten vóór de ondertekening

Artikel 91 van het Bosdecreet verplicht de verkoper om de koper vóór het sluiten van de overeenkomst in te lichten over de verplichtingen die krachtens het decreet op het goed rusten. De rechten en plichten gaan daarna over op de koper, in de mate dat hij het beheer van het bos verkrijgt.

  • De akte bevat een aparte rubriek « Bosdecreet » waarin de verkoper verklaart dat hij die informatieplicht naleefde en de nodige stukken overhandigde.
  • Het bestaan van een bosbeheerplan en de referenties ervan worden vermeld.
  • De notaris meldt de wijziging van bosbeheerder binnen zestig dagen na de ondertekening van de akte aan het Agentschap.
  • De verkoper die de koper niet inlichtte, blijft gehouden tot de verplichtingen van het decreet, tenzij de koper vóór de akte ingelicht werd.

Beheerplannen en ecologisch netwerk

  • Er kan een bosbeheerplan of natuurbeheerplan bestaan, met verplichtingen voor een bepaalde duur. Het compromis vermeldt de datum, de looptijd en de verplichtingen.
  • Een goed in het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) of een grote eenheid natuur kent gebruiksbeperkingen.
  • Een erkend natuurreservaat is bezwaard met een erfdienstbaarheid van openbaar nut van duurzaam beheer als reservaat; de verkoper moet het Agentschap binnen dertig dagen van de verkoop op de hoogte brengen.
  • In Vlaanderen bestaat een verlaagd verkooprecht voor bepaalde onbebouwde gronden met een goedgekeurd natuurbeheerplan type 2 of 3; het moet in de akte gevraagd worden, met een afschrift van de goedkeuringsbeslissing.

Voorkooprechten

Voor goederen in bepaalde natuur- of bosgebieden kunnen voorkooprechten bestaan ten voordele van het Agentschap voor Natuur en Bos of andere overheden. In Vlaanderen gaat u ze na in het e-voorkooploket. In Wallonië bestaan voorkooprechten onder meer in de perimeters van het CoDT. De verkoop gebeurt dan onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening. Is het bos verpacht aan een landbouwer of verhuurd voor de jacht, dan kunnen er andere rechten bijkomen: zie pacht en jachtrecht.

In Wallonië en Brussel

VlaanderenWalloniëBrussel
HoofdtekstBosdecreet van 1990, NatuurdecreetCode forestier, natuurbehoudswetNatuurordonnantie, regeling van het Zoniënwoud
Natura 2000Speciale beschermingszonesVerboden en toelatingen voor veel handelingenNatura 2000-gebieden en reservaten
Waar nagaanBoswijzer, e-voorkooploketStedenbouwkundige inlichtingen, geoportaalStedenbouwkundige inlichtingen

In Wallonië regelt de Code forestier het bosbeheer, en Natura 2000-gebieden leggen verboden en toelatingen op voor veel handelingen: drainage, wijziging van het reliëf, rooien van hagen of merkwaardige bomen. Zie onze gids Natura 2000.

Valkuilen

  • De koper beloven dat hij mag ontbossen om te bouwen of de tuin te vergroten.
  • De voorafgaande informatieplicht van het Vlaamse Bosdecreet vergeten.
  • Een lopend beheerplan negeren, waarvan de verplichtingen op de koper overgaan.
  • Een bos met jachtpacht verkopen zonder de huur te vermelden.
  • De voorkooprechten van de natuuroverheden niet nagaan.

Wat het compromis moet zeggen

  • Of het goed een bos is in de zin van de wet, met de bron van de controle
  • In Vlaanderen de verklaring van de verkoper dat hij de koper over de verplichtingen van het Bosdecreet heeft ingelicht en de stukken heeft overhandigd
  • De lopende beheerplannen en hun verplichtingen
  • De ligging in VEN, natuurreservaat of Natura 2000-gebied
  • De toepasselijke voorkooprechten en de opschortende voorwaarde
  • Gekende herstelvorderingen of inbreuken

Veelgestelde vragen

Mag men de bomen van een gekocht bos vrij kappen?

Neen. In Vlaanderen vereist kappen in een bos een machtiging en vaak een compensatie. In Wallonië leggen de Code forestier en Natura 2000 ook regels op. De koper moet dat weten voor hij koopt.

Valt een klein bosje in de tuin eronder?

Dat kan. De wettelijke definitie is ruim; enkel een controle op de officiële kartering, zoals de boswijzer in Vlaanderen, geeft uitsluitsel.

Wat moet de verkoper van een bos in Vlaanderen doen?

De koper vóór de ondertekening van de overeenkomst inlichten over de verplichtingen van het Bosdecreet en hem de nodige stukken bezorgen, waaronder een eventueel bosbeheerplan. De akte stelt dat vast in een aparte rubriek.

Wie kan een voorkooprecht op een bos hebben?

Naargelang de situatie een gewestelijke overheid bevoegd voor natuur en bos. Ga de voorkoopregisters na voor het compromis en voorzie de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening.

Kan een erkend natuurreservaat verkocht worden?

Ja, maar het reservaat blijft bezwaard met een erfdienstbaarheid van openbaar nut van beheer als natuurreservaat. In Vlaanderen meldt de verkoper de verkoop binnen dertig dagen aan het Agentschap.

Betaalt men minder registratierechten voor natuurgrond?

In Vlaanderen bestaat een verlaagd tarief voor bepaalde onbebouwde gronden met een goedgekeurd natuurbeheerplan type 2 of 3, dat in de akte gevraagd moet worden. Laat de voorwaarden door de notaris nagaan.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook