Stedenbouw en voorkoop
Het Vlaamse maatregelenregister bij een verkoop
Sinds 1 april 2026 moeten de notaris en de vastgoedmakelaar die een goed in Vlaanderen verkopen het maatregelenregister van het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving raadplegen. Hier leest u wat dat register bevat, hoe u het raadpleegt, wat het nog niet toont en wat u ervan overneemt in de advertentie en het compromis.
Een centraal register van handhavingsmaatregelen
Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023 organiseert een gemeenschappelijke regeling van toezicht en sancties voor tal van Vlaamse materies. Het voert een centraal register in, het maatregelenregister, dat het Agentschap Justitie en Handhaving bijhoudt op het Vlaams Handhavingsplatform.
Volgens de Vlaamse overheid lijst dat register de gerechtelijke en bestuurlijke publieke herstel- en beveiligingsmaatregelen op die worden opgelegd na de vaststelling van publieke schade of om dreigende publieke schade te voorkomen. Het gaat onder meer om:
- aanmaningen;
- publieke herstelvorderingen;
- herstelbeslissingen;
- attesten van uitvoering, die vaststellen dat een maatregel is uitgevoerd.
Het decreet geldt niet in één keer: elke materie stapt in op een vastgestelde datum. Voor vastgoed zijn deze datums van belang:
| Sinds | Materies in het register |
|---|---|
| 1 april 2026 | Ruimtelijke ordening (VCRO), milieubeleid, onroerend erfgoed, handelsvestigingsbeleid, toeristische logies en andere |
| 1 juli 2026 | Landbouw en zeevisserij |
| 8 september 2026 | Vlaamse Codex Wonen (woningkwaliteit, domiciliefraude) en scheepvaart |
Wie moet het raadplegen, en wanneer
Artikel 83 van het Kaderdecreet verplicht de notaris (§4) en de vastgoedmakelaar (§5) die belast zijn met de overdracht van een onroerend goed of van de zakelijke rechten die eraan verbonden zijn, het register te raadplegen. De verplichting geldt sinds 1 april 2026.
- De notaris raadpleegt het vóór elke akte, brengt de partijen vóór het verlijden op de hoogte van de gegevens die een impact hebben op het goed, zonder de persoonsgegevens, en vermeldt die laatste in de akte.
- De vastgoedmakelaar raadpleegt het zodra hij met de verkoop belast is: hij heeft het nodig voor zijn advertentie en voor het compromis (zie verder).
Voor een verhuring van meer dan negen jaar, een erfpacht of een opstalrecht eist de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening ook de vermelding van lopende maatregelen (artikelen 5.2.5 en 5.2.6 VCRO). Of de makelaar het register dan moet raadplegen, hangt af van het begrip « overdracht van zakelijke rechten »: raadpleeg het bij twijfel en ga de regel na bij de notaris.
De eigenaar kan zelf zijn eigen definitieve bestuurlijke sancties en maatregelen bekijken via Mijn Burgerprofiel (of via het e-loket ondernemers voor een vennootschap). Dat helpt om het dossier voor te bereiden, maar vervangt de raadpleging door de makelaar niet.
Hoe raadplegen: het VIP en de kostprijs
De makelaar en de notaris raadplegen het register via het Vastgoedinformatieplatform (VIP), het Vlaamse platform dat al gebruikt wordt voor het stedenbouwkundig uittreksel. Het product heet « Maatregelenregister voor overdracht » en wordt per kadastraal perceel besteld. De gegevens komen van het Agentschap Justitie en Handhaving, via het Vlaams Datanutsbedrijf (athumi).
De kostprijs werd vastgelegd bij besluit van de Vlaamse Regering van 30 april 2026 (Belgisch Staatsblad van 18 mei 2026): sinds 1 juli 2026 een platformretributie van 1,40 euro en een bronretributie van 6,50 euro per perceel, jaarlijks geïndexeerd; vanaf het elfde perceel kost de raadpleging niets meer. Hetzelfde besluit verlaagde de platformretributie van het vastgoedinformatiedossier (stedenbouwkundig uittreksel) tot 21,60 euro.
Bestel een raadpleging voor elk perceel dat verkocht wordt (afzonderlijke tuin, garage, stuk grond), bewaar het uittreksel en noteer de datum: die datum komt in het compromis.
Wat het register niet toont
Een leeg uittreksel (« geen maatregelen gevonden op het perceel ») betekent niet dat het goed in orde is:
- Het register begon leeg. Volgens de FAQ van het VIP was het vóór 1 april 2026 leeg en bevat het enkel dossiers die sinds die datum nieuw zijn of behandeld werden; er werd geen oudere historiek in opgenomen.
- Elke materie heeft haar datum: maatregelen inzake woningkwaliteit komen er pas sinds 8 september 2026 in.
- Oudere maatregelen moet u elders zoeken: in het stedenbouwkundig uittreksel (artikel 5.2.1 VCRO viseert ook maatregelen die onder het vroegere ruimtelijke ordeningsrecht werden opgelegd), in het hypothecair getuigschrift (een herstelvordering of vonnis wordt er overgeschreven) en, voor woningkwaliteit, bij de gemeente en in het register van herstelvorderingen van de Vlaamse Codex Wonen (artikel 3.44, zoals van kracht tot 7 september 2026).
- Een niet vastgestelde overtreding staat nergens: vergelijk altijd het werkelijke goed met de vergunningen (zie onze gids over stedenbouwkundige overtredingen).
De makelaar ziet niet het volledige bestuurlijke dossier: artikel 83, §5, beperkt zijn toegang, enkel voor het over te dragen goed, tot de beschrijving van de schade of de inbreuk en tot de datum en het type van de bestuursdocumenten (aanmaning, herstelbeslissing…), zonder toegang tot de documenten zelf. Vraag de verkoper dus ook naar elk proces-verbaal, elke aanmaning, elk stakingsbevel of elke lopende procedure, en noteer zijn antwoord.
De advertentie: een verplichte vermelding
Artikel 5.2.6, 3°, van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening verplicht iedereen die voor eigen rekening of als tussenpersoon een goed verkoopt, in de publiciteit te vermelden:
- of het goed het voorwerp uitmaakt van een beveiligingsmaatregel of publieke herstelmaatregel als vermeld in artikel 2, 10° en 23°, van het Kaderdecreet, dan wel of een procedure voor het opleggen van een dergelijke maatregel hangende is;
- of het goed het voorwerp uitmaakt van een rechterlijke herstelmaatregel of een bestuurlijke maatregel opgelegd onder het vroegere ruimtelijke ordeningsrecht, of van een nog hangende procedure.
Andere vermeldingen zijn enkel toegestaan voor zover ze de kandidaat-koper niet misleiden over de stedenbouwkundige status van het goed. Een korte formule volstaat, bijvoorbeeld: « Handhavingsmaatregel of hangende procedure: geen gekend (maatregelenregister geraadpleegd op DD/MM/JJJJ) ». De overige vermeldingen vindt u in onze gids over de verplichte vermeldingen in de advertentie.
Wat het compromis moet vermelden
Artikel 5.2.5 VCRO richt zich tot iedereen die een onderhandse verkoopovereenkomst opmaakt: naast de vergunningen en de bestemming moeten in voorkomend geval de opgelegde beveiligingsmaatregelen of publieke herstelmaatregelen en de hangende procedures worden vermeld. Artikel 83, §5, van het Kaderdecreet bevestigt dat voor de makelaar: bij het voeren van publiciteit en het opmaken van onderhandse overeenkomsten vermeldt hij de gegevens uit het register die een impact hebben op het goed, met weglating van de persoonsgegevens. In de praktijk vermeldt het compromis:
- de datum van de raadpleging van het register;
- het resultaat: geen informatie, of de gevonden informatie, letterlijk overgenomen, zonder samenvatting;
- zonder persoonsgegevens: de naam van de overtreder of van een vorige eigenaar hoort niet in het compromis, terwijl de notaris ze wel in de akte opneemt;
- de verklaring van de partijen dat zij vóór de ondertekening ingelicht werden over de gegevens die een impact hebben op het goed of op de zakelijke rechten die eraan verbonden zijn.
Het Vlaamse notariële clausulemodel stelt voor een onderhandse overeenkomst deze formulering voor:
« Volgens een consultatie van het maatregelenregister op [datum] bevat het maatregelenregister [geen informatie over het goed] [volgende informatie over het goed: …]. De partijen verklaren voor de ondertekening van deze overeenkomst op de hoogte te zijn gebracht van de gegevens die een impact hebben op het goed of de zakelijke rechten die daaraan verbonden zijn. »
Wordt er een maatregel gevonden, dan voorziet het model in een aangepaste bijkomende clausule, bijvoorbeeld over een afzonderlijke akte of over de gevolgen van de maatregel: vraag ze aan de notaris vóór de ondertekening. Voor het stedenbouwkundig uittreksel zelf, zie onze gids over de stedenbouwkundige inlichtingen.
Als er een maatregel in het register staat
Een herstelmaatregel die aan het goed verbonden is, verdwijnt niet door de verkoop. Vóór de ondertekening moet u weten wie hem uitvoert, tegen welke prijs en binnen welke termijn:
- Maatregel al uitgevoerd: de verkoper legt het proces-verbaal van vaststelling of het attest van uitvoering voor, waarvan de koper een afschrift krijgt. De notaris stelt het vast in de akte.
- Publieke herstelmaatregel nog niet uitgevoerd: het notariële model voorziet een afzonderlijke akte, op basis van artikel 85, §4, van het Kaderdecreet, waardoor de herstelinstantie de maatregel in de plaats en op kosten van de nieuwe eigenaar kan uitvoeren, onverminderd de verplichting van de overtreder. De kosten van die afzonderlijke akte vallen altijd ten laste van de verkoper (artikel 85, §4, tweede lid, van het Kaderdecreet).
- Geldboeten en gerechtskosten die al gemaakt zijn, blijven in principe ten laste van de verkoper; elke andere kostenverdeling (werken, door de rechter opgelegde meerwaarde) moet in het compromis staan.
Naargelang het geval is het veiliger de maatregel vóór de verkoop te laten uitvoeren, er in de prijs rekening mee te houden of een opschortende voorwaarde te voorzien. Zie onze gids over het regulariseren vóór de verkoop.
Woning bestemd voor verhuur: het conformiteitsattest
Voor een koper-investeerder weegt een maatregel inzake woningkwaliteit in het register rechtstreeks op de verhuring. Volgens artikel 3.6, §2, van de Vlaamse Codex Wonen van 2021:
- kunnen de burgemeester of de gewestelijk ambtenaar, na de opname van een gevorderde publieke herstelmaatregel of een definitieve herstelmaatregel in het maatregelenregister, geen conformiteitsattest meer afleveren zonder toestemming van de wooninspecteur, zolang uit het attest van uitvoering niet blijkt dat de maatregel volledig is uitgevoerd;
- geldt omgekeerd het attest van uitvoering van artikel 72 van het Kaderdecreet als conformiteitsattest wanneer eruit blijkt dat de woning opnieuw conform is.
Voor oudere herstelvorderingen heeft de opname in het register van herstelvorderingen van de Codex Wonen dezelfde gevolgen. Zie onze gids over woningkwaliteit en het conformiteitsattest.
Wat een vergeten vermelding kost
- Bestuurlijke geldboete: het schenden van de informatieplicht van de artikelen 5.2.1 tot en met 5.2.6 VCRO wordt gesanctioneerd met een exclusieve bestuurlijke geldboete van 50 tot 400.000 euro (artikel 6.2.2, 4°, VCRO). Dat geldt ook voor de publiciteit en het compromis dat de makelaar opmaakt.
- Vernietiging van de verkoop: de koper van een goed dat het voorwerp uitmaakt of kan uitmaken van herstelmaatregelen kan de rechtbank vragen zijn titel te vernietigen, onverminderd zijn recht op schadevergoeding (artikel 6.3.2 VCRO).
- Rechtzetting bij de akte: de vordering tot vernietiging kan niet meer worden ingesteld als de ontbrekende informatie in publiciteit en compromis bij de authentieke akte wordt rechtgezet en de koper in die akte afziet van de vordering.
- Beroepsaansprakelijkheid van de makelaar tegenover de koper en zijn opdrachtgever: zie onze gids over de aansprakelijkheid van de makelaar als opsteller.
Checklist voor de makelaar
- Het uittreksel « Maatregelenregister voor overdracht » op het VIP bestellen voor elk perceel, zodra de verkoopopdracht er is
- Tegelijk het stedenbouwkundig uittreksel bestellen en, voor maatregelen van vóór 1 april 2026, het hypothecair getuigschrift met de notaris nakijken
- De verkoper schriftelijk vragen naar elk proces-verbaal, elke aanmaning, elk stakingsbevel of elke lopende procedure
- In de advertentie de vermelding van artikel 5.2.6, 3°, VCRO opnemen
- In het compromis de datum en het resultaat van de raadpleging opnemen, letterlijk en zonder persoonsgegevens
- Als er een maatregel opduikt: de notaris verwittigen, uitvoering, prijs of opschortende voorwaarde regelen en de clausule laten nalezen
- Voor een verhuurd of te verhuren goed nagaan wat een maatregel inzake woningkwaliteit betekent voor het conformiteitsattest
- Opnieuw raadplegen als de ondertekening uitloopt, want intussen kan een nieuwe maatregel zijn opgenomen
Voor de rest van het Vlaamse dossier, zie onze gids over het verkoopcompromis in Vlaanderen.
Veelgestelde vragen
Moet de vastgoedmakelaar het maatregelenregister zelf raadplegen?
Ja. Sinds 1 april 2026 verplicht artikel 83 van het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023 de notaris (§4) en de vastgoedmakelaar (§5) die belast zijn met de overdracht van een goed in Vlaanderen om het register te raadplegen. De makelaar heeft het nodig voor de advertentie en het compromis.
Hoe raadpleegt u het maatregelenregister?
Via het Vastgoedinformatieplatform (VIP), door het product « Maatregelenregister voor overdracht » te bestellen voor elk kadastraal perceel. De eigenaar kan zijn eigen definitieve maatregelen bekijken via Mijn Burgerprofiel, maar dat vervangt de raadpleging door de makelaar niet.
Wat kost de raadpleging?
Sinds 1 juli 2026 1,40 euro platformretributie en 6,50 euro bronretributie per perceel, jaarlijks geïndexeerd; vanaf het elfde perceel is de raadpleging gratis (besluit van de Vlaamse Regering van 30 april 2026).
Bewijst een leeg uittreksel dat het goed in orde is?
Nee. Het register bevat enkel dossiers die sinds 1 april 2026 nieuw zijn of behandeld werden, en voor woningkwaliteit sinds 8 september 2026. Oudere maatregelen vindt u in het stedenbouwkundig uittreksel, het hypothecair getuigschrift of bij de gemeente, en een niet vastgestelde overtreding staat nergens.
Moet het uittreksel in het compromis worden overgenomen?
Het compromis vermeldt de datum van de raadpleging en het resultaat. Wordt er informatie gevonden, dan wordt ze letterlijk overgenomen, maar zonder persoonsgegevens; de notaris neemt die wel op in de akte.
Wat riskeert de makelaar die de vermelding vergeet?
Een bestuurlijke geldboete van 50 tot 400.000 euro voor het schenden van de informatieplicht (artikel 6.2.2, 4°, VCRO), een vordering tot vernietiging door de koper (artikel 6.3.2 VCRO), behalve bij rechtzetting in de akte, en zijn beroepsaansprakelijkheid.
Officiële bronnen
- Codex Vlaanderen: Kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023
- Codex Vlaanderen: Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, artikelen 5.2.1 tot 5.2.6 en 6.2.2
- Vlaanderen.be: Vlaams Handhavingsplatform en maatregelenregister
- Vlaanderen.be: maatregelenregister als nieuw product van het VIP (beslissing van 6 maart 2026)
- athumi: veelgestelde vragen over het « Maatregelenregister voor overdracht »
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.