Stedenbouw en voorkoop
Een vergunning lezen vóór een verkoop
De verkoper overhandigt trots de vergunning voor zijn uitbreiding. Die moet dan wel dekken wat er gebouwd is, de voorwaarden moeten zijn nageleefd, en ze mag de eigenaar geen verplichtingen opleggen die op de koper overgaan. Een vergunning leest u in tien minuten, als u weet waar u moet kijken.
Wat een vergunning bevat
- De beslissing: de overheid (college van burgemeester en schepenen, gewestelijke omgevingsambtenaar, beroepsinstantie), de datum, het precieze voorwerp (« verbouwen en uitbreiden van een eengezinswoning »).
- De goedgekeurde plannen, afgestempeld of geviseerd: zij bepalen wat vergund is, tot op de centimeter.
- De voorwaarden: materialen, kleuren, beplanting, regenwaterput, aantal woongelegenheden, verbod op bepaalde functies.
- De lasten: wegeniswerken, grondafstand, financiële bijdrage (zie stedenbouwkundige lasten).
- De termijnen: voor de aanvang en de voltooiing van de werken, op straffe van verval (zie verval van de vergunning).
De methode: van de beslissing naar de plannen
- Lees eerst het beschikkend gedeelte: wordt de vergunning verleend zoals aangevraagd, « onder voorwaarden », of slechts gedeeltelijk? Een geweigerd deel is niet gedekt.
- Overloop de voorwaarden één voor één: elk is een verplichting waarvan de uitvoering moet kunnen worden aangetoond.
- Open de plannen: inplanting, gevels, doorsneden. Noteer diepte, hoogte, raamopeningen en aantal woongelegenheden.
- Controleer de datum en de beroepen: een vergunning waartegen beroep loopt, of die bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen of de Raad van State wordt aangevochten, is niet definitief.
- Controleer het gebruik: een vergunning dekt een constructie én een functie. Een vergunde garage die tot studio is omgebouwd, blijft een overtreding.
Zoals de gangbare notariële clausules het zeggen: dat een goed vergund werd, betekent niet dat alle constructies erop vergund zijn, noch dat ze volgens de vergunning werden opgericht; een vergunning moet ook tijdig worden uitgevoerd, haar voorwaarden moeten worden nageleefd en haar lasten uitgevoerd.
De vergunning met de werkelijkheid vergelijken
- Stemt het voorwerp van de vergunning overeen met de werkelijk uitgevoerde werken?
- Stemmen afmetingen, openingen en niveaus overeen met de goedgekeurde plannen?
- Zijn het aantal woongelegenheden en hun functie de vergunde (zie aantal woongelegenheden)?
- Zijn de voorwaarden uitgevoerd (regenwaterput, beplanting, gevelsteen)?
- Bestaat er voor recente werken een EPB-aangifte en een postinterventiedossier (zie EPB-aangifte en postinterventiedossier)?
Voorbeeld. De vergunning van 2019 staat een achterbouw van 4 meter diep op één bouwlaag toe. Ter plaatse is de uitbreiding 5,5 meter diep en draagt ze een toegankelijk terras op de verdieping. De vergunning bestaat, maar dekt noch de bijkomende anderhalve meter, noch het terras: het verschil is een overtreding, die de stedenbouwkundige inlichtingen niet zullen tonen, want die vermelden de verleende vergunningen en niet de correcte uitvoering ervan (zie stedenbouwkundige inlichtingen).
De stukken per Gewest
| Gewest | De vergunning | Op te vragen informatie | Goed om te weten |
|---|---|---|---|
| Brussel | Stedenbouwkundige vergunning (BWRO), afgegeven door de gemeente of de gemachtigde ambtenaar | Stedenbouwkundige inlichtingen bij de gemeente; gemeentearchief voor de plannen | De inlichtingen vermelden de verleende vergunningen, niet hun uitvoering |
| Wallonië | Stedenbouwkundige vergunning (CoDT) | Stedenbouwkundige inlichtingen of stedenbouwkundig attest nr. 1 (artikel D.IV.97: gewestplan, richtlijnen, schema's, voorkoop, bijzondere perimeters…) | Het attest nr. 1 geldt niet als vergunning |
| Vlaanderen | Omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (vaak te raadplegen in het Omgevingsloket) | Stedenbouwkundig uittreksel, vergunningenregister, maatregelenregister (lopende handhavingsmaatregelen) | Compromis en akte vermelden de vergunningen, de bestemming, lopende maatregelen en procedures (artikel 5.2.1 VCRO) |
De verplichtingen die het goed volgen
De voorwaarden en lasten van een vergunning kleven aan het goed: ze gelden voor de volgende eigenaar. Een voorwaarde die niet werd uitgevoerd (een haag aanplanten, een regenwaterput plaatsen, een verbod op opsplitsing) kan dus van de koper worden gevorderd. In Vlaanderen volgt ook een in het maatregelenregister ingeschreven en niet uitgevoerde herstelmaatregel het goed.
De vergunning is ook overdraagbaar: een nog niet uitgevoerde vergunning kan door de koper worden gebruikt, binnen de vervaltermijnen en mits de overheid, volgens het Gewest, wordt ingelicht. Het compromis moet dan zeggen wie de nog uit te voeren voorwaarden en lasten draagt.
Valkuilen
- Zich tevredenstellen met de eerste bladzijde van de beslissing, zonder de plannen te openen.
- Een vergunningsaanvraag, een geweigerde vergunning en een gedeeltelijk verleende vergunning door elkaar halen.
- Het gebruik vergeten: een vergunning voor een kantoor dekt geen woning.
- Een niet uitgevoerde voorwaarde over het hoofd zien die op de koper overgaat.
- In de advertentie een oppervlakte of een aantal slaapkamers vermelden waarin een niet vergund deel is meegeteld (zie vastgoedadvertentie).
In het compromis
« De verkoper verklaart dat de achterbouw in 2021 werd uitgevoerd overeenkomstig de omgevingsvergunning die het college van burgemeester en schepenen op 4 februari 2020 verleende, waarvan een afschrift en de goedgekeurde plannen zijn bijgevoegd, en dat de voorwaarden van die vergunning, met name de plaatsing van een regenwaterput van 5.000 liter, werden uitgevoerd. Hij verklaart geen kennis te hebben van enig beroep of proces-verbaal van overtreding. »
- De vergunning én de goedgekeurde plannen bijvoegen, niet alleen de beslissing
- De uitvoering van de voorwaarden en lasten laten verklaren
- Elke gekende afwijking beschrijven en bepalen wie de regularisatie draagt (zie een inbreuk regulariseren)
Zie ook stedenbouwkundige overtredingen en vermoeden van vergunning voor oude constructies.
Veelgestelde vragen
Volstaat een vergunning om te garanderen dat een constructie in orde is?
Neen. De uitgevoerde werken moeten ook overeenstemmen met de goedgekeurde plannen, het gebruik moet het vergunde zijn en de voorwaarden van de vergunning moeten zijn uitgevoerd. Een betekenisvolle afwijking blijft een overtreding, ook al bestaat er een vergunning.
Gaan de voorwaarden van de vergunning over op de koper?
Ja. Voorwaarden en lasten kleven aan het goed en gelden voor de volgende eigenaar, ook de niet uitgevoerde. Het compromis moet zeggen welke nog uit te voeren zijn en door wie.
Waar vindt men de vergunning van een goed?
De verkoper heeft normaal een afschrift. De stedenbouwkundige inlichtingen vermelden de verleende vergunningen, de gemeente kan een afschrift met de plannen bezorgen, en in Vlaanderen zijn veel recente vergunningen raadpleegbaar in het Omgevingsloket.
Waar kijkt men eerst naar in een vergunning?
Naar het beschikkend gedeelte van de beslissing, dan naar de voorwaarden, dan naar de goedgekeurde plannen. De plannen bepalen wat vergund is: diepte, hoogte, raamopeningen, aantal woongelegenheden.
Bewijzen de stedenbouwkundige inlichtingen dat de vergunning werd nageleefd?
Neen. Ze vermelden de verleende vergunningen en de administratieve toestand van het goed, maar niet de conformiteit van wat gebouwd werd. Enkel de vergelijking van de plannen met de werkelijkheid toont dat aan.
Kan een koper de vergunning van de verkoper gebruiken?
Ja, een vergunning is aan het goed verbonden en kan door de koper worden uitgevoerd, binnen de vervaltermijnen en volgens de gewestelijke formaliteiten. Hij neemt dan ook de bijhorende voorwaarden en lasten over.
Officiële bronnen
- Justel: Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), artikelen 98 tot 102/1 (de stedenbouwkundige vergunning)
- SPW Territoire: demander un permis d'urbanisme (een stedenbouwkundige vergunning aanvragen)
- Wallex: CoDT, decretaal deel (artikel D.IV.97, stedenbouwkundig attest nr. 1)
- Vlaanderen.be: omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.