Clausules opstellen

De prijsclausule opstellen

De prijs is, met het goed, het essentiële element van de verkoop: zodra de partijen het over beide eens zijn, is de verkoop gesloten. Een vage prijsclausule over wat inbegrepen is, over de waarborg of over de wijze van betaling schept moeilijkheden tot op de dag van de akte, en soms nog daarna met de fiscus. Hieronder leest u wat de clausule moet bevatten, hoe de betaling verloopt, een becijferd voorbeeld per Gewest en de valkuilen.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Het bedrag

De prijs wordt voluit in letters en in cijfers geschreven: "driehonderdvijftigduizend euro (350.000,00 euro)". Bij een verschil gaat doorgaans de vermelding in letters voor, maar een verschil wijst vooral op een te snel nagelezen compromis: lees beide na. De notariële akte neemt de prijs over, en de Notariswet verplicht om de bedragen die het voorwerp van een betalingsverplichting uitmaken, er voluit in te schrijven.

De prijs is een globaal en vast bedrag. Kan hij variëren (oppervlakte na te meten door een landmeter, werken door de verkoper), dan beschrijft het compromis het aanpassingsmechanisme precies. Zonder dat kan de prijs enkel in onderling akkoord worden herzien.

Wat de prijs omvat

  • Het goed en zijn toebehoren: de grond, de gebouwen en alles wat erin is geïncorporeerd.
  • De onroerende goederen door incorporatie en door bestemming: het Burgerlijk Wetboek (artikel 3.47) verbindt ze met het onroerend goed; het model van compromis neemt ze van rechtswege in de verkoop op (verwarming, sanitair, schrijnwerk, ingebouwde keuken).
  • De meeverkochte roerende goederen, als die er zijn: ze worden opgesomd en hun waarde wordt apart geschat, wat gevolgen heeft voor de registratierechten. Zie de prijsopsplitsing voor roerende goederen.
  • Wat uitgesloten is: tellers en installaties van de netbeheerders, zonnepanelen van een derde, voorwerpen die de verkoper meeneemt. Schrijf het op.

De betalingsmodaliteiten

Het model van compromis onderscheidt twee ogenblikken:

  • bij de ondertekening van het compromis, een waarborg die per overschrijving vanaf een geïdentificeerde rekening (nummer en titularis) wordt betaald en op naam van de koper wordt geconsigneerd op de derdenrekening van de notaris. Ze blijft geblokkeerd tot de akte en geldt dan als voorschot op de prijs;
  • bij de ondertekening van de akte, het saldo van de prijs, eveneens in letters en in cijfers.

De koper verklaart dat het saldo en de kosten van dezelfde rekening en/of van een krediet komen. Die verklaring beantwoordt aan de antiwitwasvereisten: de notaris moet de herkomst van de gelden kunnen nagaan. De prijs van een onroerend goed mag nooit contant worden betaald, ook niet gedeeltelijk; de antiwitwaswet van 18 september 2017 laat enkel overschrijving of cheque toe. Zie ook de waarborg en de consignatie ervan.

Becijferd voorbeeld: een prijs van 350.000 euro

Een koper-natuurlijke persoon koopt een woning voor 350.000 euro, zonder roerende goederen, met een waarborg van 10 %. De prijs omvat noch de registratierechten noch de aktekosten: die komen erbovenop. Indicatieve bedragen, volgens de tarieven van 3 november 2026:

PostBrusselWalloniëVlaanderen
Waarborg bij de ondertekening van het compromis35.000 euro35.000 euro35.000 euro
Saldo bij de akte315.000 euro315.000 euro315.000 euro
Rechten, algemeen tarief12,5 %: 43.750 euro12,5 %: 43.750 euro12 %: 42.000 euro
Rechten, enige eigen woningAbattement van 200.000 euro: 18.750 euro3 %: 10.500 euro2 %: 7.000 euro

Elk gunstregime heeft zijn voorwaarden (geen andere woning, inschrijving binnen een termijn, prijsgrens van 600.000 euro voor het Brusselse abattement). In Vlaanderen is een tarief van 3 % aangekondigd voor compromissen gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van het decreet. Het ereloon en de aktekosten komen erbij: zie de gids over de notariskosten.

Prijs en btw

Voor een nieuw goed dat onder het btw-stelsel wordt verkocht, vermeldt het compromis of de prijs inclusief of exclusief btw is, en tegen welk tarief. Het model voorziet drie hypotheses: verkoop volledig onder registratierechten, volledig onder btw (gebouw en grond), of gemengd (btw op het gebouw, registratierechten op de grond). Een verkoop op plan valt bovendien onder de wet Breyne, die de voorschotten strikt regelt.

Laattijdige betaling

Betaalt de koper het saldo niet binnen de termijn voor de ondertekening van de akte, dan voorziet het model verwijlintresten tegen de wettelijke rentevoet verhoogd met drie punten, van rechtswege verschuldigd en per dag vertraging op de prijs berekend. Daarna kan de verkoper de koper in gebreke stellen en, na vijftien dagen, de gedwongen uitvoering of de ontbinding van de verkoop vorderen met een forfaitaire schadevergoeding van 10 % van de prijs. Zie het schadebeding.

Valkuilen

  • Prijs in letters en in cijfers stemmen overeen
  • Bedrag van de waarborg, rekening van betaling, consignatierekening en betalingstermijn vermeld
  • Eventuele roerende goederen opgesomd en realistisch gewaardeerd
  • Geen rechtstreekse betaling aan de verkoper vóór de akte
  • Geen deel van de prijs in het zwart: dat is fiscale fraude, die de ontdoken rechten, een boete en vervolging meebrengt, en de koper elk bewijs ontneemt van wat hij betaalde

Veelgestelde vragen

Mag een deel van de prijs contant worden betaald?

Neen. De prijs van een onroerend goed wordt uitsluitend per overschrijving of cheque betaald, en in de praktijk per overschrijving op de rekening van de notaris. Een contante betaling stelt de partijen bloot aan een administratieve boete.

Mag de prijs tussen compromis en akte worden herzien?

Enkel in onderling akkoord, of als het compromis het voorziet, bijvoorbeeld bij een afwijkende oppervlakte of de ontdekking van een probleem dat een clausule regelt. Er is dan een schriftelijk aanhangsel nodig, waarmee de notaris rekening houdt voor de registratie.

Omvat de prijs de commissie van de makelaar?

In het model is de commissie ten laste van de verkoper en wordt ze betaald uit de prijs die hij ontvangt. Ze komt niet bovenop de prijs die de koper betaalt, behoudens uitdrukkelijk andersluidende afspraak.

Welk bedrag van waarborg voorzien?

In de praktijk tussen 5 en 10 % van de prijs. Het bedrag speelt ook een rol bij sommige verzekeringen rond het compromis, die een minimaal betaald bedrag vereisen. Het moet werkelijk binnen de voorziene termijn worden betaald, anders is de koper in gebreke.

Gaat de waarborg verloren als de financieringsvoorwaarde faalt?

Neen, de koper krijgt hem terug als de voorwaarde niet vervuld is en hij de weigering tijdig meldde. Het compromis kan wel een immobilisatievergoeding voorzien, die van de waarborg wordt afgetrokken.

Moet de prijs van grond en gebouw apart worden vermeld?

Dat is nuttig, en soms nodig, bij een gemengde verkoop onder btw en registratierechten. Voor een bestaande woning die onder registratierechten wordt verkocht, volstaat een globale prijs.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook